Leef de liefde

0

Hoe leef je de liefde als gemeente? En dan niet zozeer in een overzichtelijk project van een paar weken, maar juist jaar in en jaar uit. Hoe vorm je een karaktervolle gemeente waarbij de liefde in het DNA zit? In deze reportage leggen we ons oor te luisteren in enkele gemeenten waar men om dat te bereiken duidelijke keuzes heeft gemaakt. Nee, dit zijn geen succesverhalen, maar realistische verhalen van bescheiden gelovigen, die graag hun ervaringen delen om zo samen verder te komen.

De kerk als open bron voor iedereen

De Veenhartkerk in Mijdrecht is zo’n geloofsgemeenschap waar een duidelijke keuze is gemaakt. Van een naar binnen gerichte gemeente werd ‘Mijdrecht’ een naar buiten gerichte gemeente. Gerbram Heek is als voorganger verbonden aan deze kerk. In 2006 beleefde de gemeente een herstart. Er waren toen 40 mensen bij betrokken, inmiddels zijn dat er 200.

Heek: ‘In het begin van het veranderingsproces voerden we vooral projecten uit, zoals het organiseren van filmavonden en kunstexposities. Maar op een gegeven moment hebben we tegen elkaar gezegd dat het in de kerk niet gaat om dingen doen, maar om iets zijn. We hebben toen, na bezinning, besloten om vanaf dat moment een bron te willen zijn die mensen motiveert en enthousiasmeert om met het geloof aan de slag te gaan. Nu willen we ook de stap zetten om een kerk te worden die een bron is die netwerken van mensen in beweging brengt.’

DNA

Voor Heek zijn gastvrijheid en hartelijkheid van groot belang. ‘We willen gastvrij en hartelijk zijn in de manier waarop we mensen welkom heten, maar ook in de toegankelijkheid van onze kerkdiensten. De keuze is gemaakt om de traditionele liturgie in te ruilen voor een liturgie in drie blokken: aanbidding, verkondiging en gemeenschap. Bij de voorbereiding van de kerkdiensten doen we ook alsof de helft van de aanwezigen nieuw is in de kerk. Met dat gegeven in je achterhoofd creëer je een dienst die voor iedereen toegankelijk is en kun je een bron worden voor iedereen.’

‘Het is essentieel dat je met elkaar spreekt over je geloofsleven’

Een andere manier die men gebruikt, is het bewust delen van ervaringen. ‘Het is essentieel dat je met elkaar spreekt over je geloofsleven en dat je succesverhalen met elkaar deelt. In onze kerkdiensten is daar ruimte voor, maar ook in de nieuwsbrieven die we versturen, want door erover te spreken komt het in je DNA terecht. Verder hangt onze visie groot in de kerk, zodat je er elke keer mee in aanraking komt en het beklijft.’

Bloemen

Volgens Heek hoort een kerk principieel een open gemeente te zijn en daarom is voor hem de beweging naar buiten toe noodzakelijk. ‘Je hebt een hechte onderlinge band nodig om je naar buiten te kunnen keren en een bron voor elkaar te kunnen zijn. Juist door samen onderweg te zijn en met elkaar het leven te delen, kun je die onderlinge band krijgen. Missionair kerk zijn betekent voor een oudste of voorganger dat die telkens alert moet zijn en weerstand moet bieden tegen de drang om er als kerk vooral te zijn voor jezelf.’

Heek maakt deze drang duidelijk met het simpele voorbeeld van de bloemen in de kerk die elke zondag aan iemand worden weggegeven. ‘Wij hebben ervoor gekozen om de bloemen aan iemand buiten onze gemeente te geven. Dat doen we consequent, maar eens in de zoveel tijd wordt weleens het idee geopperd om ze toch aan een gemeentelid te geven dat een moeilijke tijd doormaakt. Dit zijn momenten dat ik zeg: nee dat doen we niet, er zijn genoeg manieren buiten de diensten om elkaar te steunen; tijdens de diensten willen we uitstralen dat we een bron zijn voor de wereld.’

Binnen de Veenhartkerk is een grote groep mensen die zich er thuis voelt en enthousiast is, maar Heek komt ook weerstand tegen. Gemeenteleden zeggen weleens dat er vooral aandacht is naar buiten toe, maar dat er binnen de gemeenschap niet naar elkaar wordt omgezien. ‘Als ik dit soort signalen krijg, dan wil ik daar altijd het gesprek over aangaan, want het één moet niet tegenover het ander staan: beide bewegingen moeten elkaar juist versterken.’


Kerk in kringen van liefde

De NGK Den Haag-Rijswijk is een gemeente met zo’n 370 leden. Hans van ‘t Hoff is als predikant tien jaar aan deze gemeente verbonden. Vriendelijkheid en gastvrijheid zijn volgens hem kenmerken die de gemeente typeren. ‘Er is een actieve groep oudere mensen die deze kenmerken belichamen met woorden en daden. In het verleden was ik bang dat deze ouderen als groep de Michelinster van de gemeente vormden. Maar wat als deze generatie op een gegeven moment verdwijnt? Gelukkig heb ik in de afgelopen jaren mogen merken dat de jongere generaties deze karaktertrekken overnemen.’

Leden van de NGK Den Haag-Rijswijk geven tijd en aandacht aan vluchtelingen en statushouders in de buurt van de kerk of wandelen met bewoners van een verpleeghuis die een rolstoel gebruiken.

Leden van de NGK Den Haag-Rijswijk geven tijd en aandacht aan vluchtelingen en statushouders in de buurt van de kerk of wandelen met bewoners van een verpleeghuis die een rolstoel gebruiken.

Van ‘t Hoff heeft de kerk zien opengaan en heeft ervaren dat er bewust stappen zijn gezet waardoor men zich echt om de wereld is gaan bekommeren. ‘Er wordt tijd en aandacht gegeven aan bijvoorbeeld vluchtelingen en statushouders in de buurt van de kerk, ook wordt er gewandeld met bewoners van een verpleeghuis die een rolstoel gebruiken. Daarnaast is er een diaken “buitenkerkelijke zaken” aangesteld. Deze vrouw probeert partijen en zorgverleners buiten de kerk te verbinden en kent daarbij ook de paden binnen de kerk.’

Diamant

Er is dankbaarheid binnen de NGK Den Haag-Rijswijk over de stappen die gezet zijn. Tegelijkertijd leeft het gevoel dat het kringenwerk, dat al zo’n twintig jaar bestaat, nodig toe is aan revitalisering. In het traject dat moest leiden tot een opleving van het onderlinge samenleven heeft de gemeente gekeken naar de manier waarop kringen binnen de studentenverenigingen van Navigators zijn georganiseerd.

Van ‘t Hoff: ‘Uiteindelijk zijn er negen kringkoppels aangesteld. We hebben gemeenteleden gevraagd om kringleider te worden en die aan andere kringleiders gekoppeld. Aan deze koppels hebben we de uitdaging meegegeven om zelf een thema te verzinnen waarmee hun kring aan de gang zou gaan. Het is primair de bedoeling van elke kring dat mensen er met elkaar meeleven en dat het geloof gedeeld wordt, maar het thema kan daarbij helpen. Voorbeelden van thema’s zijn: sporten, een missionair project ondersteunen, samen Bijbelstudie doen, een mannenkring, of samen de natuur ingaan. Er zijn 125 aanmeldingen. En dan te bedenken dat daar geen jongeren bij zitten, want die hebben zelf al andersoortige kringen. En voor ouderen is er de Overdagkring, dus die doen aan deze vorm ook niet mee.’

In de afgelopen periode heeft Van ‘t Hoff geregeld in preken een woord gebruikt waarvan hij hoopt dat men er in de kringen mee aan de slag gaat. ‘Ik heb een Grieks woord vernederlandst: parakaleinen. Dit woord is afgeleid van parakaleo, dat verschillende betekenissen kan hebben: vermanen, opbeuren, aansporen, troosten, erbij roepen en bemoedigen. Het is een werkwoord als een diamant, met verschillende glinsteringen. Ik hoop dat deze verschillende glinsteringen en aspecten van het elkaar liefhebben tot uiting komen in ons gemeenschappelijke leven.’


Hart voor elkaar

Tjeerd de Boer was de afgelopen vier jaar voorganger van de Emmauskerk (GKv) in Bergen op Zoom. In het voorjaar moest hij vanwege gezondheidsproblemen afscheid nemen, maar hij blikt met blijdschap terug op de vier jaar waarin hij als ‘voorbijganger’ mocht bijdragen aan deze gemeenschap. De Boer: ‘Niet langer ging het om de vraag: hoe overleven we als kleine kerk in West-Brabant?, maar om de vraag: wat wil de Heer met ons?’

De gemeente stelde een visie en missie op met het oog op de komende tien jaar. In die missie staat onder meer: ‘Het is onze missie als gemeente van Jezus Christus in Bergen op Zoom om met God en onze medemensen een liefdevolle relatie aan te gaan. We willen ons inzetten om elkaar en onze medemensen te helpen volledig toegewijde volgelingen van Jezus Christus te worden. Daartoe zijn wij bereid onze liefde, onze tijd, ons geld en onze energie in te zetten voor Hem en voor onze medemensen, met name uit de regio Bergen op Zoom.’

Basaal

Deze liefde komt onder andere tot uiting doordat de Emmauskerk de duidelijke keuze heeft gemaakt om kerk te willen zijn in de buurt Noordgeest. Het gaat dan om algemene dienstbaarheid en hulp bij geloofsvragen. Heel basaal en krachtig komt dat tot uiting in het stelselmatig bidden voor de buurt, maar ook in het goede buren zijn. Zo is er elke maand de gelegenheid om te eten in de kerk en is de kerk ook een soort buurthuis geworden. De Boer vertelt dat er grote openheid en gastvrijheid binnen de gemeente is en een sterke gerichtheid op gasten. ‘Omdat veel gemeenteleden geen gelovige achtergrond hebben, moet je in de preken de hoofdzaak bespreken. Als je elders binnen de GKv preekt, dan krijg je weleens uitgebreide instructies over wat wel of niet “mag”. In Bergen op Zoom word je gevraagd om rekening te houden met de mensen die voor je zitten en hun achtergrond. Wees eenvoudig en toegankelijk!’


Deugden oefenen in de kerk

Hoe help je elkaar om te worden tot christenen uit één stuk, om te worden tot karakters die de liefde leven? In 2010 publiceerde het lectoraat Morele Vorming aan de toenmalige Gereformeerde Hogeschool het boek Doe me een deugd. Dit boek was bedoeld om morele vorming op de basisschool te stimuleren aan de hand van het oefenen van deugden.

Wilma van der Jagt was lid van de kenniskring van het lectoraat en opleidingsdocent aan de pabo, en als zodanig betrokken bij het project. Tijdens de presentatie van het boek opperde Ad de Bruijne, hoogleraar ethiek in Kampen, het idee om een dergelijk project ook op te zetten binnen een geloofsgemeenschap. In het seizoen 2012-2013 is binnen de GKv Amersfoort-Centrum, waarvan Van der Jagt lid is, een gemeenteproject uitgevoerd met als titel ‘In liefde en vreugde. Samen groeien in christelijke deugden’. Twee jaar later werd een weerslag van dit gemeenteproject gepubliceerd in het boek Oefenen in discipelschap. De gemeente als groeiplaats van het goede leven.

Het idee is om via het inoefenen van deugden, zodat deze deugden automatismen worden, te groeien in het volgen van Jezus. ‘Binnen het gemeenteproject keken we vooral naar de deugden die je terug ziet komen in bij voorbeeld de Bergrede. In het bezinningstraject zijn we uiteindelijk op het idee gekomen dat je deugden het beste inoefent door als gemeenschap binnen zogenoemde “praktijken” aan de slag te gaan. Praktijken zijn kleine stukjes samenleven, waarin christenen samen vormgeven aan iets wat ze vanuit het geloof als waardevol zien.’

Eerlijkheid. (beeld Maarten Boersema)

Eerlijkheid. (beeld Maarten Boersema)

Rechtvaardigheid. (beeld Maarten Boersema)

Rechtvaardigheid. (beeld Maarten Boersema)

Respect. (beeld Maarten Boersema)

Respect. (beeld Maarten Boersema)

Vertrouwen. (beeld Maarten Boersema)

Vertrouwen. (beeld Maarten Boersema)

Huiswerkbegeleiding

Van der Jagt wil niet de illusie wekken dat je door een gemeenteproject van een jaar deugden kunt laten inslijten. Wel heeft ze in haar eigen gemeenschap ervaren dat dit ‘deugdenproject’ de aanzet is geweest tot veel moois. ‘In het project hebben we op een gegeven moment bijvoorbeeld de vraag gesteld wat je als kerk zou kunnen doen in de wijk waarin je woont. Daar zijn interessante antwoorden op gekomen en die worden nu ook in praktijk gebracht.’

Er worden bijvoorbeeld in de kerk maaltijden verzorgd voor buitenkerkelijke ouderen en kinderen van armlastige ouders krijgen gratis huiswerkbegeleiding in de kerk. Ook kunnen niet-gemeenteleden uit de buurt een hulpvraag indienen bij de diaconie en dan wordt er gekeken naar de mogelijkheden. ‘Binnen onze gemeente is meer aandacht gekomen voor de zorg voor asielzoekers. Voor het deugdenproject was deze aandacht er ook al wel, maar dan meer op individueel niveau. Ik ben ervan overtuigd dat door de aandacht voor deugden en het onderlinge gesprek daarover de innerlijke houding van veel gemeenteleden een andere richting heeft gekregen.’

Tijdens het project werd gebruikgemaakt van een reader waarin vragen werden gesteld als: Welke deugden zie je nu al in jullie groeigroep en wat zou je met deze deugden nu al in praktijk kunnen brengen? Wat mis je nog in jullie groep en hoe zou je elkaar kunnen helpen om te groeien in een bepaalde deugd? Van der Jagt: ‘Groeien in goede karaktereigenschappen doe je samen, door die te oefenen als gemeente.’

Delen.

Over de auteur

mkboersema@gmail.com'

Maarten Boersema is fotograaf, tekstschrijver en predikant van de GKv Blije-Holwerd.

Reacties zijn gesloten.