In memoriam Ben van der Lugt

Op 9 maart overleed Ben van der Lugt (71), lid van de GKv Wezep en oud-medewerker van Verre Naasten. Opgeleid aan de Technische Universiteit Delft nam zijn leven een beslissende wending toen hij gegrepen werd door de opdracht om het evangelie te verkondigen tot aan de einden der aarde.

Ben van der Lugt.

Zijn leven stond in het teken van ‘mission’, in navolging van onze Heer Jezus Christus. Jarenlang diende hij de kerken op Papoea (Indonesië), en in Nederland zijn onder zijn leiding tientallen uitgezondenen voorbereid om in het buitenland te dienen. Ook buiten de Gkv, in de CGK en de NGK, heeft het zendingswerk op cruciale momenten de zegen van zijn inzet en expertise ervaren. Zijn oud-collega en goede vriend Gerrit Riemer schreef voor Verre Naasten dit in memoriam.

Daar stond hij dan met zijn krijtje

Zo zou Ben het zelf nooit zeggen, dat van dat hartje. Hij zou het niet tekenen en zeker niet in kleur. Hij hield van zwart-wit. Of beter, van wit-zwart: het wit van krijt op het zwart van een schoolbord. Zijn schema’s kwamen tot leven als hij ze op een schoolbord tekende, ergens in de wereld. Dan klopte zijn hart en liet hij dat van anderen sneller kloppen. Dat verhaal van God met deze wereld wilde hij aan iedereen vertellen, steeds weer.

Het diagram van Ben van der Lugt, een visualisatie van Gods geschiedenis.

Zijn visualisatie van Gods geschiedenis ging de wereld over. Er werden posters van opgehangen in Indonesië, India, Zimbabwe, Kenia, Zuid-Afrika, Nederland. Het diagram was, zo was zijn overtuiging, “voor iedereen buitengewoon veelzeggend”. Het werd zijn sleutel voor het verstaan van de Bijbel. “Het dwingt de verteller en de hoorder”, zo schreef hij ergens, “om structureel diachroon te praten en te luisteren: álles gericht op de voltooiing van zijn plan, van het begin van de wereld, tot aan het einde, tot het eeuwige leven uitverkoren.”

Kijk maar! Dáár stond Mozes, daar Abraham, daar Jezus. God ging via de smalle lijn van de geschiedenis van Israël recht op zijn doel af: de uitwaaiering van liefde naar álle volken toe. Uit al die volken vergadert hij dat éne volk, dat op deze aarde nu al ‘maquette’ moet zijn van het heil dat gaat komen, aan de andere kant van de eindlijn van deze geschiedenis.

De lijnen van Gods wereldgeschiedenis lopen niet vloeiend door naar een nieuwe aarde. “Er is ons discontinuïteit beloofd”, want wij mensen krijgen het niet voor elkaar op deze aarde, ook al moeten we daar wel onze uiterste best voor doen. Als je, zo onderwees Ben, het grote plan van God kent, word je uitgetild bóven het microniveau van menselijk denken en gezet op het macroniveau van Gods denken en handelen. Dan zie je Jezus, niet als je vriend (kom nou!), maar als het centrum van Gods plan. Dan zie je hem, en zijn volk, en jezelf in dat perspectief.

ALS

Ben wist dat zeker, ook voor zichzelf. “Van deze gemeente ben ik een levend lid en dat zal ik eeuwig blijven.” Meer had hij niet nodig, en niemand niet. Die zekerheid hield hem op de been, ook toen zijn zenuwen zijn spieren niet meer konden aansturen. Hij vond rust en kracht om, samen met Ellie, de genadeloze lijdensweg van ALS te volbrengen, vertrouwend op zijn Heer.

Nooit vroeg hij zich af: “Waarom overkomt mij dit?” Nee, buigend voor Gods soevereiniteit stelde hij vast: “Waarom ik niet en een ander wel! Er zijn zo veel mensen die het moeilijk hebben, moeilijker dan ik. Dit lijden is tijdelijk. Zwaar, loodzwaar, maar tijdelijk. Lig ik wakker in de nacht, kan ik me niet bewegen, ik kan nog wel bidden en de woorden van het Onzevader zeggen, verder dragen, de nacht door, totdat het licht wordt.”

Betekenisvolle liefde en trouw

Als je synchroon denkend zou willen zeggen wat Ben betekende voor kerk en zending, dan kom je misschien niet veel verder dan: hij werd geboren, leefde, studeerde, las heel veel boeken, werkte intens en gepassioneerd in Indonesië en gaf daarna leiding aan de gereformeerd-vrijgemaakte missiologische opleiding (IRTT / De Verre Naasten). Wat was het waard? Was het waardevast? Ook over zijn werk gaat het oordeel van de Prediker dat alles zijn tijd heeft, dat alles ijdelheid is.

Maar als je, zoals Ben ons leerde, structureel diachroon leert denken, dan zie je Ben in het plan van God, hoe God hem zag en vormde, hoe God hem uitkoos en riep, om in zijn tijd profeet en leraar te zijn, Schriftgeleerde pur sang. Dat was hij. God gaf hem talenten en die stopte hij niet in de grond. Zo betekende hij veel voor velen, in binnen- en buitenland. Wereldwijd.

Hij maakte een verschil in het nadenken over zending en oecumene, met name binnen de GKv, maar ook in de CGK en de NGK. Hij ging ons voor in resoluut partnershipdenken, om kerkelijke hulpverlening in goede banen te leiden en te bevrijden van paternalisme in missionair-oecumenische relaties. Dat was veel waard en leidde tot echte zusterkerkrelaties, zoals God ze bedoeld heeft.

Hij stimuleerde en doceerde velen in het goed lezen van Gods Woord. Nog zo’n passie van hem: hermeneutiek. Er brandde een heilig vuur in hem tegen alles wat maar een beetje zweemde naar ‘apartheid’ en andere vormen van racisme en discriminatie. Het maakte hem laaiend boos. Hij had daarvan te veel ellende gezien in het thuisland van zijn dappere vrouw Ellie, Zuid-Afrika. Hij wilde in navolging van zijn Heiland onvoorwaardelijk liefhebben, álle mensen, alle rassen, talen en volken. Van die liefde was hij onvermoeibaar getuige, wereldwijd.

Welnu Ben, tot ziens! Je was een prachtkerel. Een godsgeschenk voor mij persoonlijk en voor zo veel anderen. Tot ziens aan de andere kant van de eindlijn in jouw diagram!