De plaats waar zijn naam woont

Kerkgebouwen zijn er in soorten en maten. Indrukwekkende, eeuwenoude kathedralen, maar ook simpele gymzaalachtige lokaaltjes. In deze najaarsspecial denken we na over kerkgebouwen, hun functie, symboliek, uitstraling, financiële aspecten en missionaire mogelijkheden. Maar kunnen we ook iets leren van de manier waarop de Bijbel spreekt over heilige plaatsen? Hoe moeten we vandaag omgaan met onze kerkgebouwen?

Er komen in de Bijbel meerdere bijzondere plekken voor, heilige plaatsen. Zo’n plaats is heilig geworden, omdat daar iets gebeurd is tussen God en mens(en). Ook komen we in het Oude Testament diverse heiligdommen tegen. Maar een duidelijke systematische visie op heilige plaatsen en/of bijzondere gebouwen komen we niet tegen in de Bijbel.

Oude Testament

Een bijzondere plek vindt haar oorsprong in een ontmoeting met God die daar heeft plaatsgevonden. Dit soort plekken zijn bijvoorbeeld de hele aarde als schepping van God, plekken waar de aartsvaders hun altaren bouwden, de eiken bij Mamre, de brandende braamstruik, de Sinaï of Horeb. Daarnaast zijn er heiligdommen waarbij de link tussen de plek en een bijzondere ontmoeting niet altijd aanwezig is. Voorbeelden van dit soort plaatsen: de tabernakel, de ark, de tempel, de diverse heiligdommen en hoogtes verspreid door het land.

Altaren, en dus ook de tabernakel en later de tempel, vormen markeringspunten in de ruimte van een soort directe verbindingsplek met God. Elk altaar wijst een plaats aan waar zoiets bijzonders nogmaals gebeuren kan. Dit wordt nog onderstreept door het spreken over de tabernakel of de tempel als de woning van de God van Israël (bijvoorbeeld Deuteronomium 12:20 en 1 Kronieken 22). Dichterbij kon God niet komen op aarde. Dit was een heilige plek. Vandaar de pelgrimages naar Jeruzalem. Zelfs nu nog komen Joden niet op het tempelplein in Jeruzalem uit angst het allerheiligste (het heilige der heiligen) te betreden, wat streng verboden was.