Bekeringsverhalen beoordelen

In de pers lees je wel verhalen van asielzoekers die hier als moslim kwamen, maar naderhand tot het christelijk geloof zijn overgegaan. Dat voeren ze dan aan als een reden waarom ze niet kunnen terugkeren naar het land van herkomst, omdat ze daar nu gevaar lopen. Maar hoe weet je zeker dat dit niet maar een verzinsel is om uitwijzing te voorkomen?

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) accepteert bekeringsverhalen niet zonder meer als voldoende reden om een verblijfsvergunning af te geven. Want hoe betrouwbaar is zo’n bekeringsverhaal? Wordt het niet uit oneigenlijke motieven ingebracht? Meer dan eens wordt daarom een asielaanvraag afgewezen, ondanks het feit dat de aanvrager aangeeft dat hij of zij niet langer moslim is, maar een gelovige christen.

Koppels

Nu kan de advocaat van een asielzoeker tegen een advies van de IND in beroep gaan. In die beroepsprocedure wordt regelmatig contact gezocht met deskundigen die het omstreden bekeringsverhaal moeten toetsen. Daarvoor kunnen zij onder meer terecht bij de zogenoemde commissie-Plaisier. Deze is genoemd naar Arjan Plaisier, de vorige scriba van de PKN. Oorspronkelijk bestond deze commissie voornamelijk uit predikanten behorend tot de PKN, maar sinds enkele jaren is ze uitgebreid met mensen uit de CGK, de GKv en de NGK. Ook met de Rooms-Katholieke Kerk is contact gelegd. Er zijn nu zo’n zes koppels actief. In de NGK zijn wij door de Landelijke Vergadering gevraagd om hierin te participeren.

We vragen we naar het verschil in leefwijze voor en na de bekering

De gesprekken vinden plaats in het Dienstencentrum van de PKN in Utrecht. Omdat de asielzoeker vaak nog maar gebrekkig Nederlands spreekt, is er altijd een beëdigde tolk bij aanwezig. Tot nu toe waren onze gespreksgenoten afkomstig uit Afghanistan of Iran. Een verslag van de gesprekken sturen we naar de advocaat van de asielzoeker. Wanneer het verslag een weinig overtuigend beeld schetst, wat ook voorkomt, zal de advocaat bepalen dat het geen rol speelt in het verdere traject.

Model

In de gesprekken vertelt de asielzoeker zijn of haar geloofsverhaal. Wij letten daarbij in het bijzonder op de beweegredenen om christen te worden. Ook vragen we naar het verschil in leefwijze voor en na de bekering en de invloed van de bekering op hun voelen en denken in het dagelijks leven. Verder komen het gebedsleven en de omgang met de Bijbel aan de orde. Deze aspecten ontlenen we aan een model om bekeringsverhalen te toetsen dat is ontwikkeld door godsdienstpsychologe Joke van Saane, hoogleraar aan de VU in Amsterdam.

Onbevangenheid

We ontmoeten mensen die soms al op jonge leeftijd kritische vragen stelden bij de religieuze traditie waarin ze opgroeiden. Meestal kregen ze in het streng islamitische land van herkomst niet de gelegenheid om te onderzoeken of er ook andere wegen naar God mogelijk zijn. Maar als ze in ons land in aanraking komen met christenen en met de Bijbel vinden ze daarin het antwoord waar ze naar op zoek waren.

Ze verbazen zich vaak over het gedrag van christenen, dat haaks staat op wat ze binnen de islam gewoon waren. Zo spraken we met iemand die er diep van onder de indruk was dat de Pauluskerk in Rotterdam mensen financiële steun bood, zonder de eis te stellen van bekering tot het christelijk geloof. Ook worden ze bij herhaling getroffen door de onbevangenheid van christenen in de omgang met God, terwijl zij als moslim altijd neergedrukt werden door angst. Iemand vertelde dat hij altijd bang was onbewust iets verkeerds te doen, waarvoor hij streng gestraft zou worden. Die angst raakte hij kwijt door het geloof in Jezus Christus.

Rugpijn

We hebben meerdere mensen ontmoet die een bijzondere droom ontvingen. Zo vertelt een vluchteling dat hij de eerste pil inneemt om een einde te maken aan zijn leven. Op dat moment krijgt hij een beeld van stralend licht. ‘Het was Jezus, die mij zijn hand reikte. Ik zag een gat in zijn hand. Ik werd bang! Ik draaide mijn hoofd weg van dit verwarrende beeld en zag mijn vriendin aan komen lopen, terwijl ze helemaal niet wist waar ik heen was gegaan! Die dag is voor mij alsof ik dood ben gegaan en weer tot nieuw leven ben gekomen.’

Een ander vertelt dat hij ernstige rugpijn had en een tijd niet in staat was te lopen. Een medeasielzoeker die christen was, bleef voor hem zorgen en hem helpen, ook al wees hij gesprekken over het geloof scherp af. Uiteindelijk bezoekt de zieke toch de doopdienst van zijn helper. Dit leidt tot het bezoeken van Bijbelstudiebijeenkomsten en ten slotte tot een bezoek aan een christelijke conferentie. Daar geneest hij op gebed van zijn rugpijn. Die ervaring maakt dat hij zich bekeert tot Jezus Christus.

Een medeasielzoeker die christen was, bleef voor hem zorgen

Een vrouw van wie de man al eerder christen was geworden, vertelt ons in aanwezigheid van haar man dat ze een buitenechtelijke relatie heeft gehad. Op een ochtend werd zij wakker uit een droom waarin iemand probeerde haar te wurgen. Haar man merkte dat en bad voor haar dat Jezus haar zou bevrijden. Dat gebed bracht haar tot rust. Ze vroeg hem of Jezus haar zou vergeven als zij een vreselijke zonde had begaan. Haar man beaamde dat, waarna zij hem haar overspel opbiechtte. Uiteraard was hij eerst vreselijk geschokt, maar hij was in staat haar te vergeven. Het vertellen van dit verhaal zorgde ook in ons gesprek voor een kwetsbaar en ontroerend moment.

Het is geen wonder dat het verhaal van de overspelige vrouw uit Johannes 8 haar bijzonder aanspreekt. Overigens niet alleen haar. Dit gedeelte werd in meerdere gesprekken genoemd, omdat het een wezenlijk verschil tussen de islam en het christelijk geloof laat zien: de mildheid van Christus tegenover de scherp veroordelende sharia.

Glans

Meer dan eens mochten we ook in non-verbale uitingen zelf zien hoe de bekeerlingen geraakt waren door wat ze hadden ervaren. Soms zien we op het gezicht van de asielzoeker bij het spreken over de bekering tot Jezus Christus een glans komen die hartverwarmend is. Dergelijke uitingen van doorleefd geloof gaven ons meermalen reden om een positief verslag te schrijven, in de hoop dat het mag helpen in de verdere procedure.