Zet ecologie boven aan de agenda

Klimaatverandering lijkt een van de grootste problemen van dit moment. Het is het gesprek van de dag vanwege klimaatmarsen en wetenschappelijke rapporten over krimpende biodiversiteit. Ook binnen de christelijke context is er aandacht voor dit thema, maar nog lang niet voldoende.

(beeld acinquantadue/iStock)

Ecologie wordt hier opgevat als de samenhang tussen ons consumeren en produceren enerzijds en de daarmee samenhangende milieuvervuiling, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en dergelijke anderzijds. Ecologische problemen zoals klimaatverandering lijken daarmee vooral een zaak voor politiek en maatschappij. Waarom zouden we ons daar als kerken druk over maken? Ik noem daarvoor vier redenen.

Allereerst is het zorgen voor de aarde een onderdeel van het evangelie. Onder christenen leeft de angst dat de aandacht voor ecologie onze blik op Christus zou vertroebelen. Het evangelie zou gaan over de redding van onze ziel en niet over het redden van diersoorten. Als we een aantal bekende Bijbelteksten van dichterbij bekijken, wordt duidelijk dat deze wel degelijk spreken over de hele natuur. Lezen we wel wat er echt staat?

Verzen over verlossing en redding worden regelmatig geestelijk uitgelegd, terwijl er ook sprake is van een ecologisch perspectief. Neem het verbond dat God sluit met Noach. God sluit daar niet alleen een verbond met Noach en zijn nakomelingen, maar ook met de dieren (Genesis 9:9-10). En Jezus is niet alleen naar de aarde gekomen om ons als mensen te verlossen van de zonde. Daarmee versmallen we het verlossende werk van Christus. Immers, vanwege Gods liefde voor de wereld heeft Hij Jezus gezonden (Johannes 3:16). Het Griekse woord dat hier gebruikt wordt, is kosmos. Het verlossingsplan van God gaat niet alleen over de mensheid, maar over de hele schepping (Kolossenzen 1:19-20).

Rentmeester

In de tweede plaats stelt God de mens aan als rentmeester, met de opdracht om goed voor de schepping te zorgen. Hij schept de mens naar zijn evenbeeld, met een unieke plaats binnen de schepping. De eerste opdracht aan de mens is om zorg te dragen voor alles wat Hij gemaakt heeft, om op de aarde te passen en haar tot bloei te brengen. Als dit is wat God vraagt, dan is dat reden genoeg om problemen met die aarde serieus te nemen als kerk.

Stel dat alle christenen in beweging komen,
keert dan het tij?

Er bestaan veel misverstanden over het toekomstperspectief van de hemel en de aarde. De uitdrukking ‘nieuwe hemel en nieuwe aarde’ (2 Petrus 3:13) betekent niet dat het huidige universum wordt weggegooid en dat God opnieuw begint met scheppen. God herschept als kunstenaar wat is beschadigd, waarbij ook de huidige aarde wordt vernieuwd. Dat christelijke toekomstperspectief, op een vernieuwde aarde, biedt hoop en ontslaat ons niet van onze verantwoordelijkheid, maar bevestigt die juist.

Klimaatvluchtelingen

Een derde reden waarom de kerk aandacht moet hebben voor ecologie, is dat ecologische gerechtigheid nauw verbonden is met sociale gerechtigheid. Door de manier waarop wij met de aarde omgaan, verandert het weer en dat heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat het aantal natuurrampen toeneemt. Deze gevolgen raken de mensen die in armoede leven het meest. De Verenigde Naties verwachten een sterke toename van het aantal klimaatvluchtelingen, miljoenen mensen die op de vlucht slaan vanwege de gevolgen van klimaatverandering. Als een kerk zich inzet voor duurzaamheid is dat niet alleen vanwege zorg voor de natuur, maar ook uit zorg voor de medemens.

Getuigenis

Ten slotte is het onze taak als christenen om het goede nieuws te brengen, in woorden en daden. Als we ons inzetten voor het ecologische belang brengt dat letterlijk de omgeving tot bloei (Jeremia 29:7). Onze drijfveren om goed voor de schepping te zorgen vormen tevens een getuigenis voor de mensen om ons heen. Het is een toegankelijke manier om met iemand die God niet kent te spreken over geloof, wereldbeeld, herstel en verlossing.

Verlammend

Bovenstaande argumenten laten zien dat het zorgdragen voor de schepping een vanzelfsprekend onderdeel van het christelijke leven en het kerk-zijn zou moeten zijn. De omvang van de problematiek kan echter verlammend werken. Stel dat we als christenen allemaal in beweging komen, gaat dat dan het tij keren? Hoewel onze ecologische handelingen misschien druppels op een gloeiende plaat lijken, toch weerspiegelen al die daden het koninkrijk van God. Dat perspectief moedigt ons aan om ook als kerken stappen te zetten op het gebied van ecologie.

Waar zouden jullie als kerk over een jaar willen staan?

Laten we ons daarbij niet te snel richten op wat praktisch uitvoerbaar is. Het is ook goed om als kerken vragen rond ecologie te doordenken. Waarom is dit zo’n belangrijk thema? Durf er echt met elkaar op te kauwen en er niet gelijk praktisch mee aan de slag te gaan. Dan voorkom je dat het een activistisch gebeuren is, maar wordt het een diep gefundeerde keuze.

Tips

1. Inventariseer hoe groen jullie zijn als kerk door een CO2-test in te vullen, bijvoorbeeld de scan op www.fairclimatefund.nl/co2-calculator. Het is van belang dat de kerkenraad de resultaten ervan bespreekt. Waar zouden jullie als kerk over een jaar willen staan? Stel een duurzaamheidsambtsdrager aan om het thema blijvend te agenderen.

2. Organiseer een creatieve brainstormavond met gemeenteleden. Verzamel ideeën voor verschillende deelgebieden, zoals energiebeheer, verduurzamen van activiteiten, inkoop van artikelen, bewustwording van gemeenteleden, financiën, gebouw, vervoer, afval. Aan het eind van de avond selecteren de aanwezigen de drie ideeën met de meeste impact en die worden verder uitgewerkt.

3. Geef in de kerkdienst aandacht aan ecologie door het te verwerken in de liturgie, bijvoorbeeld door te bidden voor klimaatvluchtelingen, een lied over de natuur te zingen, er bij de votum en groet nadruk op te leggen of door er enkele keren per jaar over te preken.

4. Ga naar het Groen Gelovenevent op 5 oktober 2019. Kijk voor meer informatie of voor andere ideeën en tips op groenekerken.nl.