Rustig, we hoeven God niet te zijn

Waar vind je rust en ruimte voor ontspanning als er zoveel dingen zijn om je zorgen over te maken? Hoe neem je verantwoordelijkheid zonder eraan onderdoor te gaan? Bram Beute kreeg jaren geleden een advies dat hem nog steeds op de been houdt en dat hij graag doorgeeft.

‘Hoe kan ik dominee zijn en tegelijkertijd ook nog ruimte houden voor mijn gezin en voor vrije tijd? Moet ik niet altijd beschikbaar zijn?’ Toen het einde van mijn studie theologie naderde, werd dat een vraag voor mij. Een oom die therapeut is, hielp me verder. ‘Hoe doe jij dat nou, als er een patiënt belt en je bent net met je kind aan het badmintonnen?’ vroeg ik hem. ‘Dan neem ik de telefoon niet op’, zei hij. ‘Maar als die ander nu net op dat moment een eind aan z’n leven wil maken?’ ‘Dat weet ik niet, maar ik denk dan: “Ik ben de Here God niet.”’

Dat heb ik altijd een enorm bevrijdende gedachte gevonden. Ik ben God niet. Het geeft me bij veel stress en zorgen ook veel ontspanning. Niet alles hangt van mij af. Ik hoef de wereld of een medemens niet te redden, want ik ben God niet. Ik gun veel meer mensen deze ontspanning. Met het steeds verder verdwijnen van het geloof in God is er in onze samenleving ook veel stress gekomen en dat gaat ook de kerk niet voorbij. Als God er niet is, dan moeten we misschien toch wel zelf god zijn of iets of iemand als god omhooghouden. Eigenschappen die traditioneel aan God werden verbonden als almacht, eenheid, rechtvaardigheid en alwetendheid worden nu verbonden aan mensen, instituten en instituties.

Doen alsof

Daar zijn eeuwen aan voorafgegaan, waarin we veel ontdekt en uitgevonden hebben. De verdiensten van wetenschap en techniek zijn enorm en we hebben veel om dankbaar voor te zijn. Tegelijk is de illusie geschapen dat uiteindelijk alles wel te verklaren en op te lossen is. En dat is niet alleen maar hoopvol en bevrijdend. Het schept ook de verplichting om alles te verklaren en op te lossen. Wat er toch nog misgaat, moet bovendien de volgende keer voorkomen worden.