Geloven in Taizé

Een Nederlands meisje omhelst huilend een Italiaanse jongen, terwijl de bus staat te wachten. Het is zaterdagavond na de laatste viering, hun retraiteweek in Taizé is afgelopen. Ook deze zomer trekken weer meer dan 30.000 mensen voorbij aan de tachtig broeders van deze gemeenschap in een piepklein dorpje (vlakbij Cluny) in het midden van Frankrijk. Ongelooflijk dat geloven zo leeft, zo actief en intensief, midden in het seculiere Europa.

Het meisje en haar vriend zijn twee van de meer dan tweeduizend jongeren die deze week intensief met elkaar hebben opgetrokken in corvee, Bijbelstudiegroep, tentenkamp, sport en spel en de vieringen, drie per dag. Daarnaast waren er nog groepen volwassenen en losse gasten, zoals mijn vrouw en ik.

Ooit vormde Cluny de grootste kloostergemeenschap van Europa, waar meer dan 1200 monniken woonden en werkten. De abt was zo bekend en belangrijk dat hij door de paus werd ingezet als ambassadeur. Slechts de ruïne van de abdijkerk en een kloostermuur getuigen nog van dat rijke gelovige leven. In het nabijgelegen Taizé woonden toen alleen pachters en een hulppriester. Nu staat er buiten het dorpje een enorm maar eenvoudig gebouw dat op een stenen schuur lijkt, en verder alleen grote witte tenten, houten bijgebouwen en parkeerplaatsen vol gravel. Het heeft allemaal iets tijdelijks, iets van een camping. Alles is gericht op ontvangst, verblijf en meedoen. Kerk zijn op z’n mooist, eigenlijk.

Vrede

Taizé werd geboren als de droom van één man: frère Roger. Na de Tweede Wereldoorlog leeft in zijn hart en hoofd de diepe overtuiging dat Europa vrede nodig heeft. Echte vrede, die ontstaat door het wegdoen van twee soorten grenzen: de grenzen van land, ras en politiek; en de grens tussen God en mens. Hij vond een plek, mededromers en medewerkers en begon een gemeenschap van vredestichters.

Vanwege de gespannen naoorlogse verhoudingen in Frankrijk richtten ze zich op de jongeren. Die dragen minder verleden mee, kennen minder loopgraven, staan open voor nieuwe culturen en nieuwe ervaringen. En ze hebben God nog niet afgeleerd of bewust aan de kant gezet.

Een paar jaar geleden, hij was al in de 90, is frère Roger doodgestoken. Ik had hem het jaar daarvoor nog gezien, tussen de toen al bijna tachtig andere broeders. Ze leidden hem naar z’n vaste bankje – hij was inmiddels vrijwel blind. Daar zat hij en daar stierf hij. Een Gandhi, een Martin Luther King, een moeder Theresa, een groot mens.

Stilte

Elke viering worden we omringd door jongeren. Ze zingen meerstemmig of in canon onberijmde Bijbelverzen in meer dan tien talen, met alleen een gitaar als begeleiding. We mogen verschillend klinken, maar loven samen dezelfde Heer. Er staan geen stoelen, iedereen zit op de grond. Dat past in Gods aanwezigheid. En eenvoud trekt.

Er wordt niet gepreekt, de lezingen uit de Bijbel spreken voor zich. Bijbelstudie gebeurt interactief, in de eigen groep, verspreid over de dag. Luisteren, nadenken en onderling gesprek: God wil dat we elkaar verder helpen.

Voorafgaand aan en in de dienst, tijdens de lange gebedstijd, is het stil. Doodstil. Met 2500 mensen wordt het een gewijde stilte. De jongeren leren hier de stilte kennen. Geloven is leren luisteren. Zeven keer drie vieringen kunnen ze oefenen.

Verlangen

’s Avonds speel ik op de camping een Taizélied. Een Duitse jongen komt naar me toe. ‘Mooi hè, die liederen’, zegt hij. ‘Voor het eerst in jaren ben ik weer in een kerk geweest. Unglaublich, die stilte. Dit lied werd ook in mijn taal gezongen.’

Terwijl hij het vertelt, staan de tranen in zijn ogen. ‘Ik wou dat de kerk in mijn dorp ook zo was, dan zou ik erheen gaan.’ We zijn een tijdje stil. Ik tokkel het lied opnieuw. ‘Volgend jaar kom ik weer’, zegt hij.

Frère Roger heeft dat verlangen een leven lang gedroomd, gekoesterd en doelgericht vormgegeven. Bless the Lord, my soul!