Wat spreekt jongeren aan?

Het Brexitreferendum en de verkiezing van Trump hebben duidelijk gemaakt dat in de westerse samenlevingen de onderscheiden generaties verschillende ideeën hebben over de toekomst. Voorstanders van de Brexit en van Trump waren vooral 45-plussers, de tegenstanders meestal jonger dan 35. Die verschillen tussen de generaties zijn er ook in de kerk.

De uitslagen van het Brexitreferendum en de Amerikaanse verkiezingen laten ook iets zien van een groeiende onvrede met hoe ‘het systeem’ functioneert. (beeld Ed Everett)

Als we kijken naar het referendum in Groot-Brittannië en de verkiezingen in Amerika zou je generaliserend kunnen zeggen dat jongeren tot 35 kozen voor de keuzevrijheid van individuele mogelijkheden, terwijl 45-plussers kozen voor herkenbare groepskaders. Dat er verschil is tussen de jongere en oudere generaties zien we ook in de manier waarop de generaties zich organiseren. Jongeren tot 35 organiseren zich naar eigen inzicht in netwerken en 45-plussers organiseren zich in de vooralsnog gevestigde structuren. Getalsmatig is dat bijvoorbeeld ook terug te zien in de leeftijdsopbouw van de leden van vakbonden, politieke partijen en ook kerken. Jongere en oudere generaties hebben een verschillende beleving van wat ‘samen’ is. En vanuit dat verschil wordt er anders gereageerd op wat er in onze samenleving speelt.

‘Samen’ is voor de jongere generaties: met een groep vrienden vanavond gaan barbecueën in het park. Voor de oudere generaties is ‘samen’: dan-en-dan een barbecue organiseren voor iedereen van onze groep. Dat is een subtiel verschil tussen twee mentaliteiten: de ene van netwerkers, de andere van georganiseerden. In de ene gebeurt iets vanuit een spontaan opgekomen initiatief, bij de andere vanuit een vooropgezet plan. Het verschil wordt hier wat gechargeerd neergezet, maar het is wel degelijk een herkenbaar verschil. De jongere generaties zijn meer gericht op wie ze allemaal kennen en wat hen per activiteit onderling verbindt. De oudere generaties zijn meer gericht op het organisatieverband en op de mensen die ze van daaruit kennen.

Aanspreken

De jongere generaties laten zich dus door twee principes aanspreken:

1. de keuzevrijheid van individuele mogelijkheden, waarmee de eigen identiteit vorm wordt gegeven;

2. het samenkomen in organisatie-overstijgende netwerken, waarin idealen of doelen worden gedeeld.

Deze twee principes geven ook richting aan wie de jongere generaties als christenen zijn en wat ze doen. Ze gaan samen naar Opwekking, samen naar een concert van Twenty One Pilots, samen naar de kerk, komen samen maatschappelijk in actie; met vrienden (in de breedste zin van het woord) en met een doel. Genieten is óók een gezamenlijk doel.

Maatschappelijk

De uitslagen van het Brexitreferendum en de Amerikaanse verkiezingen laten ook iets zien van een groeiende onvrede met hoe ‘het systeem’ functioneert. Recente polls in Nederland wijzen in diezelfde richting. Wat kort door de bocht geformuleerd is het systeem te definiëren als de invloed van de gevestigde organisaties, zoals multinationals, banken, politiek en overheid, en religieuze instellingen. Die grote overkoepelende organisaties worden gewantrouwd. Daarnaast leeft er in de hele samenleving een verlangen naar overzicht en duidelijkheid.

De jongere generaties, die zich vanuit de twee hiervoor genoemde principes laten aanspreken, kiezen eerder voor kleinschalig en lokaal binnen de door henzelf opgezette netwerken. Lokaal kan overigens net zo goed een samenwerking zijn ergens in Verweggistan, als het maar samen is met echte mensen, voor een concreet doel en op een aanwijsbare plaats. Het doel is om samen lokaal – hier of daar – een verschil te maken. Een paar voorbeelden:

• Samen de lokale voedselbank helpen, omdat de overheid mensen onvoldoende in hun bestaan ondersteunt.
• Samen overstappen naar een andere bank, omdat die belooft verantwoord te investeren.
• Samen informatie delen over kledingketens om te checken of ze wel een goed werknemers- en milieubeleid volgen.
• Samen eens per maand mee-eten in het verzorgingstehuis, omdat de bewoners ook gewoon mensen zijn.
• Samen trainen voor Alpe d’HuZes, omdat één van de ouders in de groep kanker heeft.
• Samen op reis naar Verweggistan, omdat ze daar mee willen werken aan de opbouw.
• En dan ook samen de mensen uit Verweggistan die het niet meer redden hier ontvangen, omdat ze nu weten uit wat voor situatie die mensen komen.
• Samen… doen wat hun handen vinden om te doen.

Wil je dus iets met en voor jongeren organiseren, zorg er dan voor dat het zo concreet en persoonlijk mogelijk is. En als de inzet van de jongere generatie toch via een overkoepelende organisatie gaat, dan moet die organisatie in het netwerk wel een betrouwbare naam hebben.

Consumptiegedrag

Laten we met elkaar ook eerlijk zijn, want die eerlijkheid spreekt jongeren aan. Wat God in het evangelie van ons vraagt, gaat ver en is niet gemakkelijk te volbrengen. We raken zomaar teleurgesteld en zijn soms gewoon egocentrisch in ons consumptiegedrag of in de tijd die we voor een ander vrijmaken. We zijn niet altijd bezig met samen voor een doel gaan. We zijn kwetsbaar en beperkt. En dat is waar het evangelie de verschillen weer verbindt: we zijn allemaal afhankelijk en onze wereld is niet maakbaar. Naast de aansporing in de Bijbel om het koninkrijk van God zichtbaar te maken, staat ook de troost van de eeuwige genade. Het zijn twee kanten van het evangelie die alle generaties samenbinden. Dus laten we onze eigen tegenstrijdigheden eerlijk benoemen, want ook dat spreekt de jongere generaties aan.

Agenda

27-30 december 2016: HGJB-Kerstconferentie voor jongeren van 17 tot en met 26 jaar op vakantiepark Pagedal te Stadskanaal. Met optredens van Matthijn Buwalda en Hanne de Vries. Zie www.hgjb.nl/voor-jongeren/activiteiten/activiteit:kerstconferentie-2016.htm.

14 januari 2017: Prayer Night 2017, een avond waarop jongeren met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten om samen God te (aan)bidden. Zie www.prayernight.nl.

20-21 januari 2017: Jeugdleidersconferentie 2017 in congrescentrum De Werelt in Lunteren. Het thema is ‘Verwondering’. Zie www.jeugdleidersconferentie.nl.

Media/tips

De videoclip van het nummer ‘Are you lost in the world like me’ van Moby & The Void Pacific Choir illustreert het gevoel van jongeren dat het systeem faalt en laat hun zoektocht naar overzicht zien. Zie www.youtube.com/watch?v=VASywEuqFd8.

Lees het artikel ‘Ook bij de Nexit: een generatiekloof’. Zie opiniepanel.eenvandaag.nl/uitslagen/68105/ook_bij_de_nexit_een_generatiekloof.

Paul Smit is jeugdwerkadviseur bij het NGK Jeugdwerk en maakt deel uit van de werkgroep ‘Deel je leven’ van Diaconaat en jeugdwerk, die verder bestaat uit: Anko Oussoren (Praktijkcentrum), Derk Jan Poel (Diaconaal Steunpunt), Ingrid Dobbe (Deputaten Diaconaat CGK), Jenne Minnema (CGJO) en Karen Scheele (NGK Jeugdwerk).