Column: Schaamte

Dick Westerkamp | 26 mei 2018
  • Column

Kortgeleden was ik op een studiedag over het verschil tussen schaamtecultuur en schuldcultuur. Er wordt soms gesteld dat de Bijbel geschreven is in een cultuur waarin eer en schaamte een grote rol spelen, zoals vandaag nog in het Midden-Oosten. En dat we daarom het evangelie moeten leren zien als antwoord op de vraag: wat moet ik met mijn schande? Dus weg bij het schuldparadigma van Luther: hoe vind ik een genadig God?

Gevoeligheid voor dit verschil is goed, zeker nu er mensen uit dergelijke culturen tot ons komen. Voor communicatie van het evangelie is het nodig aan te sluiten bij wat mensen van huis uit meebrengen. Maar ik geloof dat we wel uit moeten komen bij de vraag naar vergeving van schuld.

Wij platlanders vallen uit de toon

Het zal waar zijn dat de cultuur van de Bijbel meer oog had voor relaties en voor het eren van positie of leeftijd. Maar die cultuur is niet meteen normatief. We nemen ook niet het patriarchaat uit de Bijbel over. Ik zeg daarmee niet dat we niks te leren hebben over hoffelijkheid en respect voor positie of ervaring. Wij platlanders vallen zelfs vergeleken met andere westerse landen uit de toon.

Tegelijk leidt de Bijbel ons weg van een schaamtecultuur naar een schuldcultuur. Geloof in God vormt het geweten. In morele opvoeding is primair de vraag of iets goed of verkeerd is, niet of ik ontdekt kan worden. Dat is toch anders dan het Marokkaanse diefje dat niet kan bekennen zolang zijn vader in de rechtszaal zit, omdat die anders te schande wordt gemaakt. Ik denk dan: het is toch grotere schande als je zoon niet alleen steelt maar ook liegt? Maar zo voelt dat dus niet.

Geloven in God die ons van binnen en van buiten kent is uit. Mede door sociale media zie ik onze cultuur opschuiven in de richting van een schaamtecultuur. Vroeger leefde je met het besef dat God je zag. Nu sta je voor je het weet te kijk op internet. Maar anders dan God: internet vergeet en vergeeft niet.

Over de auteur
Dick Westerkamp

Dick Westerkamp is emeritus predikant van de Lichtboog (NGK) in Houten.

Meest gelezen

Predikantsprofiel: Herbert en Aliëtte Meerveld

Predikantsprofiel: Herbert en Aliëtte Meerveld

Marinus Beute
  • Kerkelijk leven
  • Predikantsprofiel

‘Ik vind het heerlijk om met Aliëtte te kunnen overleggen over hoe we dingen kunnen aanpakken.’ Aan het woord is Herbert Meerveld over het predikantschap dat hij samen met zijn vrouw Aliëtte vervult. Aliëtte zou het iedereen aanraden om veel meer samen te werken. Samen met je man of vrouw predikant zijn; hoe is dat? Een gesprek over de voor- en nadelen, over de hobbelige weg naar Aliëttes predikantschap en de effecten die het heeft op hun gezin.

Lees artikel
De synode staat voor een belangrijke keuze: gaan we voor het ambt of niet?

De synode staat voor een belangrijke keuze: gaan we voor het ambt of niet?

Marinus de Jong
  • Kerkelijk leven
  • Werkers in de kerk

Het predikantentekort is groot, de uitstroom onder gemeentepredikanten is aanzienlijk, de positie van hbo-theologen is slecht, de context waarbinnen werkers in de kerk functioneren is in toenemende mate complex. Kortom, al te aantrekkelijk lijkt de kerkelijke context niet te zijn voor betaalde werkers in de kerk. Hoe komen we als NGK uit deze negatieve vibe. Na verschillende experts gesproken te hebben maakt de hoofdredactie in dit artikel de balans op.

Lees artikel
Kerknieuws november 2026

Kerknieuws november 2026

Redactie
  • Kerknieuws

Lees hier het kerknieuws van de Nederlandse Gereformeerde Kerken, november 2026. Aangenomen: J. Jonker te Utrecht Ds. Koos Jonker heeft het beroep dat de NGK Utrecht-Opstandingskerk op hem heeft uitgebracht aangenomen. In het meinummer van Onderweg hebben we een predikantsprofiel van ds. Jonker geplaatst.

Lees artikel
Gods glorie en klimaatverandering

Gods glorie en klimaatverandering

Redactie
  • Redactioneel

Terwijl de hamburgers liggen te grillen op de barbecue van de miniwijk vertelt een gezin enthousiast over hun meivakantie op Rhodos. Waarop een stel met glimmende ogen meedeelt dat ze komend weekend in New York hopen door te brengen, hun zoon gaat deze zomer naar Bali met een vriend. Allen staan er overigens achter dat hun kerkelijke gemeente is aangesloten bij Groene Kerken en dat er geïnvesteerd is in zonnepanelen op het dak van het kerkgebouw. Wie in een dergelijke context met aubergines voor op de barbecue aankomt en verhalen over een fietsvakantie in eigen land vertelt, kan in het beste geval rekenen op meewarige blikken. Misschien zelfs verbijstering. In het slechtste geval wordt zo iemand als een moralistische spelbreker beschouwd.

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief