Onzekere jongeren missen bezielde volwassenen

Dit voorjaar werden er twee onderzoeken gepresenteerd die zijn uitgevoerd onder christelijke jongeren. Eén van EO BEAM en Alpha-Youth naar geloofstwijfels onder jongeren, en één van de EH over hoe jongeren zichzelf en de toekomst zien. Beide onderzoeken roepen de vraag op of jongeren wel contacten hebben met volwassenen die hun het geloof voorleven.

In het voorjaar publiceerden EO BEAM en Alpha-Youth de uitkomsten van een onderzoek naar geloofstwijfel en levensvragen onder christelijke jongeren. Eén van de conclusies was dat jongeren niet zozeer twijfelen aan het bestaan van God, maar vooral twijfels hebben over zichzelf als christen. Jongeren worstelen met vragen als: Doe ik wel genoeg aan mijn geloof? Ben ik wel een goed christen? Werkt de heilige Geest in mij? Ga ik naar de hemel? Is God aanwezig in mijn leven?

Onzekerheid

Er zijn wel wat kritische vragen te stellen bij dit onderzoek. Het onderzoek is uitgezet onder christelijke jongeren die regelmatig naar de kerk gaan, terwijl het grootste deel van de christelijke jongeren niet of nauwelijks gaat. Ook is 83 procent van de respondenten vrouw. Welke invloed heeft dat op de resultaten? Hadden de onderzoekers niet dieper moeten doorvragen?

Jongeren hebben twijfels over zichzelf als christen

Dit zijn terechte vragen, maar wat mij opviel was hoe er in de christelijke media over werd gesproken. Benadrukt werd dat er onvoldoende ruimte in de kerk is om geloofstwijfel ter sprake te brengen. Zelf vind ik het onderzoek genuanceerder. Van de respondenten geeft 43 procent aan dat er voldoende ruimte is voor levensvragen en twijfels in de kerk, 18 procent geeft aan dat er ruimte is, maar onvoldoende, en maar 11 procent ervaart geen ruimte. Bijna de helft van de jongeren deelt zijn twijfels op de jeugdgroep of kring.

In de media vond men het verder opvallend dat jongeren nauwelijks twijfelden aan God zelf of aan grote dogma’s, maar vooral aan zichzelf. Blijkbaar maken we ons drukker over de leer van de kerk dan over de levens van jongeren, want je hoeft echt niet veel jongeren te spreken om erachter te komen dat ze innerlijk onzeker zijn. De adolescentieperiode van kind naar volwassene is de periode waarin kinderen een eigen identiteit te ontwikkelen, waarin ze uitzoeken wie ze zijn. De huidige maatschappij, waarin veel onzeker is geworden en ook veel volwassenen zich ontworteld en ontaard voelen, versterkt dat gevoel van onzekerheid. In het onderzoek geeft 98 procent van de jongeren aan dat ze ervaringen en twijfels van anderen missen. Ze hebben behoefte aan mensen met wie ze zich kunnen identificeren.

Zelfbeeld

Dit gevoel van onzekerheid komt ook terug in het tweede onderzoek, van de Evangelische Hogeschool in Amersfoort. Uit dit onderzoek blijkt dat veel jongeren worstelen met een gebrek aan zelfvertrouwen. Van alle respondenten geeft 40 procent aan dat ze vaak onzeker zijn over zichzelf. Meisjes hebben een slechter zelfbeeld dan jongens; zij geven minder vaak aan blij te zijn met wie ze zijn (ruim 60 tegenover bijna 80 procent) en zijn vaker onzeker over zichzelf (ruim 40 procent van de meisjes tegenover 20 procent van de jongens).

Eén op de vier jongeren is bang om te mislukken in het leven

Verder is gevraagd hoe jongeren naar de toekomst kijken. Ook daar komt geen rooskleurig beeld uit. Meer dan de helft geeft aan druk te ervaren om te slagen in het leven. Eén op de vier jongeren is bang om te mislukken in het leven.

Voor het ontwikkelen van een eigen identiteit hebben jongeren anderen nodig. Wanneer jongeren blijven zoeken naar bevestiging en hun gedrag blijven aanpassen aan dat van identificatiefiguren, zullen zij geen eigen identiteit ontwikkelen. Het is daarom van belang dat de jongeren eigen beslissingen nemen en durven af te wijken van anderen.

Moed

Beide onderzoeken deden mij denken aan een schema uit het boek Growing Young (zie OnderWeg nummer 3 van dit jaar). Jongeren worstelen met drie grote vragen: Wie ben ik? Waar hoor ik bij? En welk verschil maak ik? Het zijn vragen over identiteit, over de groep en over zingeving. In dat schema kwam naar voren wat Gods antwoord hierop is: genade, liefde en missie.

Jongeren hebben meer nodig dan identificatiefiguren. Jongeren hebben volwassenen nodig die hun leven met hen willen delen en niet verbaasd zijn over hun innerlijke onzekerheid.

Volwassenen die hun eigen twijfels delen en ook aangeven hoe ze hiermee omgaan. Die het evangelie voorleven en de relevantie ervan laten zien. Komen jongeren deze volwassen tegen? Dat kan alleen als we ons aan elkaar verbinden. Als we kritisch naar elkaar zijn en elkaar de waarheid durven zeggen. Volwassenen hoeven jongeren niet te pamperen, ze moeten meer vanuit bezieling gaan leven, gericht op de ander. Het vergt moed om als volwassene actief te zijn in Gods koninkrijk.

Zoektocht

In Spreuken 4:23 staat: ‘Van alles waarover je waakt, waak vooral over je hart, het is de bron van je leven.’ Laten we jongeren helpen om grenzen stellen aan hun verlangens. Laten we hen leren dat ze niet alles hoeven na te jagen wat ze zien. Denk terug aan je eigen zoektocht als jongere. Zet bijvoorbeeld op je bureau een pasfoto neer uit je tienertijd, die je continu herinnert aan deze ongemakkelijke en onzekere periode. En heb de moed om vandaag volwassene te zijn.

Agenda

21-27 juli 2018 (Liempde, Noord-Brabant): New Wine NEXT, het jongerenprogramma van New Wine. Zie next.new-wine.nl.

28 juli-4 augustus (Oldenburg, Duitsland): TeenStreet 2018, een christelijk evenement voor tieners. Zie www.om.org/teenstreet/nl_NL.

30 juli-3 augustus: HGJB Barrelrace. Een roadtrip door Europa voor 18+-jongeren met opdrachten en een wedstrijdelement. Zie www.hgjb.nl/werken-met-jongeren/actueel/bericht:30-7-tm-3-8-barrelrace-door-europa.htm.

Media/tips

Het onderzoek van Alpha-Youth en EO BEAM is te downloaden vanaf de website van de EO BEAM. Ook staat daar een filmpje waarin het onderzoek wordt gepresenteerd. Zie beam.eo.nl/artikel/2018/02/80-van-de-jongeren-heeft-geloofstwijfels.

De resultaten van het EH-onderzoek zijn gepresenteerd op het symposium ‘De moed om volwassen te zijn’. De uitkomsten van het onderzoek zijn te downloaden via www.eh.nl/de-moed-om-volwassen-te-zijn. Daar zijn ook de lezingen van het symposium terug te luisteren.

Met bijdragen van Paul Smit en Martine Versteeg, jeugdwerkadviseurs bij het NGK Jeugdwerk.