Verliefd

In de week na Kerst zond de EO elke avond een aflevering uit van Frozen Planet II. Vijf avonden lang keken we gebiologeerd naar keizerspinguïns, orka’s, poolvossen en Siberische tijgers. Op de een of andere manier ontroerde deze serie mij enorm. De pracht van al die dieren, de ijsformaties, de machtige bergen, de eindeloze taiga’s. En dan Attenboroughs’ sombere conclusie: dit gaat verloren. Dit is er straks niet meer.

Ik las ergens: ‘We moeten weer verliefd worden op de aarde.’ Dankzij Frozen Planet vind ik dat niet moeilijk. Het is een goed advies: in je dagelijkse, geïndustrialiseerde leven heb je een sterkte emotie als verliefdheid nodig om je gedrag aan te passen en offers te brengen voor natuur dichtbij en ver weg. Ik heb lang gedacht dat we de motivatie om te zorgen voor de schepping wel konden halen uit Genesis 2: de mens moet de hof van Eden ‘bouwen en bewaren’. Abad en shamar, wat betekent ‘tot bloei brengen’ en ‘beschermen’. Dat is je opdracht en nu verder niet zeuren. Tijdens spreekbeurten merk ik dat die benadering vooral aanspreekt in de wat behoudender kringen. Daar waar mensen meer gewend zijn om simpelweg te doen wat God zegt.

Hoe krijg ik mijzelf in beweging voor de schepping?

In de bundel Laat de aarde juichen van Jan van der Stoep en Henk Jochemsen schrijf ik over een bijzonder eerlijke vraag die iemand mij stelde: ‘Hoe krijg ik mijzelf in beweging voor de schepping? Ik heb zo’n comfortabel leven, het lukt me niet om mijzelf te motiveren tot duurzaam gedrag.’ Bij deze persoon zou ‘omdat God het zegt’ niet werken, dus vroeg ik: ‘Is er iets wat je raakt? Afval op straat? Tienduizend varkens in een te kleine stal? Smeltende gletsjers in je geliefde Alpen? Klimaatvluchtelingen in Ter Apel?’ Dat hielp de vraagsteller: hij zou aan de slag gaan vanuit boosheid en verdriet. Misschien dat ik nu zou vragen: ‘Is er iets in de schepping waar je verliefd op bent? Welk dier mag echt niet verdwijnen?’ En adviseren om Planet-series te bingewatchen tot je weer verliefd bent.