Tien geboden voor de omgang met twintigers

In sommige kerken zijn er al geen twintigers meer. In andere kerken lijken ze langzaam te verdwijnen. Soms zijn daar demografische redenen voor, maar vaker zijn de oorzaken complexer. Makkelijke oplossingen zijn er niet. Wel zijn er dingen waar je rekening mee kunt houden als je twintigers wilt bereiken en binden. Tien geboden voor gemeenten.

(beeld Eugene Ivanov/Shutterstock)

Ik ontleen de do’s-and-don’ts in dit artikel aan mijn onderzoek Young Urban Protestants, dat ik uitvoerde in vijf stadskerken waar twintigers juist goed vertegenwoordigd zijn. Verrassend of niet waren dat vooral gemeenten uit de orthodoxe vleugel van de PKN. Ik destilleer uit het onderzoek tien geboden, ook relevant voor kerken buiten de (Rand)stad.

1 Gij zult een goed verhaal bieden
Eén van de duidelijkste uitkomsten uit het onderzoek betrof de preek. Uit de circa honderd ingevulde enquêtes en uit de gesprekken met voorgangers bleek dat jonge mensen graag willen dat het ergens over gaat in de dienst. Ze zoeken geen licht verteerbare of oppervlakkige boodschap. Sterker nog, de weerbarstige kanten van het evangelie moeten aan de orde komen. Belangrijk is wel dat er een link gelegd wordt naar het leven van vandaag. Twintigers moeten er iets mee kunnen in het alledaagse leven.

2 Gij zult ruimte geven
Een helder geluid vanaf de kansel is dus gewenst. Dat betekent niet dat precies voorgeschreven moet worden wat wel en niet mag. En als dat al gebeurt, dan moet er ruimte zijn om er anders over te denken of andere keuzes te maken. Uit de enquête bleek dat de betrokkenen heel verschillende opvattingen hebben over thema’s als schepping en evolutie, homoseksualiteit en samenwonen/trouwen. Blijkbaar waren de onderzochte gemeenten in staat om ruimte te bieden rond deze thema’s, zonder direct ‘grijs’ te worden.

3 Gij zult niet alleen bezig zijn met uw eigen ding
Twintigers raken graag betrokken bij een kerk die zich inzet voor de omgeving. Een kerk die zich alleen druk maakt om zichzelf is voor hen absoluut niet aantrekkelijk (en evenmin Bijbels). Het is niet zo dat twintigers zich massaal inzetten voor diaconale en missionaire activiteiten (hoewel een behoorlijk deel wel!), maar ze vinden het belangrijk dat de kerk haar best doet om de buitenwereld te bereiken en te dienen.

4 Gij zult een twintiger de eerste keer niet afschrikken
Voor ze echt betrokken raken bij een gemeente, kijken jonge mensen vaak eerst de kat uit de boom. Zijn ze welkom? Is er een plek voor hen? Kunnen ze leeftijdgenoten ontmoeten? Is de sfeer goed? Herkennen ze zich in de diensten?

Vaak bezoeken twintigers een aantal verschillende kerken voor ze een keuze maken. Als ze gaan kijken bij een gemeente, is het verstandig om hen op een goede manier welkom te heten. Soms worden nieuwe mensen nauwelijks aangekeken. Maar het tegenovergestelde kan ook gebeuren, zoals ik hoorde van iemand die bij haar eerste bezoek bijna direct verantwoordelijk werd gemaakt voor de kindernevendienst, omdat ze toevallig met kinderen werkte!

5 Gij zult een thuis bieden
Het lijkt in tijden van hyperindividualisme misschien niet zo voor de hand liggend dat mensen een gemeenschap zoeken. Toch zoeken jonge mensen dat juist wel: een plek waar ze mensen kennen en waar ze gekend worden, waar ze zich thuis voelen en waar ze mogen zijn wie ze zijn. Daarvoor hoeft de hele gemeente niet uit mensen van dezelfde leeftijd te bestaan, maar het helpt wel als er een groep van leeftijdsgenoten is met wie ze bijvoorbeeld een kring kunnen vormen.

6 Gij zult twintigers niet pamperen
Het helpt niet als ouderen allerlei dingen gaan doen voor twintigers. Twintigers zijn volwassen mensen, die ook in de samenleving voor vol worden aangezien. Laat ze zelf dingen vormgeven. Ga ze niet verzorgen of naar hun pijpen dansen. Ze hebben misschien een eigen benadering nodig, maar ze zijn niet belangrijker dan andere groepen. Ga ze dus niet pamperen, maar daag ze uit. Twintigers kunnen ook weleens een schop onder de kont gebruiken om tot commitment te komen.

7 Gij zult niet verwachten dat ze uw gaten opvullen
‘Kom, ga met ons en doe als wij’ is soms de verwachting die oudere generaties hebben van twintigers. Oudere generaties hopen dat jonge mensen de vacatures opvullen, zodat het kerkelijke bedrijf gewoon kan blijven draaien. Maar twintigers zien het vaak niet zitten om ‘gatenvullers’ te zijn. Dikwijls terecht, want veel oude vormen werken niet altijd meer. Het gaat niet om een gevuld activiteitenrooster. Als je jonge mensen wilt betrekken, laat ze dan zelf met initiatieven komen en durf ook met dingen te stoppen.

8 Gij zult een open en verzorgde liturgie bieden
Op het vlak van de liturgie worden hevige discussies gevoerd. Soms blijven mensen weg omdat de vormgeving van de dienst hun niet aanstaat. Dat komt misschien doordat we sommige vormen of tradities heilig hebben verklaard. Twintigers willen heus niet alles anders; dat zijn de tieners. Twintigers willen wel ruimte voor liederen in verschillende stijlen en uit verschillende periodes. Het mag ook best wat informeler.

9 Gij zult twintigers toerusten hoe te leven als christen
In de enquête werden twee thema’s het meest aangekruist: ‘Jezus Christus’ en ‘leven als christen’. Daar moet het over gaan in kerkdiensten en op kringen. Twintigers zoeken naar een concrete invulling van het geloof in Jezus Christus voor het leven van elke dag. Een gemeente moet hen daarbij helpen.

10 Gij zult geloof hebben
Als een gemeente er zelf niet meer in gelooft, kan ze ook niet verwachten dat jonge mensen zich inzetten. Waar visie en verwachting is, daar willen twintigers zijn.

Een gemeente doet er verstandig aan met deze ‘geboden’ rekening te houden. Toch is het geen kwestie van je aan de juiste regels houden. Weinig is maakbaar, zeker als het om Gods gemeente gaat. De opbouw van de gemeente – ook met, voor en door twintigers – is een zaak van Gods Geest. Maar we kunnen wel ons voordeel doen met de uitkomsten van onderzoeken als deze. Op hoop van zegen.

Dit artikel stond eerder in de Opbouw|Reformatie-special van 26 oktober 2012 en is voor OnderWeg bewerkt.