Ruimte voor een #life hack

In de herfstvakantie ging ik als reisleider van een groep jongeren naar Taizé in Frankrijk. Als reisleider werk je in Taizé mee aan het programma door leiding te geven aan een internationaal groepje jongeren tijdens Bijbelstudie en corvee. Op de laatste dag vroeg mijn groepje of ik nog een life hack voor ze had; door de sfeer van Taizé kwamen deze jongeren op adem en stelden zij zich open.

Anders dan Opwekking of de New Wine-zomerconferentie – waar deelnemers zelf hun programma samenstellen – richt Taizé zich op vaste groepen, die samen een programma volgen. De groepjes worden op de eerste dag voor de rest van de week ingedeeld, met als uitgangspunt dat iedereen maximaal één bekende in de groep heeft. Aan de ene kant biedt dat veiligheid, omdat je samen naar het groepje gaat, aan de andere kant ook spanning, omdat je veel nieuwe mensen leert kennen.

Mijn groepje bestond uit vijf Duitsers en twee Finnen. Het dagelijkse programma in Taizé begint met een Bijbelintroductie door één van de broeders; hij bespreekt de Bijbeltekst van die dag en verbindt daar een thema aan. Na de introductie gaat elke reisleider met zijn of haar eigen groepje aan Bijbelstudie doen.

Druk

Terwijl de jongeren elkaar de eerste dag nog een beetje voorzichtig aan stonden te kijken, ontstond er al snel een vertrouwde onderlinge verstandhouding. Dit kwam doordat ze elkaar vertellen in welke omstandigheden ze leven, hoe ze thuis hun dagen vullen en hoe de Bijbelstudiethema’s hun eigen leven raken.

Er bleken veel meer overeenkomsten te zijn dan verschillen. Alle jongeren hadden maar zelden een week om op adem te komen, hoe verschillend hun achtergronden ook waren. Ze herkenden bij elkaar de groepsdruk door leeftijdsgenoten, de druk om te slagen vanuit school of de prestatiedruk vanuit hun ouders. En dan gaat het niet zozeer over de hoeveelheid werk of het gebrek aan tijd, maar vooral over het niet willen teleurstellen van hun ouders en vrienden. Net als veel Nederlandse jongeren kennen ook deze internationale jongeren leeftijdsgenoten die overspannen zijn, doordat de druk om te voldoen aan de verwachtingen te groot werd.

Gelijkwaardig

Dat ze zo open met mij als volwassene over deze thema’s spraken, was voor deze jongeren geen vanzelfsprekendheid. Ook daarin verschilt deze groep in Taizé niet veel van de jongeren die ik ontmoet als kerkelijk jeugdwerker. Jongeren hebben niet veel gelijkwaardige contacten met volwassenen. Veelal ervaren jongeren de boodschap van volwassenen als: luister maar naar wat ik je te vertellen heb. Waarna datgene wat er verteld wordt vaak niet echt landt bij de jongeren. Dat kan komen door verschillen in taalgebruik, maar meestal door het gebrek aan aansluiting bij de situatie van de jongeren. Zeker als het gaat over vertrouwen op God of over geloof in zijn Zoon, gebruiken volwassenen vaak woorden en voorbeelden die buiten de leefwereld van de jongeren blijven. Zo’n moment van contact mist dan zijn doel en dat is zonde.

Jongeren hebben niet veel gelijkwaardige contacten met volwassenen

Het is zo belangrijk dat volwassenen echt naar jongeren willen luisteren. Daar gaat het om bij gelijkwaardigheid: moeite doen om de ander te begrijpen, niet om zelf begrepen te worden. Alleen dan ontstaat er ruimte voor echte uitwisseling.

Concreet

Door onze gesprekken tijdens de week in Taizé ontstond bij deze internationale groep jongeren de ruimte om mij te vragen naar een life hack. Ik heb hun deze gedachte meegegeven: wees jezelf, op de best mogelijke manier die in je zit.

En die gedachte kwam binnen. Juist omdat we een hele week met elkaar gepraat hadden over onszelf werd deze op zich vrij algemene tip heel persoonlijk. De jongeren hadden verteld wie ze zijn, wat hen raakt en waar ze mee worstelen. Het nagesprek over de life hack ging daardoor heel concreet over hoe ze ieder voor zich op de best mogelijk manier zichzelf kunnen zijn.

Daar in Taizé drong nog een andere tekst zich aan mij op: ‘Kom naar Mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan, dan zal Ik jullie rust geven’ (Matteüs 11:28). Als we in de gemeente van Christus voor jongeren één uitspraak van Jezus zouden moeten kiezen die bij deze tijd past, dan is het wel deze. Wat zou het mooi zijn als we samen met jongeren tot de ontdekking en erkenning komen dat onze vermoeidheid en onze onrust ons naar Jezus brengen.

Life hack
Een life hack is een tip waardoor je alledaagse dingen of kennis kunt gebruiken om je dagelijks leven te ordenen, of het nu gaat om onbenullige probleempjes of ingewikkelde situaties. Een voorbeeld van een onbenullige life hack: schuif het lipje van een frisdrankblikje aan het haakje van een kleerhanger; daarna kun je aan het oog van het lipje nog een tweede kleerhanger hangen. Typisch een tip die makkelijk is en het leven iets kan veraangenamen.

Agenda

12 december 2017 (Groningen) en 8 januari 2018 (Wageningen): ‘De grote vragen van jongeren’. ForumC organiseert met het Praktijkcentrum twee inspiratieavonden over geloof en wetenschap voor jongeren van 15 tot 18 jaar, hun ouders en jeugdwerkers. Zie www.praktijkcentrum.org/highlight/de-grote-vragen-van-jongeren.

19 en 20 januari 2018: Jeugdleidersconferentie BGO-Jeugdwerk in samenwerking met het Praktijkcentrum. Thema: Hou vast. Zie www.jeugdleidersconferentie.nl.

21 januari – 28 januari 2018: Week van gebed, met als thema: Recht door zee. Zie www.missienederland.nl/weekvangebed2018.

Media/tips

Denk het idee dat jongeren uitgedaagd moeten worden eens om. Stel juist de uitdaging om rust te zoeken en geen activiteit te gaan doen. Niet op een avond een aantal hoofdstukken uit de Bijbel bespreken, maar samen één Bijbelboek lezen en in een appgroep stilstaan bij ieders gedachten over dat ene boek.

Creëer voor jongeren plekken waar ze even stil kunnen staan in hun drukke leven. Een groeiende groep jongeren is bezig met zingevingsvragen, maar vindt weinig ruimte in hun dagelijkse ritme om daar goed over na te denken. Een viering waarin ruimte is voor stilte en symboliek (zoals in Taizé, maar het kan ook anders) kan daarbij aansluiten: bijvoorbeeld samen bidden of een kaars aansteken voor iemand.

Met bijdragen van Martine Versteeg (NGK Jeugdwerk) en Anko Oussoren (Praktijkcentrum GKv).