Bezinning op onze verhouding met het Joodse volk

We vormen een bescheiden uithoek in de christelijke diaspora, ver van Jeruzalem. Komt het misschien daardoor dat we de laatste honderd jaar het besef zijn kwijtgeraakt van onze naaste verwantschap met Israël? De NGK ‘doen’ niet kerkbreed aan Israël. Ik vind dat onnodige armoede en een beschamend gemis.

 We kunnen er niet omheen. God concentreerde zich eeuwenlang op de kinderen van Abraham, Isaak en Jakob, het volk Israël. Hij woonde in Jeruzalem, de stad van David. Hij sprak door Israëls profeten en dichters. De boeken van het Oude of Eerste Testament hebben zijn woorden vastgelegd. Volg je het spoor terug vanaf de kusten van de Noordzee, dan kom je uit bij de eiken van Mamre. Het Oude of Eerste Testament is de bijbel van Israël: Wet, Profeten en Geschriften, TeNaCH met de Hebreeuwse afkorting. We volgen er het verhaal van God en onze voorouders. Hun verhaal is het eerste en grootste stuk van het levende Woord van God. Israël is niet overleden, misschien wel bijna, maar het volk Israël leeft voort in het Joodse volk!

Joodse man

Jezus, onze Heer, heeft een Joodse moeder, Mirjam (in het Grieks: Mariam, vanuit het Hebreeuwse Mirjam, red.). Door haar is Gods Zoon mens geworden. Mens? Een Joodse man, vanuit de hemel gestuurd naar zijn mede-Israëlieten. Hij groeide op in Nazaret en zocht gehoor in Jeruzalem. Bij zijn vertrek naar de hemel stuurde Hij zijn leerlingen naar de Israëlieten in de diaspora. Onderweg raakte zijn boodschap ook niet-Joden.

Het christelijk geloof begon als een richting binnen het jodendom. Buitenstaanders hadden het over een ‘joodse sekte’. De lessen en wonderen van Jezus zijn doordrenkt van hun Israëlitische achtergrond. Een simpel voorbeeld. Als Jezus met zijn leerlingen kort voor zijn dood voor het laatst Pesach viert met de leerlingen, wijst Hij bij het brood dat gebroken wordt en bij de ‘beker der dankzegging’ op zijn dood. Hij zegt bij de beker: ‘Denk elke keer als je de beker drinkt aan Mij.’ Als je weet bij welke gelegenheid Jezus dit zegt, besef je dat ‘elke keer’ betekent: elke keer dat je Pesach viert.

Nieuwe soort

Ook het Nieuwe of Tweede Testament is een joods boek. We lezen er over de eerste niet-Israëlieten die zich bij Jezus aansluiten. In Antiochië ontstaat een gemengde gemeente met Joden die onjoodse dingen deden en niet-Joden die tot joods-achtige praktijken kwamen. Het leek wel een nieuwe mensensoort. De mensen bedachten een nieuwe naam: ‘christianen’ (inmiddels in het Nederlands ‘christenen’). Antiochië werd de stagegemeente voor de Joodse apostel Saulus. Als Paulus kreeg hij een grote uitstraling onder de volken van Europa.