Oorlog met Musk

Kan een bedrijf te maatschappelijk verantwoord ondernemen? Deze vraag kwam bij mij op toen ik op Twitter las dat Elon Musk niet langer internet voor het Oekraïense leger wilde bekostigen. Dit nadat de Berlijnse ambassadeur van Oekraïne Musk verteld had om ‘op te rotten’ (dit is mijn kuise vertaling). De ruzie was begonnen doordat Musk op Twitter een poll voor zijn honderd miljoen volgers had gemaakt. Daarin stelde hij voor vrede tussen Rusland en Oekraïne te krijgen door een regionaal volksreferendum te houden over de Crimea. De Oekraïense regering was niet blij met die poll. Maar het Oekraïense leger kan niet meer zonder Musk. Het leger heeft van Musk aan het begin van de oorlog stabiel en flexibel internet gekregen, Starlink geheten. Ingenieur Elon Musk is namelijk oprichter en mede-eigenaar van SpaceX, de raket- en internetsatellietproducent. Starlink blijkt cruciaal te zijn voor de winkansen van het leger.

Musk besloot enkele dagen later om toch de meeste kosten te blijven dragen voor Oekraïne. Je kunt deze vorm van hulp aan Oekraïne van dit bedrijf zien als maatschappelijk verantwoord ondernemen. Andere bedrijven sturen immers vrachtwagens en hulpgoederen naar dat getormenteerde land.

Bedrijven helpen vaak graag slachtoffers van rampen en oorlog. Het verschil is dat deze vorm van philantropie een enorme invloed heeft op de oorlogsvoering zelf en dat het leger ervan afhankelijk is. Het is mooi dat het gebeurt en het lijkt moreel het juiste handelen te zijn. Bedrijven kunnen door hun geefgedrag grote maatschappelijke invloed uitoefenen. Door sponsoring kun je een voetbalclub redden van de ondergang of een Sinterklaasfeest met zwarte pieten bekostigen.

Overheden en politici moeten alert zijn wanneer bedrijven door hun geefgedrag invloed uitoefenen, ook al is dit met de beste bedoelingen. Musk kan met zijn vermogen en zijn bedrijven een oorlog beïnvloeden. Maar hij is geen diplomaat en ontbeert iedere vorm van diplomatieke gevoeligheid. Dit geldt helemaal nu Musk Twittereigenaar is en internet en Twitter niet alleen aan landen kan aanbieden, maar ook onthouden. Hij moet eigenlijk de terreinen waarop hij via zijn bedrijven politieke of defensieve invloed heeft, overlaten aan de overheid en internationale overlegorganen.

Het is merkwaardig dat de EU niet meteen heeft aangeboden om voor de communicatiekosten van Starlink te zorgen, om te voorkomen dat een wispelturige ingenieur met slaapgebrek deze oorlog kan beïnvloeden met zijn geefgedrag. Wie zelf ondernemer is, moet zich altijd afvragen of zijn of haar geefgedrag niet alleen goed is, maar ook passend bij de rol van zijn of haar bedrijf in de samenleving.