Het groene verbond

De kleur groen komt niet vaak voor in de Bijbel. Allerlei kleuren spelen er een rol. Denk aan de toga van de hogepriester. De prachtigste kleuren zijn erin verwerkt: rood, blauw, paars, maar geen groen. We lezen soms over groen gras na regenval. Of over groene bomen waaronder afgoderij werd bedreven. In onze moderne samenleving wordt de kleur groen steeds populairder. We zitten midden in een klimaatcrisis veroorzaakt door te veel uitstoot van stikstof in de lucht door fabrieken, landbouwbedrijven of ook door onze benzine slurpende auto’s.

Deze ecologische crisis heeft ernstige gevolgen voor de toekomst van onze aarde. In Afrika bijvoorbeeld kampen we met ernstige droogtes met honger en migratie als gevolg. Ook is er een groeiende watercrisis. Gebrek aan gezond drinkwater door droogvallende rivieren of vergiftigd zeewater, wat de toeristen weghoudt van de stranden, hebben direct te maken met de wereldwijde klimaatcrisis. Langzaam probeert men op allerlei manieren de aarde leefbaarder, groener, te maken. De stikstofuitstoot moet omlaag. Dat heeft gevolgen voor boeren met hun technologisch hoog ontwikkelde veebedrijven. Minder met de auto of het vliegtuig reizen maar in plaats daarvan meer met de trein reizen, is een andere vergroeningspoging. Om de wereld groen te maken, zal iedereen offers moeten brengen. Niet alles wat kan, mag nog.

De eerste klimaatcrisis

God schiep de hemel en de aarde. Hij maakte van de aarde een prachtig huis voor mensen om in te wonen temidden van een schitterende natuur. God zag wat Hij gemaakt had en het was zeer goed (Genesis 1:31). Geen klimaatcrisis in zicht. Maar dat veranderde met de zondvloed. God zag vanuit de hemel hoe het leven op aarde zich had ontwikkeld. Hij was tot in zijn hart gegriefd door wat Hij zag en had er spijt van dat Hij de mensen had gemaakt die van zijn medewerkers tegenwerkers waren geworden (Genesis 6:5-7). Een klimaatramp van ongekende orde volgde: het stortregende onafgebroken veertig dagen en veertig nachten (Genesis 7:12, 18-20). De watermassa’s overspoelden de aarde. Mensen waren daarvoor verantwoordelijk, ook al was het God die deze ramp over de aarde bracht. Het was zijn oordeel over mensen waarop, zoals vrijwel altijd in de Bijbel, nieuw leven zou volgen. Want Noach en zijn familie werden in de ark door de vloed heen gered. En zij niet alleen.

Het nieuwe begin

Alles wijst op dat nieuwe begin dat God voor ogen had. Voor de vloed beloofde Hij Noach al dat Hij een verbond met hem zou sluiten (Genesis 6:18). Met hem zou God opnieuw beginnen om zijn plan met de schepping uit te voeren. Dat betrof niet alleen mensen maar ook dieren (Genesis 7:2-3; 8:17). Heil voor mensen en de heling van de schepping zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden (Genesis 9:10). Reine en wilde dieren overleefden de ramp. De reine dieren waren voor de offerdienst bestemd (Genesis 8:20-21). Er zou vrede heersen eerst tussen God en mensen waarin ook de schepping zou delen. Er gingen immers ook wilde dieren mee in de ark (Genesis 7:2; 8:20). Mensen bleven betrokken bij de uitvoering van Gods scheppingsplan (Genesis 1:26-28; 9:1-7). We zien hier hoe Gods genade dwars door het oordeel van de vloed heen werkzaam bleef. Wat zijn liefde wil bewerken, ontzegt Hem zijn vermogen niet.

Het groene verbond

God sluit een verbond met Noach, maar niet minder met de dieren (Genesis 8:21; 9:8-10) om de toekomst van de schepping te verzekeren. Nooit meer een klimaatscrisis van deze omvang. God zal zorg dragen voor een vruchtbaar klimaat dat de bestaanszekerheid van de mens zou garanderen (Genesis 8:22). Waarom zouden we dit verbond tussen God, Noach en de schepping geen genadeverbond kunnen noemen? God belooft een toekomst die de mens helemaal niet verdient (Genesis 8:21). God weet dat moord, doodslag en oorlog niet zullen verdwijnen. Te vaak zullen mensen Hem tegenwerken. Toch zal God de wereld niet opnieuw door zo’n oordeel als de vloed aan de rand van de ondergang brengen. Hij blijft mensen verantwoordelijk houden voor de schepping (Genesis 9:1). Hij stelt daarom de offerdienst (de reine dieren; het altaar) in waardoor het voor mensen mogelijk wordt om hun verantwoordelijkheid voor de schepping na te komen. Gods genadeverbond met Noach zouden we wel groen kunnen noemen. Het blijft de hele bijbel door functioneren. Denk aan Paulus in Romeinen 8:18-24 over de verzekerde toekomst van de zuchtende schepping. Maar nu alleen over het Oude Testament.

Het vredesverbond

In het beloofde land droeg Israël zorg voor de schepping. In Leviticus 26:1-10, 40-45 lezen we over Gods zorg voor zijn land waar Hij onder zijn volk wilde wonen (Leviticus 26:12). Hij gaf allelei instructies om een verantwoord grondbeheer te stimuleren. Als voorbeeld valt te denken aan het sabbatsjaar dat roofbouw van de akkergrond moest voorkomen (Leviticus 25:4-7). Israëls zorgzame omgang met de grond zou tot voorbeeld moeten zijn voor de andere volken. Zo moest het overal op aarde. Israël was zo een zegen voor de wereld (Genesis 12:3). In Ezechiël 34:23-30 belooft de profeet dat God een vredesverbond met zijn volk zou sluiten onder leiding van een nieuwe herder, ‘David mijn dienaar’. Dat vredesverbond wordt met de groene kleuren van het verbond met Noach beschreven. Ook Leviticus 26 zal Ezechiël hebben beïnvloed. Het beloofde heil wordt niet beperkt tot geestelijke dingen. De heling van de schepping is inbegrepen. Deze belofte staat even vast als die aan Noach (Jesaja 54:9-10). Als vredesverbond is het verbond met Noach een eeuwig durend groen verbond.