‘God vraagt níets van mij, Hij geeft alles’

0

Gert Hutten (47) koos er drie jaar geleden voor om parttime dominee te worden van de Koepelkerk (GKv) in Arnhem in plaats van fulltime voorganger. Daarnaast werd hij directeur van de christelijke organisatie Tot Heil des Volks in Amsterdam. Krankzinnig druk, zo lijkt het. Toch stelt Hutten dat hij nu veel meer rust ervaart in zijn leven. Een gesprek over wat die rust inhoudt en wat daaraan voorafging.

Gert Hutten: ‘Je kunt God niet kennen dan door Jezus. In mijn werk als dominee betekent het dat ik mensen bij Jezus moet brengen en meer niet – dat is mijn taak.’ (beeld Tot Heil des Volks)

Gert Hutten: ‘Je kunt God niet kennen dan door Jezus. In mijn werk als dominee betekent het dat ik mensen bij Jezus moet brengen en meer niet – dat is mijn taak.’ (beeld Tot Heil des Volks)

Wat kenmerkt jou en je geloof in God?
‘Ik ben optimistisch, idealistisch, maar ook nuchter. En dat is ook hoe ik geloof: een beetje down to earth, praktisch. Dat is niet altijd zo geweest. Ik heb in 2005 een meer zweverige periode gehad. Die begon toen een uitgever mij vroeg of ik een boek wilde schrijven over de heilige Geest. Ik deed vervolgens onderzoek naar de heilige Geest en naar wat Hij doet; ik richtte het onderzoek op de Bijbel, de literatuur en de praktijk. Dat was een heel leuke tijd en een mooie ontdekkingstocht. Maar na deze periode ben ik weer door God met beide benen op aarde gezet. Ik zie dat een beetje als mijn tweede bekering; eerst mijn bekering tot God en later weer tot de aarde.’

Hoe zag die eerste bekering tot God eruit?
‘Dat is een proces geweest dat begon in mijn derde studiejaar, toen ik een preek moest schrijven over de opstanding. Toen merkte ik dat ik in m’n hoofd wel wist wat de opstanding was, maar totaal niet in m’n hart: wat het voor míj betekende dat Jezus leeft. Dat was voor mij echt wel een crisismoment. Ik heb uiteindelijk driekwart jaar over die preek gedaan. Op een gegeven moment dacht ik: als dit geloof is, hoeft het van mij niet. Dus probeerde ik even zonder God te leven, maar dat lukte niet. Hij liet mij niet los. Het was niet zo dat ik een woord van God kreeg of zo, maar op momenten dat ik er helemaal niet op zat te wachten, zag ik wat van Hem: iets op de televisie, in een gesprek. Toen besefte ik dat het echt anders moest. Een normaal traject eigenlijk, van je hoofd naar je hart, maar voor mij was dat een expliciete transitie.’

Wat veranderde er voor jou?
‘Ik ontdekte dat ik geen persoonlijke relatie kon hebben met God zonder Jezus. Meer nog, dat je God niet kunt kennen dan door Jezus: “Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij” (Johannes 14:6). Dat kan heel exclusief klinken, maar ik denk juist dat Jezus er voor iedereen is. In mijn werk als dominee betekent het dat ik mensen bij Jezus moet brengen en meer niet – dat is mijn taak. De belangrijkste vraag daarbij is dan of het goed is tussen jou en Jezus. Niet of je homo bent of wat dan ook.

‘Toen dacht ik: als dit geloof is,
hoeft het van mij niet’

Al die discussies in de kerk over wel of geen muziekband, over man/vrouw, over kinder- en volwassendoop, die zijn niet belangrijk! Alles draait om Jezus en de rest is vuilnis, zoals Paulus dat zegt in Filippenzen 3:8. Als je vanuit Jezus naar de dingen kijkt, en niet vanuit bijvoorbeeld de wet of de kerk, dan wordt alles eenvoudiger en mooier. Hij zet alles in de wereld in het licht. Om een voorbeeld te noemen: als ik in mijn werk in Amsterdam met daklozen en prostituees omga, dan verandert Hij de manier waarop ik naar hen kijk. Dan kijk ik niet met veroordeling of afkeer, maar met liefde. Ik denk dat Jezus hen zoekt, van hen houdt en niet kan hebben dat ze gevangen zitten. Dat is ook echt mijn passie: op alle plekken waar ik ben of leef iets van Jezus laten zien.’

Je kunt God niet kennen dan door Jezus, zeg je. Kun je God überhaupt kennen?
‘Vroeger zou ik zeggen ja, je kunt God kennen uit de Bijbel. Nu is dat anders en zijn de bronnen van kennis voor mij anders geworden. Voor mij is Jezus de grootste bron van kennis over God. Zonder Jezus weet je niet of God betrouwbaar is of niet, of Hij dichtbij is of ver weg, wat Hij te maken heeft met geweld en lijden. Door naar Jezus te kijken, kun je antwoorden krijgen op die vragen. Sowieso gaat de hele Bijbel over Jezus. Maar ook de natuur is een grote bron van kennis over God. En ook de ander, of jij dat nu bent of een dakloze of prostituee.

Laatst sprak ik een prostituee die zei: “Ik heb vandaag gebeden en gedankt voor inkomsten.” Dan denken wij: dat kan toch niet waar zijn. Door hen heb ik echt oog gekregen voor de rauwheid en ruwheid van het leven. Vroeger zou ik hebben gezegd dat God groot is en wonderen doet. Ik ben een beetje klaar met dat vaak opgeblazen gedoe. God doet wonderen, hij bevrijdt mensen uit prostitutie en uitzichtloosheid, ook via ons werk. Maar nu zou ik eerder zeggen dat het grootste wonder is dat Hij daar óók is. Waar wij niet meer kunnen of willen zijn, daar is Hij gewoon, midden in dat dal van diepe duisternis is Hij erbij.’

‘Ik wilde niet meer fulltime dominee zijn,
daar geloofde ik niet meer in’

Na je bekering tot God kwam je bekering tot de aarde. Hoe zag die eruit?
‘Ik koos veel meer voor de wereld dan voor de kerk, in de zin dat ik me veel meer wilde bezighouden met gerechtigheid in en voor deze wereld, met goeddoen. In de Koepelkerk zijn we daar concreet mee aan de slag gegaan, door ons als gemeente te richten op de stad. Dat resulteerde in allerlei gemeenschapsactiviteiten in de wijk. En het heeft er uiteindelijk toe geleid dat ik tegen de kerkenraad zei dat ik niet meer fulltime dominee wilde zijn, daar geloofde ik niet meer in. Ik geloof veel meer, voor mijzelf, in een tentenmakersmodel, zoals Paulus dat deed: je hebt gewoon je baan en daarnaast doe je iets voor de kerk.’

Hoe bedoel je dat?
‘Ik merkte op een gegeven moment bij mezelf dat ik nogal zweefde tussen hemel en aarde, los van de werkelijkheid, waardoor ik eigenlijk het contact met beide een beetje verloor. Ik moest echt weer met de voeten op de grond gezet worden. Het werk in Amsterdam heeft me dat zeker gebracht. Mijn preken gaan nu veel meer over de gebrokenheid van het leven en ik merk dat mensen dat fijn vinden, zich daarin herkennen. En nu ik dan weer met beide benen op de grond sta, kan ik zeggen: poeh, best ingewikkeld, mens-zijn. Dat is mijn groei geweest de afgelopen tijd.’

Gert Hutten: ‘Ik geloof veel meer, voor mijzelf, in een tentenmakersmodel, zoals Paulus dat deed: je hebt gewoon je baan en daarnaast doe je iets voor de kerk.’ (beeld Tot Heil des Volks)

Gert Hutten: ‘Ik geloof veel meer, voor mijzelf, in een tentenmakersmodel, zoals Paulus dat deed: je hebt gewoon je baan en daarnaast doe je iets voor de kerk.’ (beeld Tot Heil des Volks)

Op welke manier is mens-zijn voor jou ingewikkeld?
‘Op een heleboel manieren. Ik begon daar oog voor te krijgen toen ik zag hoe eenzaam ik eigenlijk was als dominee. Het is een functie die eenzaam maakt; je wordt geacht voorop te gaan, leiding te geven enzovoort. Maar je kunt als mens niet altijd alleen maar vooropgaan. Daar komt bij dat je overal waar je komt “de dominee” bent en dat is best ingewikkeld. Op een gegeven moment was ik er helemaal klaar mee, ook omdat het zo zwaar is: je werk is nooit klaar, je moet altijd in het weekend werken. Nu heb ik veel meer tijd en rust, ondanks dat ik twee banen heb. Klinkt misschien gek, maar zo is het wel. En ik merk dat wanneer ik open ben naar collega’s, dat bijna iedereen die eenzaamheid herkent.

Eigenlijk geloof ik er niet meer in, in dominee-zijn op die manier. Het is gewoon niet te doen. Op een gegeven moment had ik zes begrafenissen achter elkaar, waaronder kinderen. En dan moet ik maar gewoon doorknallen of zo? Net doen of het geen pijn doet? Wat een onzin! Toen ik bij de huisarts kwam, zei hij: “Dit is belachelijk. Als ik een kind begeleid bij het sterven, staat er een team collega’s voor me klaar, hebben we intervisie en alles.”’

‘Ik denk niet zozeer: wat moet ik doen vandaag?,
maar: wat gaat God vandaag geven?’

Net doen of het geen pijn doet; was dat nodig?
‘Omdat de baan zo zwaar en veelomvattend is, verleer je het op een gegeven moment om bij je hart te komen, uit zelfbescherming. En dan moet je preken, dat kan toch niet? Nu zit ik in een proces waarin ik steeds meer mijn gevoel toelaat. Dat betekent ook dat ik veel meer tijd inplan met vrienden en familie, ik heb ze lange tijd verwaarloosd. Ik heb weleens aan mijn drie zoons gevraagd wat het met hen deed dat ik fulltime dominee was. Ik vond het wel mooi om te horen dat ze me een warme vader vinden. Het zit een beetje in m’n genen. Ook mijn moeder was iemand die heel veel gaf aan mensen. Dat is dus wat ik leerde en deed: voortdurend de ander dienen. Maar mens-zijn betekent ook dat je leert ontvangen. Dat je aangeeft wanneer het niet meer lukt of wanneer je pijn hebt, dat je die dingen überhaupt toelaat en écht voelt. Dat ben ik nu aan het leren.’

Dat klinkt als een grote verandering, die je extra kwetsbaar maakt. Ervaar je dat ook zo?
‘Ja, natuurlijk ben ik dan kwetsbaar, maar ik voel me ook meer verbonden met anderen en dichter bij mezelf. Ik zie dagelijks hoeveel pijn het leven kan doen, en die pijn gaat niet aan mij voorbij. Door dit alles heen is de grootste ontdekking voor mij dat het leven niet maakbaar is, maar dat het ontstaat. Het enige wat je kunt doen, is kijken wat er op je pad komt en daar goed mee omgaan. Ik denk niet zozeer: wat moet ik doen vandaag?, maar: wat gaat God vandaag geven? Elke dag word ik wat dat betreft verrast.

De belangrijkste Bijbeltekst in mijn leven is Handelingen 17:25: “Hij (God) laat zich ook niet bedienen door mensenhanden alsof er nog iets is dat Hij nodig heeft, Hij die zelf aan iedereen leven en adem en al het andere schenkt.” Hij vraagt níets van mij, Hij geeft alles. Deze ontdekking heeft me zo veel duidelijkheid gebracht: God bepaalt hoe je leven eruitziet, Hij kleurt het. Dat geeft rust. Maar ook plezier trouwens; ik heb de onbevangenheid van een kind een beetje teruggevonden.’

Delen.

Over de auteur

Elze Sietzema-Riemer (GKv) is journalist en godsdienstwetenschapper. Zie www.elzeriemer.com.

Laat een reactie achter