Column Neocalvinisme: Tijd-schrift

George Harinck | 28 januari 2026
  • Column

Zo nu en dan denk ik terug aan het wereldkampioen-schap voetbal van 1974. Nee, niet aan de finale, die Nederland verloor van Duitsland. Maar aan de bikkel-harde groepswedstrijd tussen Nederland en Brazilië, hoe Cruijff toen op volle snelheid en hangend in de lucht 2-0 scoorde. Wat een vreugde, wat een schoon-heid! Dit waren de dagen dat het Nederlandse to-taalvoetbal de wereld betoverde. Als ik zucht over het huidige gemodder bij Ajax of het Nederlands elftal (gewonnen van Litouwen!), trek ik me op aan dit hoogtepunt van een halve eeuw geleden.

Zo kun je ook in de kerk terugdenken aan hoog-tepunten uit de geschiedenis. Biedt de kerk van vandaag je weinig vreugde, dan verplaats je je in gedachten naar… zeg het maar. Voor de een is dat Franciscus van Assisi, die tot de vogels preekte, voor een ander is het Benedictus en zijn klooster-regel, weer een ander droomt dat ze bij Katharina von Bora was, de vrouw van Luther. Een vierde trekt zich op aan de precieze Calvijn in Genève, anderen aan het gezag van de synode van Dordrecht. Of je warmt je aan het vurig protest tegen slavernij en onderdrukking van William Wilberforce of Martin Luther King, komt onder de indruk van taalvirtuoos Kuyper, van een hemelsbrede preek van Schilder, van een mooi gesprek van Dorothee Sölle of een nuchtere ‘moreel beraad’-column van Douma. Al deze historische momenten hebben één ding ge-meen: ze vinden niet vandaag plaats, ze zijn voorbij en ze gaan over iets wat je mist in het heden.

Als we niet onderling van gedachten wisselen, gaan we allemaal ons eigen kerkhistorische voorbeeld koesteren, raken we het heden kwijt en worden we als kerkelijke gemeenschap los zand.

Als je zo naar de geschiedenis kijkt, loop je het risico dat je deze terugbrengt tot een paar aanspre-kende hoogtepunten, the best of… church history. hoogtepunten bovendien die je niet voor vragen plaatsen, maar alleen zelfbevestiging en comfort bieden; denk aan het jaartallenrijtje 1834-1886-

1892-1944. Daar komt nog bij, hoogtepunten zijn zeldzaam. Bijna alle christenen leefden in heel ge-wone tijden, zonder ophef en zonder theologische sterren. Als we de geschiedenis als werkplaats van God zien, doen we hem tekort met die focus op hoogtepunten, alsof hij niet dag aan dag werkt aan de komst van zijn rijk en aan jou.

Een nieuw kerkelijk tijdschrift drukt je met de neus op het heden. Dat was zo met De Reformatie van Scholte, met De Heraut van Kuyper, De Reformatie van Schilder en Opbouw van Veenhof. Willen we ver-der komen als gereformeerde kerken, dan moeten we ons niet vastklampen aan hoogtepunten, maar hier-en-nu met elkaar in gesprek. Kairos, het juis-te moment, is niet vroeger, kairos is niet schaars, kairos is nu. Als we niet onderling van gedachten wisselen, gaan we allemaal ons eigen kerkhistori-

sche voorbeeld koesteren, raken we het heden kwijt en worden we als kerkelijke gemeenschap los zand. Zo’n tijdschrift is niet blind voor het verleden, maar bepaalt je vooral bij het heden; het heet niet voor niets tijd-schrift, het beschrijft de huidige tijd. Van het terugkijken naar Cruijffs acties wordt het hui-dige voetbal niet beter, en met de kerk is het al net zo. Een kerkelijk tijdschrift zegt: onze weg is geza-menlijk en ligt vooruit.

Over de auteur
George Harinck

George Harinck is hoogleraar geschiedenis van het neocalvinisme en rector magnificus van de Theologische Universiteit Utrecht.

Meest gelezen

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Loïs Oosterhof-van Bruggen
  • Boekbespreking

Boekbespreking n.a.v. Joël Boertjens, #Hoe dan? Gids voor een veilig gesprek over kerk, geloof en lhbt+ (Ark Media, 2023), Elise van Hoek e.a. (red.), Gendergids. Navigeren in het landschap van gender, identiteit en zorg (Buijten & Schipperheijn, 2026), Jantine Nierop, Sekse doet ertoe. Hoe mijn visie op gender en de queertheorie veranderde (KokBoekencentrum, 2025), Jetske Christoff Venema (red.), Beelddrager van God gezocht M/V/X (Buijten & Schipperheijn, 2025).

Lees artikel
Hoe lees je Genesis 1-11?

Hoe lees je Genesis 1-11?

Jan Mudde
  • Opinie

Het artikel van Ulbe van der Meer over de sprekende slang heeft de tongen losgemaakt. De reacties daarop nodigen uit tot een voortzetting van het gesprek. Graag wil ik ingaan op de bijdragen van dr. Marinus de Jong en hoogleraar Koert van Bekkum, in het bijzonder die van de laatste. In veel opzichten herken ik me daarin. Toch blijven er vragen die me vooralsnog verhinderen zijn zienswijze helemaal tot de mijne te maken. 

Lees artikel
Lichaam van Christus

Lichaam van Christus

Rieke Den Hertog- van t Spijker
  • Column

Ik weet van een klein meisje, in de jaren twintig van de vorige eeuw, dat opgroeide in een pastorie naast de kerk. Met haar broertjes en zusjes speelde ze weleens in de kerk. Het was de tijd dat er nog ‘openbare schuldbelijdenis’ in de kerk werd gedaan, en dat was net weer eens geweest. Het had diepe indruk op de kinderzielen gemaakt en ze besloten een kerkdienst na te spelen, met schuldbelijdenis en al. Via de kerktelefoon, die toen al bestond, hoorden gemeenteleden dat en die belden verontwaardigd de dominee op. Dit was godslasterlijk: kerkje spelen in de kerk.

Lees artikel
Jezus als vroedvrouw

Jezus als vroedvrouw

Suzan Sierksma - Agteres
  • Column

In het Johannesevangelie is ‘geboorte’ een belangrijk thema. Niet Jezus’ geboorte op aarde – die komt, anders dan bij Matteüs en Lukas, helemaal niet aan bod. De proloog van het vierde evangelie vertelt wel dat wie Jezus ontvangen, zelf 'uit God' geboren kunnen worden (Joh. 1:12-13). Maar als God de hemelse Ouder is, en wij kinderen van God mogen zijn, wat is dan eigenlijk de rol van Jezus?

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief