Samen bij het kruis

Mea culpa, mijn schuld. Die woorden roepen een gebogen, nederige houding op. Schuld doet iets met je als mens en letterlijk met je lijf. Maar het is niet makkelijk om in het leven van alle dag ook die houding aan te nemen als we denken aan schuldbelijdenis tegenover God en elkaar.

Zeg je weleens ‘ik ben schuldig!’ of ‘ik voel me schuldig’? Tegen wie vertel je het als je echt schuld hebt aan iets? Schuld belijden is toegeven en vertellen dat je niet volmaakt bent, dat je zonde ziet of ervaart in je leven. Schuld raakt aan persoonlijke schaamte en pijn. En dat deel je niet zo makkelijk met iedereen. Misschien wil je het juist liever geheim houden. Is de kring dan een plek om schuld te belijden? Is een kring veilig genoeg om in kwetsbaarheid en vrijmoedig over je verborgen schuld te spreken?

Wat is schuld precies? We moeten verschil maken tussen objectieve schuld en subjectieve schuld, tussen werkelijk schuldig zijn en je schuldig voelen. Als je schuldig bent in je relatie tot God gaan schuldbesef en schuldgevoel samen. Dan is er ook echt sprake van schuld. Maar het kan ook zijn dat je je schuldig voelt, maar niet bent. Of andersom: dat je schuldig bent, maar het niet voelt. Kortom, schuld bekennen vraagt om een eerlijk gesprek met elkaar en vooral om goed luisteren naar elkaar.

In de Rooms-Katholieke kerk is de biecht het sacrament van schuldbelijdenis en vergeving. Na het belijden van je zonde en dus het erkennen van je zonde ontvang je vergeving, meestal van de priester en vaak in de beslotenheid van een biechthokje. Je kunt het biechten zien als een verzoenings- en vertrouwensgesprek. Hoe mooi zou het zijn om in de kring daar een vorm aan te geven. Na het vertellen, delen en belijden van je schuld en zonde wordt en ben je vergeven. Dat is helend voor je relatie met God en met elkaar. De kring als plek van verzoening, samen aan de voeten van het kruis. Je zonde verdwijnt als sneeuw voor de zon voor God, doordat Hij je de doorboorde hand van Jezus Christus aanreikt. Biechten en dus je schuld belijden heelt.
Hetty Pullen-Muis is adviseur bij het praktijkcentrum.

Aan de slag

In de kring spreken over schuld en schuldbelijdenis vraagt om moed en openheid. Vraag elkaar:

• Hoe kijk jij naar schuld?
• Wat is voor jou schuld belijden?
• Is je kring een plek van schulderkenning?
• Is je kring een plek van vergeving?
• Wat leg je samen aan de voeten van het kruis van Jezus Christus?

 

Luister of zing: ‘Heer, uw bloed dat reinigt mij, doet mij leven en maakt mij vrij. Heer, uw bloed dat nam mijn plaats in het offer, dat U bracht. En U wast mij, witter dan de sneeuw, dan de sneeuw. Mijn Jezus, Gods Lam voor mij geslacht’ (Opwekking 315).

Bid. 1 Johannes 4:20 leert ons dat als je houdt van God, je ook de ander kunt liefhebben. Als je dit verbindt met zonde en schuld, dan kun je je zonde alleen aan God belijden. Maar kom je dan verder met jezelf? Je kunt je verstoppen voor een ander, maar als je deelt, wordt de liefde compleet. In de kring mag je samen bidden en Gods veilige en gastvrije liefde delen. In de kring heb je de ander lief die om vergeving bidt. Samen bidden om vergeving is samen genade ervaren. Schuld belijden is biddend leven.

Lees het magazine

In OnderWeg nr. 5 (29 februari 2020) beantwoorden de auteurs verschillende vragen over schuldbelijdenis. Zoek de antwoorden bij de volgende vragen:

• Waarom heeft schuldbelijdenis zo’n grote plek in het christelijk geloof?
• Is onze cultuur een schuldcultuur of schaamtecultuur?
• In hoeverre is je schuldbeleving verbonden met jouw beeld van God?
• Hoe gaat je gemeente om met schuldbelijdenis?
• Wat vind je van de antwoorden die de schrijvers in dit nummer op deze vragen geven?

Lees samen Psalm 32

Deze psalm van David laat de blijdschap zien van het belijden van je schuld. ‘Ik ben gelukkig omdat U mij hebt vergeven’ (Psalm 32:1). God is blij met je als je schuld belijdt. Hij doet niets liever dan naar je luisteren als je vertelt wat zwaar op je drukt. Hij is immers de Vader van Jezus Christus.

Hoe ervaar je zelf het belijden van je schuld tegenover de ander en tegenover God?

Lees samen nog eens Psalm 32:5. David vertelt hier eerlijk wat er precies niet goed was. Het is niet eenvoudig om te zeggen ‘het is mijn schuld’.

Neem een concreet voorbeeld in gedachten. Je hebt gelogen over iets, je hebt de ander iets beloofd, je hebt – vul maar in.

Hoe ga je daar mee om? Wat is je reactie? Psalm 32: 3 en 4 laat iets zien van hoe David dat ervaart. Je kunt op verschillende manieren reageren op schuld.

• Je wijst naar een ander, want dit leidt de aandacht van jezelf af.
• Je ontkent en je wordt zelfs boos. Stel je voor dat je moet toegeven dat je iets verkeerds hebt gedaan!
• Je stopt de schuld weg en blijft erover zwijgen.
• Je gaat er oppervlakkig mee om. Je zonden zijn je toch al vergeven en de genade van God is voor jou minder intens. Bidden om vergeving is routine geworden
• Je verontschuldigt je en verzint allerlei excuses en uitvluchten. Op het scherpst geef je aan dat je het ook niet kunt helpen. Je bent nu eenmaal zo (geworden door je opvoeding).

Kortom je verstopt het en zwijgt (Psalm 32:4). Maar David erkent zijn fouten en zwijgt niet langer (Ps. 32:5). En God vergeeft! Er is één plek waar we werkelijk leren omgaan met onze zonde en schuld: aan de voet van het kruis van Jezus Christus. Dat is verootmoediging.

• Denk en spreek met elkaar door over verootmoediging.
• Hoe kun je dit vorm geven in je kring? Maak een gezamenlijke tekening/ verbeelding of zoek samen een beeld via Google. Licht dan toe wat je in de verbeelding van verootmoediging raakt.

Wet versus genade

Schuld en vergeving staan op een lijn met wet en genade. De kring kan het gesprek hierover starten met de volgende werkvorm:

1. Verdeel de kring in twee kleine groepen. Van de ene groep schrijft ieder kringlid op een donkere kaart welke woorden hij of zij associeert met wet en schuld. De andere groep doet hetzelfde op de witte kaarten (vergeving en genade). Per kaart maximaal 3 woorden.

2. Leg de donkere kaarten eerst in het midden en daar bovenop de witte kaarten.

3. Elk kringlid pakt eerst een donkere kaart en leest die voor. En legt de woorden uit zoals die persoonlijk worden ervaren, eventueel met een persoonlijk voorbeeld.

4. Daarna pakt hetzelfde groepslid de witte kaart. En reageert op de tekst zoals bij 3.
Wat levert dit gesprek over schuld en vergeving jullie op?

Variaties
-Stel samen eerst de woorden bij ‘wet ∞ genade’ vast.
-Gebruik als laatste een wit kleed om over de donkere kaarten te leggen en deel dan je ervaringen met de witte kaarten.

Heilig Avondmaal

Het Heilig Avondmaal is een sacrament in de gemeente met accent op schuldbelijdenis en vergeving. Samen het brood breken en de wijn drinken verbindt de gelovigen in de kring met elkaar. Verken met elkaar de betekenis van het Avondmaal als sacrament en ritueel in de kring. Dit sacrament heeft verschillende vormen in de gemeente gekregen. Van tafelviering, lopende viering en Schotse viering (door de rijen/banken). Brood en wijn zijn symbolen van vergeving en verzoening door Jezus Christus. Kijk samen naar popupkerk.nl/inspiratie/e/biechttafel en bedenk een vorm die bij je gemeente en je kring past.

Boekentips

Reinier Sonneveld – Stilte van God (2013)
Schuldbesef kan je geloof aan het twijfelen brengen. Reinier Sonneveld gaat in het boek ‘Stilte van God’ dieper hierop in. De handleidingen in het boek zijn te gebruiken voor het gesprek in de kring.

Lin Button – Genezing door schuldbelijdenis en vergeving (2019)
‘Schuldbelijdenis en vergeving zijn de grootste geschenken van God aan de kerk. Maar wij doen nog steeds wat Adam en Eva deden. We verbergen ons uit schaamte en maken ons onzichtbaar.’ Lin Button o.a. bekend van conferenties van stichting Toerusting Pastorale Zorg (TPZ) en lezingen op New Wine. Het boek is persoonlijk en in de kring te gebruiken.

Kijktips

Kies een van de volgende video’s om in de kring kritisch te bespreken. Wat zegt het als je dit verbindt met schuldbelijdenis?

Reinier Sonneveld: ‘Schuldgevoel is een van oorzaken waarom geloven moeilijk is’:

Een onvergetelijke daad van vergeving; wat vergeving doet!

https://www.opkijken.nl/vergeving-voor-een-seriemoordenaar/

Animatie: hoe ga je om met schuldgevoelens?