De salafisten een salafist worden

Er ontstond grote ophef toen Nieuwsuur en NRC Handelsblad laatst onthulden dat diverse Nederlandse moskeeën gefinancierd worden door het buitenland. Vooral het feit dat de radicale islam financierder is, roept afgrijzen op. Wat is de invloed van strenggelovige moslims zoals salafisten? Wordt er geweld gepreekt? Omdat het in Nederland steeds over onze identiteit gaat, riepen de onthullingen heftige reacties op. Wat kan een goede christelijke houding zijn in deze kwestie?

Onder anderen christenpolitici hebben sinds de ophef het voortouw genomen door in de Tweede Kamer een motie in te dienen om nader onderzoek te doen naar de buitenlandse financiering van Nederlandse moskeeën. Het feit dat ook christenen de waarden van onze samenleving beschermen, is te waarderen. Toch vraag ik me af of deze opstelling houdbaar is.

Angst voor de opkomende islam domineert het Nederlandse (identiteits)debat. Een recent rapport over de geloofsbeleving van moslims in ons land vertelt dat moslims zich steeds meer vasthouden aan hun geloof vanwege de toenemende spanningen tussen moslims en niet-moslims. Al richt je je op uitwassen, je voert die spanningen op als je onderzoek naar moskeeën initieert. Denk daarbij ook aan de christelijke achterban. Een waarschuwend signaal ontmoedigt het aangaan van contacten met moslims.

Daar komt nog een ander punt bij. Gelovigen vormen een minderheid in onze samenleving. Wetten uit ons christelijke verleden zijn afgeschaft. Maar daar blijft het niet bij. Wie goed naar de samenleving luistert, merkt dat begrip voor gelovigen afneemt. Soms is de overheid er zelfs niet bang voor om van haar kant de grens tussen kerk en staat te overschrijden. Echt doorbijten is er (nog) niet bij, maar de heersende sfeer zegt wel iets.

Kerken van nu ‘zingen wel een toontje lager dan vroeger’

Ik denk aan een opmerking van prominent VVD’er Klaas Dijkhoff. Zijn naam klinkt als het om de vraag gaat wie onze toekomstige minister-president kan worden. Op het VVD-voorjaarscongres zei Dijkhoff dat politieke partijen vroeger zijn opgericht voor mensen die onder de beknelling van de kerk vandaan wilden. Kerken van nu ‘zingen wel een toontje lager dan vroeger’. Nu is het waar dat de kerk moet leren om haar positie niet verkeerd te gebruiken, maar waarom spreekt Dijkhoff zich over de kerk uit? Zijn uitspraak is niet alleen weinig respectvol, Dijkhoff deed zijn uitspraak in het kader van de dominantie van de liberale democratie. Het klonk als strijdtaal.

Ik vraag me weleens af hoe het afloopt met de religieuze vrijheden in ons land. In die setting is het niet verstandig dat de christelijke politiek het voortouw neemt in het onderzoek naar religieuze organisaties als moskeeën. Wie weet wordt zoiets later tegen je gebruikt in kwesties die voor jezelf belangrijk zijn.

Salam

Wat me vooral bezighoudt, is de stilte onder christenen. Zijn christenen verlegen met deze situatie? Vinden ze het wel best dat de politiek het oplost? Of zien ze het niet zitten om het contact aan te gaan met de radicale islam?

Misschien zijn christenen bang en vragen ze zich af of de radicale islam hier voet aan de grond krijgt. Wat betekent dat voor de toekomst van de kerk? Die angst is gezien de cijfers niet onterecht. De radicale islam vertoont groei in ons land, om die realiteit kun je niet heen. Maar christenen laten zich niet beheersen door angst. Daarin zijn ze anders dan hun landgenoten. Niet uit zichzelf, maar vanwege Jezus. Na zijn opstanding uit de dood zei Jezus tegen zijn leerlingen dat ze niet bang hoefden te zijn. Jezus wenste hun als eerste vrede toe (Johannes 20:19). Vrede! Een veelzeggend woord in het verband van dit artikel. Want een radicale moslim neemt dat woord in de mond als groet: Salam aleikum, vrede! Christenen kennen het woord ‘vrede’ ook. En wel uit de mond van hun opgestane Heer.

Het is spannend als je hetzelfde woord gebruikt, terwijl je er iets anders mee bedoelt. Dat vraagt om ontmoeting en gesprek. Want wat houdt die vrede concreet in? Komt er vrede in het gezin als de man de baas is en de vrouw eronder wordt gehouden? Ontstaat er vrede in de maatschappij door geweld te gebruiken als God niet wordt gehoorzaamd? Moet de democratie omvergeworpen worden om het godsrijk te realiseren?

In dit geval zijn christenen Mohammed

Duidelijk zal worden dat het in en om Christus gaat. Onafhankelijk van welke regering er is: Jezus heerst (Psalm 2, 1 Timoteüs 2). Jezus geeft de man de opdracht zijn vrouw lief te hebben als zichzelf (Efeziërs 5). Oordeel, onrecht, geweld en terreur werden in extremis op Jezus gelegd toen Hij de weg van Golgota ging. Jezus sprak niet alleen over de hel, maar Hij kwam daar zelf in terecht. In Jezus is God koning over alles en allen! En ‘als de berg niet naar Mohammed komt, moet Mohammed naar de berg’. In dit geval zijn christenen Mohammed. Zij zullen het gesprek met de radicale islam moeten aangaan. Waar Nederland en masse een afkeerbeweging maakt, kunnen christenen het tegenovergestelde doen.

Zwak

Welbeschouwd is het voorgaande een concretisering van 1 Korintiërs 9. Voor zijn bekering was Paulus te vergelijken met een salafist of jihadist. Omdat Paulus zo zijn best wilde doen voor God, vervolgde hij zelfs de mensen van ‘de Weg’. Daarbij schuwde Paulus geweld niet. Totdat Jezus Paulus riep (Handelingen 9).

In 1 Korintiërs 9 legt Paulus uit hoe Jezus hem bevrijdt. Paulus is zwak met de zwakken. Hij is de Joden een Jood geworden, de Grieken een Griek. Waar de ander zich ook maar bevindt, Jezus maakt Paulus vrij om anderen voor het evangelie te winnen. Zo bevrijdt Jezus vandaag om de salafisten een salafist te worden. Wie weet leren enkelen van hen de Heer kennen.

Niet iedere christen hoeft het gesprek met een radicale moslim aan te gaan, maar je kunt deze moslims en moslima’s wel aan de Heer opdragen in je gebed en vragen of er ruimte ontstaat voor geestelijke gesprekken.