Het effect van jeugdwerk

Als kerken zijn we bedreven in het organiseren van kerkelijk jeugdwerk. Meestal gericht op de jeugd uit de eigen gemeente, waar ook jeugd van buiten de kerk via vriendschappen welkom is. Het jeugdwerk is dan bijna een missionaire activiteit, die ook nog eens een maatschappelijke meerwaarde heeft.

Net voor de zomervakantie kreeg ik een publicatie onder ogen met de titel ‘Jongerenwerk is vaagheid ontgroeid en levert ook nog resultaat op’. Als een magneet werd ik erdoor aangetrokken, want ik ben er zelf al jaren van overtuigd dat dat inderdaad het geval is. Helaas heb ik zelf geen onderzoek kunnen doen om dat ook te onderbouwen. Nu is er dan gelukkig een onderzoek vanuit de Hogeschool van Amsterdam, waar ook Youth for Christ aan bijgedragen heeft.

Verbeterslag

In het artikel wordt gemeld dat het seculiere jeugdwerk tien jaar geleden vakinhoudelijk nog niet zo veel voorstelde. Er waren weliswaar volop praktijkverhalen, maar de jongerenwerkers bleven akelig stil als ze bevraagd werden op hun methodieken. Pas in de laatste jaren is er een verbeterslag in het jeugdwerk gekomen, doordat er nu meer gewerkt wordt met methodieken zoals groepsgericht werk, individuele begeleiding en informatie/advies. In kerkelijke termen: gemeenteopbouw, pastoraat en toerusting/catechese. Als het jeugdwerk zich structureel op deze aanpak richt, dan vertaalt zich dat volgens het onderzoek in drie positieve invloeden.

Resultaat

In de eerste plaats versterkt het jeugdwerk de eigen verantwoordelijkheid van jongeren. Op korte termijn, bijvoorbeeld in een seizoen, leren jongeren beter met elkaar en met andere mensen om te gaan en groeit hun eigenwaarde. Op de langere termijn biedt het jeugdwerk contacten die hen helpen om zelfstandig in het leven te staan en biedt het een sociaal netwerk voor de toekomst.

In de tweede plaats zorgt het jeugdwerk ervoor dat jongeren een plek hebben om over problemen te praten. In de meeste gevallen eerst heel bedekt, waardoor je er als jeugdleider niet altijd direct erg in hebt en dus voorzichtig moet zijn om te snelle conclusies te trekken. Op den duur kan er een relatie tussen de jongeren en de jeugdleider ontstaan, waardoor er steeds meer gedeeld wordt. Dan is het jeugdwerk een plek om jongeren te helpen. Door mee te denken en mee te werken aan oplossingen. Dat varieert van het helpen bij het onder woorden brengen van gedachten en emoties tot het begeleiden naar een professionele hulpverlener. Elk seizoen weer zijn er tieners en jongeren die ik met een-op-eengesprekken kan helpen om het jaar door te komen en eens in de zoveel jaar begeleid ik iemand naar professionele hulp.

In de derde plaats zijn er jongeren – vaak de jongeren die geen hulp willen maar die juist zo nodig hebben – voor wie het jeugdwerk misschien wel de meest stabiele plek in hun leven is. Door de veilige sfeer met elkaar binnen de jeugdgroep en met de jeugdleiding kunnen ze omgaan met dat wat hun leven uit balans brengt. Deze derde invloed maak ik zelf eigenlijk nog het meest mee. Dat ene moment in de week met de jeugdgroep geeft een jongere bijvoorbeeld net die spanningsverlichting die nodig is om niet over de rand te gaan. Dat is ook de reden dat enige baldadigheid bij mij in de groep wel mag, omdat ik vermoed dat die baldadigheid buiten op straat zomaar zonder opzet om kan slaan in vandalisme. Een ander voorbeeld hiervan dat ik wel tegenkom, is dat de jeugdgroep uitnodigend is naar iemand die geen aansluiting heeft met leeftijdsgenoten en zonder het jeugdwerk zich terug zou trekken en vereenzamen.

Interesse

Het onderzoek bevestigt en onderstreept voor mij dat jeugdwerk een zegen is voor de samenleving en net zo goed voor de kerk. In de organisatie van het jeugdwerk is er nog een aanvullend aandachtspunt dat ik wil benadrukken: alle kinderen, tieners, jongeren of jongvolwassenen verschillen van elkaar.

Sommigen vinden het leuk om met een predikant of jeugdleider in gesprek te gaan over een Bijbelpassage of over iets uit de kerkgeschiedenis. Anderen doen liever een spel waaraan een Bijbels thema verbonden is. En er zijn jongeren die via de muziek, Bijbellezing, gebeden en/of de preek in de kerkdienst aansluiting vinden bij de kerk.

Organiseer het jeugdwerk dan ook niet klakkeloos op leeftijd, maar kijk naar de interesses van de jeugd. Er zijn allerlei combinaties mogelijk van activiteiten voor jongeren van verschillende leeftijden.

Het is daarbij wel belangrijk dat je weet wat past bij welke levensfase. Zo sluit bijvoorbeeld kennisgerichte catechese over de Bijbelboeken en de tijdlijn van de Bijbel beter aan bij 10- en 11-jarigen, die vaak nog geïnteresseerd zijn in feitelijkheden, dan bij 12- tot 14-jarigen. Voor de laatste groep is het vooral van belang dat het accent komt te liggen op het stellen van vragen en het samen zoeken naar antwoorden in plaats van op kennisoverdracht.

Het belangrijkste blijft echter dat we als ‘ouderen’ in de diverse activiteiten samen met ‘de jeugd’ bezig zijn. Zo ontstaat er verbinding. Dan komt er ruimte waarin vertrouwen kan groeien en waarin gesprekken over persoonlijke situaties en dus ook over het geloof een plek kunnen krijgen.

Agenda

Diverse zaterdagen vanaf 14 september: JOP Trainingstour, met als thema Back to basics. Zie jop.nl/trainingen/jop-trainingstour-2019.

28 september: Youth for Christ Trainingsevent in Woerden. Thema: Pray & Go. Zie trainingsevent.yfc.nl.

7-8 februari 2020: Jeugdleidersconferentie. Thema: De jeugd van tegenwoordig. Zie jeugdleidersconferentie.nl.

Media/tips

Het aangehaalde artikel over het (seculiere) jongerenwerk is te vinden op www.socialevraagstukken.nl/jongerenwerk-is-vaagheid-ontgroeid-en-levert-ook-nog-resultaat-op.

In de CGK Zwolle is er onder de naam #Durfte… een programma opgezet waarin jongeren van verschillende leeftijden samenkomen rondom een gedeelde interesse of passie. Zie daarover blad-dienst.nl/durfte-een-leervorm-met-lef-cgk-zwolle-daagt-jongeren-uit-te-groeien-in-de-kerk.

Over de (benadering van de) verschillende levensfases is een brochure te vinden op de site van het NGK Jeugdwerk: www.ngkjeugdwerk.nl/gemeente-in-ontwikkeling.

Met bijdragen van Petra Kiks (jeugdwerkadviseurs bij het NGK Jeugdwerk) en Anko Oussoren (adviseur bij het Praktijkcentrum).