‘Vertrouw nou maar op Mij’

‘De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen.’
Exodus 14:14

Daar staan de Israëlieten dan. Vóór hen de zee. Achter hen de legers van de farao. Ze zitten als ratten in de val. Welke kant je ook kijkt, overal loopt de weg dood. En dan horen ze die woorden: ‘De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen.’ God daagt hen en ons uit om juist in moeilijke omstandigheden op Hem te blijven vertrouwen.

(beeld Blake Connally/Unsplash)

Misschien herken je die ervaring: klemgezet, meer dan je lief is. Met de rug tegen de muur. Waar kun je heen? Overal dreigt gevaar. Zo ging het met Israël. Het was zo mooi begonnen, die tocht naar de vrijheid. Met de HEER voor hen uit. Maar amper zijn ze op weg, of ze worden klemgezet. Farao wordt wakker en besluit zijn slaven terug te halen. De Egyptenaren naderen al in de verte. Voor hen ligt de zee. Hoe moet je daarlangs met al die mensen, kinderen en dieren?

Met God de woestijn ingaan betekent niet een rustige weg naar de vrijheid. Het kan met zich meebrengen dat je wordt klemgezet. Ook achter God aan kun je vastlopen. Uit het begin van Exodus 14 valt op te maken dat het niet gaat om een vervelende samenloop van omstandigheden of een vergissing in het beleid van God, maar eerder om een doelbewuste actie van God. Keer om naar de zee, zegt God tegen Mozes, de farao zal achter jullie aankomen.

Zo gaat dat dus. Vroeger, nu nog steeds? Daar tekende je niet voor, of wel? Je sloot je aan bij de stoet van bevrijde mensen. Nu zal het anders worden, dacht je misschien. Maar God brengt je daar waar je met de rug tegen de muur komt te staan. Welke kant kun je nog op?

Doodsbang

De reactie van de Israëlieten laat zich raden. Angst en wantrouwen maken zich van hen meester. Ze lopen te hoop tegen Mozes, doodsbang, boos. Wat heb je ons aangedaan, Mozes? Dan hadden we toch net zo goed in Egypte kunnen sterven?

Het is de reactie van ons mensen van vlees en bloed. Angsten bespringen ons en wanhoop bevangt ons. ‘Wat de toekomst brengen moge (…) aan des Vaders trouwe hand loop ik met gesloten ogen naar het onbekende land.’ Ja, dat zijn woorden die je argeloos kunt zingen in de kerk. Maar dan kom je met je rug tegen de muur te staan. Wat zeg je dan?

Met God weet je kennelijk nooit
waar je weg naartoe wordt geleid

Liever slaaf in Egypte dan sterven in de woestijn, zeggen de Israëlieten tegen Mozes. Als dit de prijs is van het volgen van God, de diepte in, klemgezet worden, waarom zijn we er dan ooit aan begonnen? Natuurlijk, dat oude slavenleven in Egypte was bepaald niet alles, maar je wist tenminste waar je aan toe was. Maar met God weet je kennelijk nooit waar je weg naartoe wordt geleid. Is dat niet om bang van te worden?

Levensles

Opmerkelijk is de manier waarop God reageert. Waarom roep je Mij om hulp, zegt Hij tegen Mozes. Alsof Hij zeggen wil: wat denken jullie nou met elkaar, dat Ik jullie laat barsten, dat Ik machteloos sta tegenover de diepte waarin je je bevindt? Waar is jullie geloof?

God daagt uit om juist nu op Hem te blijven vertrouwen. ‘De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen.’ Juist nu, met de nood op zijn hoogst en de wanhoop op zijn diepst, wil God iets laten zien: Ik zal jullie redden. Ik roep farao een halt toe. Ik zorg voor een uitweg. Ik ga redden op een ongedachte manier. Mozes, strek je staf uit over het water. Er komt een pad door de zee, het water zal wijken. Met droge voeten zullen jullie aankomen op de andere oever. Zo zal het gaan.

En zo is het gegaan. Precies zoals God zei: jullie hoeven zelf niks te doen. Geen actie van de kant van de mensen, God doet het. Hij springt in de bres, Hij baant de weg, Hij doet alles. Je hoeft maar te volgen. Vertrouw nou maar op Hem! Juist nu jij geen uitweg meer ziet, er geen gat meer in ziet, wilt ineenzakken en het allemaal wilt opgeven.

Als onze Mozes gaat Jezus voor ons uit, de zee in

Meteen aan het begin van de woestijnreis leert Israël de allerbelangrijkste levensles die er is aan de oevers van de Rietzee. Een les om steeds opnieuw te leren, tot op de dag van vandaag. Kijk je om je heen en zie je overal alleen gevaar, sta je met de rug tegen de muur – God zegt: Ik trek je erdoorheen. Ik zal voor je strijden, je hoeft zelf niks te doen. Laat je redden. Vertrouw nou maar op Mij!

Handelsmerk

Ik word geraakt door die woorden die Mozes spreekt: ‘De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen.’ Het zijn woorden om uit te knippen, in te lijsten en op te hangen boven de doorgangen in je leven. Woorden om je door te laten begeleiden op die soms onherbergzame tocht die het leven heet. Ze overstijgen wat er gebeurde aan de oevers van de Rietzee. Ze leggen Gods hart bloot en zijn manier van werken. Zo gaat Hij met ons mensen om. Zo is de God van de Bijbel, de Vader van Jezus Christus. Zo redt Hij ons mensen, brengt Hij ons thuis aan de overkant.

‘De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen.’ Je zou het ook als een opschrift boven het leven van Jezus kunnen zetten. Als onze Mozes gaat Hij voor ons uit, de zee in. En Hij zegt: Volg Mij maar. Vertrouw nou maar op Mij. Ik breng je naar de overkant. Ik versla de machten van dood en kwaad die je op de hielen zitten. Je hoeft zelf niets te doen.

Was het allemaal wel waar?

Genade heet dat. Wij hoeven alleen maar te ontvangen, alleen maar te volgen. Ja, dat is God ten voeten uit. Israël leerde het al. Psalmdichters en profeten komen er vaak op terug. Dit geloven wij van Hem. Zo willen we op Hem vertrouwen. Wij staan steeds maar weer met de rug tegen de muur, maar Hij zal voor ons strijden, wij hoeven zelf niets te doen. Weet je nog? Gods handelsmerk. De kern van het evangelie van Jezus.

Nieuw vertrouwen

Er zullen momenten blijven komen dat je er weer middenin terechtkomt, in nieuwe situaties van dreiging, onheil, verwoesting en ongeluk. Het pad door de Rietzee bleef niet liggen, het water ging weer terug. Niets herinnerde later meer aan het wonderbaarlijke ingrijpen van God. Was het allemaal wel waar?

Later, veel later, denkt de dichter van Psalm 77 eraan terug. Ook hij zit in een situatie van onheil, verwoesting en wanhoop. En hij vraagt zich af: is het over en uit met Gods genade en ontferming over mij, over ons? Maar dan denkt hij terug aan toen, aan het pad door de zee. Het is nu niet meer zichtbaar, maar het was er wel. ‘Door de zee liep uw weg’, daar houdt hij zich aan vast. God zal het doen en blijven doen.

Een nieuw vertrouwen maakt zich van hem meester. Het was niet één moment en daarna nooit weer. ‘De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen.’ Hij doet het, vroeger, vandaag, morgen. ‘Vertrouw nou maar op Mij.’

Om over na te denken of door te praten

1. Ook achter God aan kun je vastlopen. Wat herken je daarvan in je eigen leven of in dat van anderen?

2. Onze reactie op dreiging en gevaar: angst en wantrouwen. Wat valt je op aan de manier waarop God op die angst en dat wantrouwen reageert?

3. ‘Vertrouw nou maar op Mij.’ Dat klinkt makkelijk, maar is misschien wel het moeilijkste om te doen. Waarom?

4. ‘De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen’ – je kunt het Gods handelsmerk noemen. Kun je voorbeelden geven waarin het inderdaad zo gaat?

5. Iemand zei: Jezus volgen betekent dat je nergens komt waar Hij niet eerder is geweest. Welke hulp, troost of rust brengt die gedachte voor jou met zich mee?

6. Neem Psalm 77 er even bij. Bij deze dichter gaat het van felle twijfel naar overgave. Hoe komt dat? Welke bemoediging voor jezelf of een ander haal je uit deze psalm in combinatie met Exodus 14:14?