Het h-woord

Maarten Verkerk | 3 februari 2018
  • Column

Enkele jaren geleden zweefde het h-woord boven de politieke discussie. De kern was: als je de hypotheekrenteaftrek ter discussie stelt, dan pleeg je politieke zelfmoord. Dit leidde tot schimmige discussies en weinig frisse debatten. Maar toen het h-woord echt ter discussie werd gesteld, bleek het erg vruchtbaar te zijn. Toen pas konden de plussen en minnen op een nuchtere manier afgewogen worden. En… werd er ingegrepen.

In de gereformeerde gezindte hebben we ook een h-woord: hermeneutiek. In de hermeneutiek gaat het om de vraag hoe mensen die in een bepaalde cultuur en context leven, het Woord van God lezen en verstaan. In alle belangrijke debatten speelt het h-woord een grote rol. Als iemand een ‘ander geluid’ vertolkte, dan werd deze gemakkelijk beschuldigd van het aanhangen van de ‘nieuwe hermeneutiek’. Waardoor de eer en integriteit van de betrokkene werd aangetast. Het was makkelijk scoren, waarbij de eigen handen schoon bleven.

De voorspelbare afwijzingen, die we in sommige kerkelijke bladen aantreffen, kunnen niet meer

Kamper theologen hebben de uitdaging aangenomen om het h-woord ter discussie te stellen. In Gereformeerde hermeneutiek vandaag (onder redactie van Ad de Bruijne en Hans Burger) geven ze een visie op exegese en hermeneutiek. Het is een spannend boek geworden. Eerlijke vragen worden gesteld. De schrijvers willen recht doen aan zowel de Bijbel als het gezaghebbende Woord van God, als aan de mens in al zijn culturele bepaaldheid als schepsel van God. Een boek dat recht doet aan onze traditie – met onder anderen Augustinus, Calvijn en Bavinck – en aan alle nieuw verkregen kennis.

Met Gereformeerde hermeneutiek vandaag is het laatste woord over hermeneutiek beslist niet gezegd. Het biedt zo veel argumenten en zo veel stof tot nadenken dat een simpele beschuldiging niet meer kan. Ook de voorspelbare afwijzingen, die we in sommige kerkelijke bladen aantreffen, kunnen niet meer. Dit soort beschuldigingen en afwijzingen komen als een boemerang terug: ze getuigen van een fundamentalistische en biblicistische benadering, die onrecht doet aan het levende Woord van God.

Over de auteur
Maarten Verkerk

Maarten Verkerk is onder meer bijzonder hoogleraar filosofie aan de TU Eindhoven en de Universiteit Maastricht.

Meest gelezen

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Loïs Oosterhof-van Bruggen
  • Boekbespreking

Boekbespreking n.a.v. Joël Boertjens, #Hoe dan? Gids voor een veilig gesprek over kerk, geloof en lhbt+ (Ark Media, 2023), Elise van Hoek e.a. (red.), Gendergids. Navigeren in het landschap van gender, identiteit en zorg (Buijten & Schipperheijn, 2026), Jantine Nierop, Sekse doet ertoe. Hoe mijn visie op gender en de queertheorie veranderde (KokBoekencentrum, 2025), Jetske Christoff Venema (red.), Beelddrager van God gezocht M/V/X (Buijten & Schipperheijn, 2025).

Lees artikel
Hoe lees je Genesis 1-11?

Hoe lees je Genesis 1-11?

Jan Mudde
  • Opinie

Het artikel van Ulbe van der Meer over de sprekende slang heeft de tongen losgemaakt. De reacties daarop nodigen uit tot een voortzetting van het gesprek. Graag wil ik ingaan op de bijdragen van dr. Marinus de Jong en hoogleraar Koert van Bekkum, in het bijzonder die van de laatste. In veel opzichten herken ik me daarin. Toch blijven er vragen die me vooralsnog verhinderen zijn zienswijze helemaal tot de mijne te maken. 

Lees artikel
Lichaam van Christus

Lichaam van Christus

Rieke Den Hertog- van t Spijker
  • Column

Ik weet van een klein meisje, in de jaren twintig van de vorige eeuw, dat opgroeide in een pastorie naast de kerk. Met haar broertjes en zusjes speelde ze weleens in de kerk. Het was de tijd dat er nog ‘openbare schuldbelijdenis’ in de kerk werd gedaan, en dat was net weer eens geweest. Het had diepe indruk op de kinderzielen gemaakt en ze besloten een kerkdienst na te spelen, met schuldbelijdenis en al. Via de kerktelefoon, die toen al bestond, hoorden gemeenteleden dat en die belden verontwaardigd de dominee op. Dit was godslasterlijk: kerkje spelen in de kerk.

Lees artikel
Jezus als vroedvrouw

Jezus als vroedvrouw

Suzan Sierksma - Agteres
  • Column

In het Johannesevangelie is ‘geboorte’ een belangrijk thema. Niet Jezus’ geboorte op aarde – die komt, anders dan bij Matteüs en Lukas, helemaal niet aan bod. De proloog van het vierde evangelie vertelt wel dat wie Jezus ontvangen, zelf 'uit God' geboren kunnen worden (Joh. 1:12-13). Maar als God de hemelse Ouder is, en wij kinderen van God mogen zijn, wat is dan eigenlijk de rol van Jezus?

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief