Stimulans: Vergaderopeningen, studenten en sociologie

Uit het grote aanbod aan publicaties in wat voor vorm dan ook pikt OnderWeg twee keer per maand een aantal krenten uit de pap. Deze keer onder andere vergaderopeningen voor diakenen, waarom studenten niet meer naar de kerk gaan en een sociologische kijk op de kerk.

Diakenen bidden voor elkaar, de gemeente en de wereld

(beeld Thodonal88/Shutterstock)

Diakenen vergaderen soms nog met de ouderlingen samen, maar vaak ook apart. Het is goed om zulke vergaderingen te beginnen met het lezen van een gedeelte uit de Bijbel en gebed, om zo het werk van de diaconie in het juiste perspectief te plaatsen en bij de Heer te brengen.

Op de website van het Diaconaal Steunpunt staat een hele verzameling ‘vergaderopeningen’, speciaal afgestemd op diaconievergaderingen. Ze zijn geschreven door de vorig jaar overleden zr. Tiety de Groot-Zetstra. Aan de hand van haar meditaties en vragen riep ze diakenen op om te bidden voor elkaar, voor de gemeente van Christus en voor de nood in de wereld.

Elke opening bestaat uit een Bijbelgedeelte, een toelichting, een paar vragen om samen over door te praten en één of meer liederen om samen te zingen. Op de website www.diaconaalsteunpunt.nl/diaconie/vergaderen/vergaderopeningen zijn meer dan tien jaargangen met elk tien van deze vergaderopeningen te vinden.

Een kijkje in de studeerkamer

Preken maken is een eenzaam ambacht, waarbij gedurig allerlei keuzes worden gemaakt die samenhangen met de visie van de voorganger op ambt, liturgie en verkondiging. Laat je negentien predikanten uit zes kerkgenootschappen antwoord geven op achttien vragen die met het preekwerk te maken hebben, dan levert dat een aardig en gevarieerd boek op.

Het pas verschenen Predikant in de praktijk. Voorgangers over preken en preekvoorbereiding zou je een kijkje in de keuken kunnen noemen, in dit geval de studeerkamer van de dominee. Vragen die de predikanten die aan het boek meewerkten op hun bordje kregen zijn onder andere: wat is uw motivatie tot het voorbereiden en houden van een preek, ligt u weleens wakker in de nachten van zaterdag op zondag of van zondag op maandag en waarom, hoe komt u tot de keuze van perikoop en/of thema, en hoe gaat u om met preekvoorzieners?

Het boek is een uitgave van de online community voor preekvoorbereiding PreekWijzer (www.preekwijzer.nl), de opvolger van Postille. En wat dat wakker liggen betreft: ds. René van der Rijst heeft veel aan het gebed van paus Johannes XXIII, die de druk van het pausschap erg zwaar vond en daarom ’s avonds bad: ‘Lieve God, het is uw kerk, ik ga nu slapen.’

Missionaire maaltijden

Ark Mission, onderdeel van uitgeverij Ark Media, biedt op de website www.missionairactief.nl materiaal aan voor gemeenten die graag door middel van een project in contact willen komen met mensen in hun omgeving. Er zijn drie uitgewerkte projecten te vinden: ‘Vrijheid’, ‘Deel je hart’ en ‘Praten met volle mond’.

Het eerste project is ontstaan rond het boekje Vrijheid, waarin zeven mensen vertellen waarom zij nu eigenlijk geloven. Het boekje is geschikt om bijvoorbeeld op een braderie aan belangstellenden uit te delen en hen aan het denken te zetten over vragen als: Waarom zijn wij op aarde? Heeft God een plan met de wereld? Het alleen maar uitdelen van een boekje heeft iets vluchtigs, dus moet je ook nadenken over nazorg of nieuwe contactmomenten, al dan niet in de kerk(dienst). Daar worden suggesties voor gedaan.

Het project ‘Deel je hart’ biedt mensen de ruimte om dingen waar ze blij mee zijn of verdriet over hebben te delen; daarmee kun je laten zien dat je als kerk aandacht hebt voor mensen.

‘Praten met volle mond’ is bedoeld voor een maaltijdproject dat eenmalig of regelmatig wordt georganiseerd. Tijdens de maaltijd wordt er een praatje gehouden met de bedoeling dat de gasten daarover met elkaar in gesprek gaan.

Waarom studenten minder naar de kerk gaan

Blogger Wouter van der Toorn (www.creatov.nl) nam recent een artikel over van de Huffington Post, een Amerikaanse nieuwswebsite en weblog. Het artikel noemt acht redenen waarom studenten steeds minder onderdeel uitmaken van de kerk of kerkdiensten bezoeken. Deze redenen werden door studenten zelf naar voren gebracht in interviews. Hoewel de lijst een Amerikaans tintje heeft, zullen er allicht raakvlakken zijn met de Nederlandse situatie. Jeugdwerkers en studentenpastores kunnen er hun winst mee doen.

Studenten zeggen onder andere dat de kerkgang nooit echt onderdeel is geweest van hun leven; ze hebben van huis uit niet meegekregen dat kerkgang belangrijk is. Een andere reden is het practice what you preach-principe: kerken hebben op dat punt in de praktijk nogal wat deuken opgelopen door schandalen en de manier waarop daarmee omgegaan werd. Ook hebben studenten moeite om geloof en wetenschap met elkaar te verenigen en geloven ze steeds minder dat er één godsdienst is die alle antwoorden heeft.

Een interessante en herkenbare reden is dat spiritualiteit an sich wel in trek is, maar niet binnen de context van georganiseerde religie. Liever beleven studenten hun spiritualiteit in kleine groepen en zonder een centrale autoriteit. De blog is te lezen op www.creatov.nl, gebruik de zoektermen ‘student’ en ‘kerk’. De post is van 17 februari 2016.

De spelende kerk

Nog maar 13 procent van de Nederlanders heeft vertrouwen in kerken en religieuze organisaties. De leegloop van de kerken heeft tot allerlei soms krampachtige missionaire initiatieven geleid om het tij te keren, die niet of niet goed bleken te werken. Cors Visser, directeur van ForumC, ontdekte dat een sociologische kijk op kerk zijn heel stimulerend kan werken: ga als kerk participeren in de wijk, word zichtbaar op het grondvlak van de samenleving.

Sociologen zeggen: de kerk is goed nieuws, ze helpt mensen om hun leven weer op de rails te krijgen. Op grond van onderzoek in Brazilië en Kenia stelt Visser dat de lokale geloofsgemeenschap een unieke groep is, die op zo’n bijzondere manier werkt dat ze hét middel is om de samenleving te veranderen. Als kerkleden gewoon dagelijks een potje voetballen of knutselen met kinderen uit de wijk, blijkt dat een grote impact te hebben op het welzijn in de wijk.

Het lastige in de Nederlandse situatie is dat gelovigen een beetje opgesloten zitten in de kerk en dat er allerlei hulpverleningsinstanties zijn waar mensen in nood eerder bij aankloppen dan bij de kerk. ‘Veel Nederlandse kerken zijn clubs geworden: groepjes gelijkgestemden die hun wereldse missie overlaten aan professionals’, aldus Visser. In De spelende kerk wil hij vanuit zijn eigen ervaring en met inzichten vanuit de sociale wetenschappen nieuw licht werpen op wat de kerk is en kan zijn.