Groeien als catecheet

Hoe kun je succes hebben als catecheet? Het woord ‘succes’ suggereert dat het werken met jongeren in de kerk maakbaar is. Dat is het natuurlijk niet, maar er zijn factoren die je als catecheet wel degelijk kunnen helpen.

Een van mijn doelen voor mijn hbo-master pedagogiek was dat ik catecheten wilde helpen om jongeren van 12 tot 18 jaar de relevantie van het christelijke geloof te laten zien of ervaren. Dat is voor mij een spannende werkelijkheid en die is waarschijnlijk herkenbaar voor catecheten. Je kunt je als catecheet zomaar afvragen of je het wel goed doet, of dat je misschien jezelf moet verbeteren. Als afronding van mijn studie heb ik verschillende factoren en omstandigheden geformuleerd die catecheten kunnen helpen. In dit artikel bespreek ik zeven daarvan vanuit het perspectief van de catecheet. Stel jezelf als catecheet de vraag: wat zie ik als ik in deze spiegel kijk?

1. Wees je bewust van je persoonlijke motivatie.
Het is belangrijk dat je als catecheet gemotiveerd bent. Dit wil niet zeggen dat je er altijd zin in moet hebben, maar wel dat je weet wat je diepste drijfveren zijn en wat voor jou kostbaar is in je geloof. Hiervoor moet je je geloofservaringen kennen en kunnen verwoorden. Als jij in staat bent om daar woorden aan te geven, kun je in de ontmoeting met jongeren iets van jezelf delen.

Ga ontspannen om met
de keuzes die jongeren maken

2. Wees een voorbeeld voor jongeren.
Jongeren leren het meest van de ervaringsverhalen van lotgenoten. Dat vraagt van de catecheet dat je open en kwetsbaar bent over je eigen geloof, zonder dat je de jongeren een onbereikbaar ideaalbeeld schetst van wat geloven is. Deze houding draagt bij aan de identiteitsontwikkeling van jongeren en helpt hen om keuzes te maken.

3. Weet welke vragen er spelen in het leven van jongeren.
Jongeren zitten in een periode waarin ze op zoek zijn naar zichzelf. Als catecheet moet je weten wat er speelt in hun denk- en leefwereld. Dit betekent dat jongeren de regie voeren over wat er behandeld wordt. Bekijk het aanbod vanuit hun vragen. Wanneer de vragen hun leven raken, is de kans het grootst dat de inhoud ook wordt onthouden.

4. Geef jongeren ruimte om zelfstandig geloofskeuzes te maken.
Het is belangrijk dat je als catecheet ontspannen omgaat met de keuzes die jongeren maken. Als jongeren ouder worden, moeten ze de ruimte krijgen om zelf hun mening te vormen en keuzes te maken. Realiseer je dat jij als catecheet drager bent van de boodschap en dat jij – afhankelijk van de relatie die je met jongeren hebt – de kans hebt om inhoudelijk aan die keuzes bij te dragen.

5. Help jongeren te reflecteren op zingevingsvragen.
Voor jongeren komt de geloofsinhoud echt tot leven als ze in staat zijn om er betekenis aan te geven. Catecheten mogen jongeren stimuleren om zelf te gaan nadenken over het geloof en over zingevingsvragen. Jongeren vragen vaak om richting, ook van de catecheet. Ze willen horen wat jij als catecheet gelooft en wat de kerk vindt van de vragen waar ze mee worstelen. Als catecheet kun je hen daarin begeleiden en samen zoeken naar antwoorden.

Als catecheet kun je een mediator,
gids of specialist voor hen zijn

6. Ga in dialoog met jongeren over thema’s waar zij over willen spreken.
Voorkom als catecheet dat jouw persoonlijke (theologische) inhoud centraal komt te staan. Het gaat er niet om dat jij een goed gesprek hebt met jongeren vanuit je eigen overtuiging. Zorg ervoor dat je vanuit de vragen van de jongeren met hen in gesprek gaat. Als catecheet kun je een mediator, gids of specialist voor hen zijn. Vandaaruit kun je verbinding maken met de inhoud van het geloof. Help jongeren bij het ervaren en verwoorden van hun geloof en laat hen open reageren op wat jij inbrengt.

7. Betrek de kerkgemeenschap bij de catechese.
Zorg ervoor dat de catechese niet op een eiland functioneert. Voor jongeren is het belangrijk dat ze ervaren dat ze onderdeel zijn van een gastvrije, warme geloofsgemeenschap waar ze zich thuis voelen. Als ze dit niet ervaren, zullen ze de waarde van de kerk niet inzien. Zorg ervoor dat meerdere gemeenteleden (ook ouderen) meedoen in de catechese.

Deze zeven aanwijzingen kunnen je helpen bij je bezinning als catecheet. Welke herken je? Welke niet? Waar liggen voor jou kansen?

Realiseer je bij dit alles dat je werk als catecheet niet maakbaar is. De genoemde factoren zijn waardevol, maar tegelijk vraagt catechese altijd om gebed, vertrouwen en de kracht van Gods Geest. Samen met de genoemde factoren maken ze de uitvoering van je opdracht als catecheet completer en mooier.

Agenda

7-8 mei: INNOV8-conferentie ‘ME & YOUth’. Zie www.missienederland.nl/innov8-conferentie-2019.

18 mei: Trainingsdag van Evangelie & moslims en stichting Gave voor kinderwerkers die contact hebben met migranten en/of vluchtelingen. Zie www.gave.nl/agenda/trainingsdag-kinderwerk.

25 mei: EO Jongerendag in Ahoy. Zie beam.eo.nl/eo-jongerendag-2019.

7-10 juni: Opwekking 2019, met als thema ‘Dieper met de Geest’. Zie www.opwekking.nl/conferenties/pinksterconferentie.

Media/tips

Het Praktijkcentrum biedt een training van twee dagdelen aan rond de opdracht als catecheet of jeugdwerker. De denk- en leefwereld van jongeren krijgt daarin een prominente plaats, maar het programma kan op maat worden aangepast aan de lokale gemeente. Met behulp van onder meer een matrix waarin de zeven factoren zijn verwerkt, word je als catecheet en gemeente uitgedaagd om naar de eigen catechesepraktijk te kijken. Neem voor meer informatie contact op via info@praktijkcentrum.org.

De factoren in dit artikel sluiten goed aan bij de zes kenmerken van Growing Young. OnderWeg heeft vorig jaar nummer #03 gewijd aan Growing Young (3 februari 2018). Het nummer is na te bestellen via administratie@onderwegonline.nl. Anko Oussoren heeft hierover tijdens Opwekking 2018 een seminar verzorgd. De samenvatting daarvan is na te lezen via www.praktijkcentrum.org/growing-young-aantrekkelijk-kerk-zijn-met-jongeren.

Met bijdragen van Anko Oussoren (adviseur bij het Praktijkcentrum), Paul Smit en Martine Versteeg (jeugdwerkadviseurs bij het NGK Jeugdwerk).