Afscheid van een strenge God

Karel groeide op in een christelijk gezin en ging naar een gereformeerde school. Hij moest van zijn ouders zondags twee keer naar de kerk, mocht geen onchristelijke vrienden hebben en geen lang haar. Zijn leven zat vol verboden en verplichtingen. Via zijn ouders en de kerk kreeg hij het beeld van een God die streng is, alles in de gaten houdt en plezier verbiedt.

Wie zou een God willen die altijd klaarstaat met zijn bonnenboekje en telkens dreigt met de cel/hel? (beeld Sandra van der Steen/iStockPhoto)

Op een dag zit Karel met een groep medestudenten te praten en concludeert dat de God die hij kent beperkend en onredelijk is. Hij pakt z’n spullen en verlaat de Vader en zijn kerkelijk huis. Hij vertrekt naar een ver en ander land om te gaan genieten van alles wat eerder niet mocht (Lucas 15:13). Gevolg: eindeloze ruzies met zijn ouders en een ouderling die hem driemaal ernstig vermaant. Hun gedrag bevestigt zijn ideeën over God.

Bonnenboekje

Karel heeft echter een fictieve God verlaten. Zijn idee van God strookt niet met de realiteit. Door ouders, school en kerk leerde hij niet een God kennen die liefdevol, genadig en vergevend is, maar een strenge politieagent. En zeg nu zelf, wie zou een God willen die altijd klaarstaat met zijn bonnenboekje en telkens dreigt met de cel/hel?

Hoe kun je nu met Karel in gesprek komen over zijn godsbeeld?

Tip 1: begrip voelen
Probeer zijn ervaringen te begrijpen. Begin bij jezelf, misschien herken je dit uit je eigen verleden of via boeken, vrienden, gemeenteleden. Ouders en kerk zijn – nu en vroeger – niet foutloos. De sfeer in de kerk was soms niet goed, er waren kerkscheuringen, en de wereld buiten de kerk was slechts bedreigend en zondig. Karel leerde God niet kennen uit de Bijbel, maar door de verhalen en het gedrag van de mensen om hem heen. Heb dus begrip voor zijn beeld van God.

Tip 2: begrip tonen
Begin met luisteren en doorvragen naar voorbeelden en ervaringen. Dan weet Karel dat je hem serieus neemt. Ga niet in discussie over zijn ervaringen. Laat in je houding iets zien van een God en een kerk die niet (ver)oordelen en dreigen, maar aandacht hebben en liefdevolle ogen.

Tip 3: niet in de verdediging schieten
Wij hebben de neiging om wat ons lief is te verdedigen, of dat nu onze kinderen zijn, of God, de kerk, of de opvoeding die we gaven. Maar ervaringen, herinneringen en beelden kun je niet verdedigen of aanvallen, die zijn er. Ga niet in discussie, maar toon begrip. En bedenk dat God zichzelf prima kan verdedigen.

Tip 4: verwachten
Als God wil laten zien dat Hij geen strenge politieagent is, dan regelt Hij dat zelf. Juist omdat Hij liefdevol is. Verwacht dat God zich laat vinden door eenieder die Hem zoekt. Veel Karels hunkeren van binnen naar een God die anders is. De verloren zoon krijgt een aha-erlebnis: ‘Toen kwam hij tot zichzelf en dacht…’ (Lukas 15:17). Bid en verwacht het van de Vader die wacht en werkt.

Er zijn nogal wat mensen tussen de 30 en 60 die in hun jeugd de kerk hebben verlaten en niet of nauwelijks meer geloven. Het zijn onze collega’s, buren, familieleden of vrienden. Met hen over het geloof praten vermijden we liever, we willen de relatie graag goed houden. Maar gewoon vragen stellen kan heel goed werken, om twee redenen:

• Als ze over hun ervaringen met opvoeding, de kerk en God kunnen vertellen, voelen ze zich gehoord en zal de relatie eerder verbeteren dan verslechteren.
• Uit onderzoek blijkt dat maar weinig toetreders onkerkelijk zijn opgegroeid, de meesten waren eerder kerkverlater.

 

Dit is het eerste artikel in een serie over praten met kerkverlaters. Niet met het primaire doel om hen te bekeren, maar omdat ze waardevol zijn en je graag hun leven deelt. Er zijn drie afleveringen:

1. Karel: God is een politieagent;
2. Machteld: voor God is niets goed genoeg;
3. Bert: God geeft niets om mensen.