De raarste combinatie van kwetsbaar en kostbaar

Een kind verwachten is bij uitstek een periode van hoop. De bevalling zelf is niet alleen maar pijnlijk (dat zeker!), maar ook hoopvol. Door het beeld van een bevalling te gebruiken, laat God zien hoe nabij Hij is in ons lijden.

Bij mijn eerste zwangerschap was ik nogal van de kaart. Ik wist hoe het was om dochter te zijn en dat vond ik bij tijden al een behoorlijke klus. Nu zou ik moeder worden. De vragen overvielen me meer dan ik gedacht had. Zou ik het wel kunnen? Zou het allemaal goed gaan? Al die twijfels en onzekerheden horen bij de tijd dat je kindje nog niet zichtbaar en tastbaar aanwezig is.

Toch is een zwangerschap voor de meeste vrouwen niet een tobberig tijdperk; het wordt niet voor niets ‘blijde verwachting’ genoemd. Je krijgt een kindje, omdat je in liefde met je partner samenleeft, omdat in de liefde altijd ruimte is voor meer. Ik merkte zelf ook dat het ontvangen van een kind een teken van hoop is. Als je geen kinderen meer wilt krijgen, is de wereld een wanhopige en hopeloze plek geworden. Maar als je kinderen krijgt, is dat omdat je gelooft dat er Goddank hoop is, voor deze wereld, voor jouzelf en zeker voor je kind. Hoop is de beste reden om een kind te krijgen.

Vloek

Hoop is niet zichtbaar. Ons kindje was ook niet zichtbaar voor ons, want ze werd (gelukkig) geboren voor de tijd van de alomtegenwoordige echografie. Ook de bevalling hoorde dus nog bij de tijd van verwachten. De bevalling is het hoogtepunt van verwachten, van onwetendheid. Je hebt geen idee wat er gaat gebeuren, je kunt alleen maar hoop koesteren dat alles goed zal gaan. Ik zal de lezer niet vermoeien met details, maar in alle drie mijn bevallingen heb ik ervaren dat een bevalling de vloek is die God na de zondeval op de vrouw heeft gelegd. Want waar de tijd van verwachting getypeerd kan worden door onzichtbaarheid, komt daar bij een bevalling met een factor honderd de pijn bij. En bij pijn hoort angst. En eenzaamheid.

Hoop is de beste reden om een kind te krijgen

Toen ik mijn dochter in mijn armen hield, voelde het alsof we samen de grens tussen leven en dood waren gepasseerd. De bevallingen van mijn kinderen zijn de meest kwetsbare momenten in mijn leven geweest. En tegelijk zo kostbaar dat ik daar bijna geen woorden aan kan geven. Een bevalling wordt niet alleen getypeerd door de pijn en de angst, maar natuurlijk ook door het kind dat geboren wordt. Als je er ooit bij bent geweest, herinner je je de onbeschrijflijke vreugde als er een glibberend kindje op je buik wordt gelegd. ‘Daar ben je dan, eindelijk!’ Gelukkig zijn er elke dag weer zo veel bevallingen die goed aflopen. Een bevalling is daarmee de raarste combinatie van kwetsbaar en kostbaar. Juist op het moment dat je het niet meer ziet zitten, roept iemand: ‘Het hoofdje! Je kindje komt eraan!’ en ga je weer verder. Een bevalling is niet alleen maar pijnlijk, maar ook hoopvol.

Opslokken

Hoewel ik niet denk dat Paulus veel ervaring met bevallingen heeft gehad (voor zover we weten was hij single), gebruikt hij dit beeld een paar keer. Hij beschrijft de status van de schepping als tijdens een bevalling (Romeinen 8:22). Er zijn veel momenten dat ons leven vooral getypeerd lijkt te worden door pijn en angst. En elke ervaringsdeskundige weet dat pijn en angst je volledig kunnen opslokken. De ellende kan ons zozeer overweldigen dat we niet verder kunnen kijken dan dit moment en deze wereld. Door het beeld van een bevalling te gebruiken, opent Paulus het lijden. Er blijkt iets heel anders achter schuil te gaan. Natuurlijk, zo is God toch? Bij God is het toch altijd zo dat het lijden, de verdrukking, de woestijntijd iets nieuws en moois met zich meebrengen?

Scheur

Het verhaal van Jezus Christus is bij uitstek het verhaal van lijden, maar ook van verlossing en leven. Zou je dat kunnen verbinden met het beeld van de bevalling? Er is een oud schilderij van Christus aan het kruis, waarbij de kerk uit zijn zij geboren wordt. Zou je kunnen zeggen dat Christus aan het kruis in barensnood heeft verkeerd? In alle angst en pijn die daarbij hoort?

Zou je kunnen zeggen dat Christus aan het kruis
in barensnood heeft verkeerd?

Ik las hier voor het eerst over in een boek van Lauren Winner, een Amerikaanse theoloog. Zij beschrijft hoe God in Jesaja zichzelf als een barende vrouw beschrijft, juist waar het de redding van zijn volk betreft. Zo lijflijk als een vrouw aan het baren is, zo is God betrokken op ons. Dichterbij kan niet. Of toch wel? Als ik me Jezus voorstel als een barende vrouw, die door de angst en de pijn heen gaat, komt het nóg dichterbij. God gebruikt dit beeld niet alleen om te laten zien hoe graag Hij ons wil redden, maar ook hoe nabij Hij is in ons lijden. De pijn van het baren heeft Jezus écht meegemaakt, aan het kruis. Het is dwars door zijn eigen lijf gegaan; er is een scheur in zijn zij ontstaan, waardoor de kerk geboren is. Mijn lijden wordt verbonden met het lijden van de heiland zelf. En verbondenheid is altijd kostbaar.

Realiteitswaarde

Gek is dat. Waar ik me mijn bevallingen vooral herinner als angstige gebeurtenissen (de vreugde kwam pas later), hebben we als christenen de neiging het kruis vooral als vreugde te zien. Misschien helpt het beeld van de bevalling om het kruis meer realiteitswaarde te geven. Jezus heeft echt geleden. En tegelijk is er alle reden tot vreugde, want aan het kruis is inderdaad een nieuwe schepping geboren. Helaas is die schepping nog zo onzichtbaar voor ons. Het lijkt wel of de bevalling nog niet klaar is.

Het lijden dat Jezus aan het kruis onderging is beslissend en kun je vergelijken met een bevalling. Maar ook het lijden waarin de hele schepping nog steeds verkeert, is met een bevalling te vergelijken. En daarin is onze hoop het meest van belang. We zien nog niet hoe het zijn zal, maar we hebben alle hoop op Jezus gesteld. We zien ernaar uit om te zeggen: ‘Eindelijk, daar zijn we dan.’