Kun je in de kerk jezelf zijn?

In trainingen en begeleidingsgesprekken spreek ik vaak met jeugdleiders over hun verlangen voor jongeren. Ze zeggen dan altijd het belangrijk te vinden dat jongeren zichzelf kunnen zijn in de kerk. Het is bijna een cliché en nogal abstract ook. Want wat bedoel je daar precies mee? Tegelijk blijkt uit het gesprek dat ik voor dit artikel met een jongere voerde, dat het inderdaad erg belangrijk is.

Laat me je voorstellen aan Jari. Jari is 18 jaar en woont met zijn ouders, twee broertjes en een zusje in een dorp in de Betuwe. Hij volgt een opleiding tot servicemedewerker. Hiervoor werkt hij dertig uur per week bij McDonald’s en gaat hij één dag in de week naar school. Voordat hij aan deze opleiding begon, deed hij de sportopleiding. Die liep niet helemaal lekker en was niet wat hij ervan had verwacht. Daarom is hij daarmee gestopt. Hij vond het jammer dat zijn mentor er zo moeilijk over deed, terwijl dat volgens hem helemaal niet nodig was.

Uiteindelijk bleek het gedoe om niets. Hij heeft zijn besluit doorgezet en even de tijd genomen om na te denken over wat hij daarna zou gaan doen. Hij heeft toen voor deze opleiding gekozen en zit er op zijn plek. Het werken vindt hij leuk.

Losse schroeven

Naast zijn werk voetbalt hij of spreekt hij af met vrienden. Op zaterdagavond gaat hij altijd naar de interkerkelijke jeugdgroep in het dorp. Ook heeft hij alweer drie jaar een relatie. Het leukste aan zijn vriendin vindt hij ‘dat ze zo lekker zichzelf is bij mij’. Jezelf zijn vindt Jari belangrijk. Zelf kan hij goed zichzelf zijn in de jeugdroep. Hij zit in het bestuur ervan. Toen hij daar begon, stond de jeugdgroep al een tijdje op losse schroeven en leek het bijna afgelopen. Hij had er eigenlijk niet zo veel zin meer in, maar samen met een paar oud-bestuursleden hebben ze toch de schouders eronder gezet en nu hebben ze er weer veel plezier in. Van deze ervaring heeft hij iets geleerd wat hij erg belangrijk vindt: nooit opgeven.

De jeugdgroep is een plek waar hij gek kan doen, waar gezelligheid is, maar waar je ook serieus kunt zijn. Er worden allerlei leuke dingen gedaan, ze bidden, doen Bijbelstudie en praten met elkaar over het geloof. Het speelt totaal geen rol of je gereformeerd, hervormd, evangelisch of nog wat anders bent. Het enthousiasme van de groep helpt hem in zijn geloof. Daarom is hij blij dat hij indertijd niet heeft opgegeven, maar toch door is gegaan, zodat hij nu deze plek heeft. Hij zet zich er graag voor in.

Tof

Vroeger ging hij met zijn ouders naar één van de kerken in het dorp. Later gingen zijn ouders een tijdje naar een evangelische gemeente. Zelf gaat hij niet meer naar de kerk, het spreekt hem duidelijk niet aan: ‘Ik val er in slaap.’ Toch is het geloof voor hem erg belangrijk. Dat heeft hij ook meegekregen van zijn ouders. Op de vraag wat het mooiste is wat hij van hen heeft geleerd, antwoordt hij dat het veel indruk op hem heeft gemaakt dat ze zich op latere leeftijd hebben laten dopen. Hij vindt het tof dat ze dat durfden. Van dichtbij maakte hij mee dat het een grote impact had en heeft op hun geloofsleven en dat vindt hij erg bijzonder.

Zondag

Jari is een rustige, echt aardige jongen. Hij is geen kletskous, maar wel erg gezellig en hij kan het met veel mensen goed vinden. Hij wil graag zijn eigen keuzes maken en vindt dat mensen niet te moeilijk moeten doen. Daarnaast is het voor hem dus inderdaad belangrijk dat hij en de mensen om hem heen zichzelf kunnen zijn.

Waarom spreekt de kerk Jari dan niet aan? Zo’n plek kan de kerk toch ook zijn? Het lijkt erop dat hij bij ‘kerk’ vooral aan de dienst op zondag denkt. Daarin vindt hij dat dus in ieder geval niet terug. Maar volgens mij is de jeugdgroep waar Jari actief deel van uitmaakt ook de kerk. Het is een plek waar ze samen zijn, over wezenlijke onderwerpen praten, de ontmoeting met God zoeken en van Hem en van elkaar leren. En er is niet veel gedoe. Dat brengt me tot een aantal vragen om over na te denken:

1. Wat is de kerk?
2. Willen we jongeren bij de zondagse eredienst betrekken? Waarom?
3. Hoe maken we meer ruimte voor plezier en ontmoeting in de eredienst?
4. Zijn er zaken waar wij druk mee zijn die jongeren maar ‘gedoe’ vinden? Waarom is dat zo?

Vaak hoor ik dat jongeren zich niet actief in zouden zetten voor de kerk. Jari is actief bezig met zijn jeugdgroep. Hij was er bijna mee gestopt, maar omdat er oudere jongeren waren die in hem en in de groep geloofden, is hij ermee doorgegaan. Hij is geen consument, maar zet zich echt in. We hoeven jongeren niet te pamperen. Laten we oog hebben voor hun mogelijkheden en laten zien dat we in ze geloven!

Agenda

16 en 17 mei: Conferentie van INNOV8 voor (semi-)professionele kerkelijk jeugdwerkers. Thema: POP-UP. Zie www.missienederland.nl/innov8.

2 tot 5 juni: Pinksterconferentie 2017. Thema: Gods Geest geeft LEV. Meer hierover op www.opwekking.nl.

10 juni: EO-Jongerendag, GelreDome Arnhem. Thema: Fear not. Zie www.eo-acties.nl/eo-jongerendag.

22 tot 28 juli: New Wine Zomerconferentie. Thema: God in ons midden. Meer hierover op www.new-wine.nl/zomerconferentie.

27 juli tot 2 augustus: TeenStreet in Offenburg (Duitsland). Thema: Unshakeable. Zie www.om.org/teenstreet/nl_NL/content/teenstreet17.

Media/tips

• In het artikel worden enkele vragen gesteld. Ga eens met jongeren over deze vragen in gesprek.
• Gerlof Wiersma schreef recentelijk twee artikelen over jongeren en de kerkdienst. Zie www.royalmission.nl/2017/04/jongeren-en-ouderen-dienst-nee en www.royalmission.nl/2017/03/verandering-spijs-doet-eten. Welke dillema’s en uitdagingen herken je? Bespreek dit met elkaar.

Met bijdragen van Paul Smit (NGJ) en Anko Oussoren (Praktijkcentrum GKv). De naam Jari is vanwege zijn privacy gefingeerd.