Twintigers over hun droomkerk

Twintigers beseffen heel goed dat ze niet in hun eentje kunnen geloven, maar velen voelen zich in de kerk niet gezien. Ze vinden er geen antwoorden op hun vragen en raken vaak teleurgesteld in de kerk. Op het event ‘Hier ben ik!’ bleek dat twintigers vooral behoefte hebben aan ontmoeting, ruimte voor twijfel en de kerk als een plek om je leven te delen.

Als ik het plein oversteek zie ik de Jeruzalemkerk. Een kerkgebouw uit de periode van de Amsterdamse School. Even voel ik mij weer die jongen die architect wilde worden (maar na ruim vijf jaar werken op een architectenbureau werd ik jeugdwerker). De symmetrie, het kerkgebouw dat letterlijk onderdeel is van de wijk. Het brengt een verlangen in me naar boven. De wijk is opgebouwd als een reeks sculpturen en de kerk lijkt er het hart van te zijn. Geloven, wonen, leren, leven: het hoort bij elkaar, zo heeft de architect het bedoeld.

In die kerk ontmoeten we elkaar. Een groep twintigers en een paar predikanten en jeugdleiders. ‘Hier ben ik!’ is een event waar je kunt ervaren hoe je als twintiger je plaats kunt innemen in de kerk en als ex-twintiger hoe je ruimte geeft aan de zoektocht van twintigers van nu. We hebben elkaar geïnspireerd en bemoedigd door middel van een creatieve viering, workshops en vooral ontmoetingen, waarin we open en eerlijk met elkaar konden spreken.

Gemakzuchtig

Ik was gevraagd om een workshop te verzorgen rondom drie vragen: (1) hoe kijken twintigers tegen de kerk aan?; (2) wat hebben zij de kerk te bieden?; en (3) hoe kijkt de kerk tegen hen aan? We gingen met elkaar in gesprek over een aantal quotes. De eerste was: ‘Ga me niet vertellen wat dé waarheid is, ga me vertellen wat jóuw waarheid is. Dan doe ik er zelf wel wat mee.’ De meeste twintigers herkenden zich in de quote. Ze hebben er moeite mee als iets als de waarheid bestempeld wordt. ‘Moet je iets wat jij propageert als waarheid, wel waarheid noemen?’ Dat triggert me. Groen is toch groen, ook al verschillen de tinten?

Persoonlijk heb ik steeds meer moeite met die constante relativering van de waarheid. Ik wil iets wat uitstijgt boven al die individuele waarheden. Ik wil wel weten wat waarheid is in een wereld die gedomineerd wordt door ‘fake news’ en alternatieve feiten. En in het gesprek met de twintigers vinden we elkaar. We zien dat individuele relativering te gemakzuchtig is, want dan hoef je jezelf niet uit te spreken.

Een overstijgende waarheid of dogma’s zijn niet overbodig en vormen ook niet het probleem. Het probleem bij dogma’s is dat het vaak over God gaat en dat er dan niets gebeurt met God. Of zoals iemand zei: ‘Als ik met anderen praat over liefde, geluk of verdriet, dan ben ik dichter bij God dan wanneer ik praat over dogma’s en over thema’s als zonde en verlossing.’

Loslaten

Twintigers hebben vooral behoefte aan ruimte om te twijfelen. ‘Ik wilde heel graag erkenning in mijn twijfel. Niet door een goed bedoeld advies, maar door de twijfel de twijfel te laten.’ Een vrouw vertelt dat haar ouders doodsbang zijn dat ze de kerk de rug toekeert en niet meer gelooft. ‘Als ik thuis mijn twijfel deel, hoor ik: we hebben nog wel een goed boek voor je.’ Zij wil echter dat haar ouders haar loslaten.

De twijfel speelt niet alleen op geloofsgebied. Eén van de twintigers is er heel duidelijk over: ‘Ik voldoe niet aan de verwachtingen, ik ben op zoek naar mezelf. Ik weet niet wie ik ben en wat ik wil. Daar probeer ik achter te komen. Ik denk dat dit niet altijd wordt begrepen. Ik zou graag een helicopterview willen hebben om te zien hoe mijn leven er over tien jaar uitziet. Dat zou mij geruststellen.’ Hij verlangt naar mensen die met hem mee oplopen, die eerlijk zijn en ook hun eigen twijfels met hem delen.

Fiets repareren

De kerk zou volgens de twintigers een plek moeten zijn waar je met elkaar samen kunt zijn, waar je je hart kunt delen, en ook je spullen. Een plek met eten en drinken voor iedereen. Zelfs een plek waar je je fiets kunt laten repareren. Eén van hen zegt het zo: ‘Ik vind het belangrijk dat iedereen respect voor elkaar heeft. Dat het niet uitmaakt hoe je eruitziet en dat iedereen waardevol is. Mijn droomkerk is een plek waar iedereen geaccepteerd wordt, waar we elkaar ook kunnen wijzen op onze fouten, maar wel zonder veroordeling.’

Duidelijk is dat zo’n kerk er anders uitziet dan de huidige kerk. Nu lijkt het alsof iedereen er vastzit in een keurslijf. Iemand zei: ‘Ik heb het idee dat veel kerken een duidelijk beeld hebben van wat “een goed mens” is. Zo hoor je te zijn, en als je daarbuiten valt dan is er voor jou geen ruimte. Daarom gaan er zo veel mensen weg bij de kerk. Ze hebben niet het gevoel dat ze zichzelf kunnen zijn.’ Maar de kerk zou juist een thuis moeten zijn. De ideale kerk is voor hem een buurthuis of een kroeg waar je heen kunt gaan, maar ook van waaruit je de buurt kunt dienen.

Op weg naar huis loop ik de kerk uit en zie ik weer die prachtige architectuur van de wijk, waarvan de kerk het hart vormt en ik denk: geloven, wonen, leren, leven, het hoort bij elkaar, zo heeft de Architect het bedoeld.

Agenda

16 en 17 mei: Conferentie van INNOV8 voor (semi-)professionele kerkelijk jeugdwerkers. Thema: POP-UP. Zie www.missienederland.nl/innov8.

10 juni: EO-Jongerendag, GelreDome Arnhem. Thema: ‘Fear not’. Zie www.eo-acties.nl/eo-jongerendag.

22 juli tot 28 juli: New Wine Zomerconferentie. Thema: God in ons midden. Meer hierover op www.new-wine.nl/zomerconferentie.

Media/tips

Het event ‘Hier ben ik!’ is mede georganiseerd door de makers van OPEN | Ontdekkend Bijbellezen voor jongeren. OPEN helpt je om zelf de Bijbel te leren begrijpen. Er zijn twee boeken uitgeven, één over Bijbelboeken en één over Bijbelse personen. Verder is er een website waarop bij elk hoofdstuk een aansprekend filmpje wordt geplaatst. Zie ontdekkendbijbellezen.nl.

OnderWeg wijdde in april 2016 een nummer aan twintigers in de kerk (nummer 8). Exemplaren zijn nog te bestellen via administratie@onderwegonline.nl.

Met bijdragen van Karen Scheele en Paul Smit, jeugdwerkadviseurs bij het NGJ.