Kamper hoogleraar Van Houwelingen emeriteert

Afgelopen juni nam Rob van Houwelingen afscheid als hoogleraar Nieuwe Testament aan de Theologische Universiteit Kampen|Utrecht. Wie is de mens achter de professor? Hij preekt ook voor zichzelf: ’Niet dat ik zoveel huil, maar aan de binnenkant zit wel verdriet.’

Rob van Houwelingen (1955) promoveerde in 1988 cum laude bij Jakob van Bruggen met een studie over de authenticiteit van 2 Petrus en werd in 2002 diens opvolger in Kampen. Van Houwelingen publiceerde onder meer zes delen in de serie Commentaar Nieuwe Testament. Recent verscheen Hemelse reisbegeleiding. Sporen van engelen in het Nieuwe Testament. Hij is getrouwd met Truus van der Lugt, ze hebben vier kinderen en zeven kleinkinderen.

(beeld Freddy Schinkel)

‘Even kijken of mijn foto al in de aula hangt,’ zegt Rob van Houwelingen. Maar daags na zijn afscheid heeft hij al geen toegang meer tot de grote zaal, waar portretten van afgezwaaide lectoren en hoogleraren de wanden sieren. Hij leverde zijn kamersleutel in en de sleutel die hij nog wel heeft, past niet op de auladeur. Later die week opent de universiteit een locatie in Utrecht. ‘Kampen’ blijft nog open, maar niemand kan om de lege kamers en verhuisdozen heen. Als Van Houwelingen de deur van de senaatskamer opentrekt, blokken hier tot zijn verrassing studenten, streng gadegeslagen door negentiende-eeuwse Kamper hoogleraren wier portetten nog niet zijn meeverhuisd naar Utrecht.

Hier was u eerst student en later hoogleraar. Sinds uw studententijd is er veel veranderd.
‘Ik had nooit gedacht dat het zo snel zou gaan. Toen ik net dominee was, hing er een sfeer waarin je op alles werd afgerekend. Als ik het woord ‘avondmaalsformulier’ gebruikte, kreeg ik al kritiek: “Dominee, het heet ‘het formulier voor de viering van het heilig avondmaal’.” Ook dreigde iemand me voor de classis te slepen omdat ik kinderdopelingen tutoyeerde in plaats van dat ik officieel “ik doop u…” zei. Bovendien sprak ik over “Heer” in plaats van “Here”. Ik sloot toen een compromis: ik spreek een baby voortaan aan met “u”, maar blijf wel “Heer” zeggen. Mensen waren zó bang dat je van de geijkte paden zou afwijken.’

Los daarvan is er ook veel veranderd in de manier van bijbellezen en -uitleg.
‘Dat klopt. We beseffen nu beter dat iedereen met een eigen referentiekader de Bijbel leest en er dus geen ware uitleg bestaat. Een tekst heeft meerdere betekenislagen. Luther gebruikte Paulus’ rechtvaardigingsleer als argument tegen de goede-werkenleer van de katholieken. Terwijl het Paulus vooral ging om de toegang van niet-Joden tot de God van Israël. Tegenwoordig denken we bij rechtvaardiging meer aan wereldgerechtigheid. Had Luther het mis? Dat zou ik niet durven zeggen. Zo zie je: de tekst functioneert in verschillende contexten en heeft minstens twee horizonnen: van de huidige en de oorspronkelijke lezers.’

Begrijpt u dat er mensen in uw kerkverband zijn die dit niet meemaken en zich zorgen maken?
‘Dat begrijp ik goed, want zo’n manier van bijbellezen kan bedreigend zijn. Wat is dan nog de waarheid van de Bijbel? Anderzijds, door te zeggen dat er maar één uitleg mogelijk is, creëer je schijnzekerheid.’

Wat leert u van deze mensen?
Stilte. Dan: ‘Dat ik er geen potje van moet maken. Ze houden me scherp. Al erger ik me soms ook als ik een moeterige preek over me heen krijg. Alles in mij verzet zich dan.’ Glimlacht: ‘Als jongetje kon ik niets met dergelijke preken. Ik dacht eigenwijs: dat moet beter kunnen.’

Het hele artikel lezen? Log hieronder in of neem een (proef)abonnement op magazine OnderWeg en ontvang inloggegevens voor de website.