Discriminatie in de kerk

Voor God zijn wij allemaal gelijk. Maar geldt dat ook voor de kerk? Ook daar was en is discriminatie op grond van afkomst en huidskleur. Vaak onbewust, maar daarom niet minder kwalijk.

(beeld Jorge Salvador/Unsplash)

Eva Mabayoje schrijft daarover: ‘De schade die door de kerk is aangericht bij onze Afrikaanse broeders en zusters is vele malen groter dan de helende werking. Wil je weer een weg vooruit kunnen bewandelen, dan zal eerst een goede wondverzorging nodig zijn, zodat je niet blijft zitten met een stinkende open wond.’

Als je dat doet, zie je ook dat de Bijbel zelf in dienst gesteld werd van racistische opvattingen. ‘De heerschappij van blank over zwart werd verdedigd met een beroep op de vloek van Noach over zijn zoon Cham en diens nakomelingen’ (Klaas Spronk). En het is zeker niet alleen iets van vroeger volgens Shari van den Hout. Zij vraagt zich af: ‘Hoe kan het dat sommige blanke christenen ergens, onbewust, het gevoel hebben: een persoon met een andere kleur is ánders, minder?’

Onder ogen zien dat discriminatie ook in de kerk voorkomt, is niet het eindstation. Naast erkenning van dit kwaad kun je je er ook voor inzetten om juist ook door verschillen in afkomst en cultuur méér kerk te zijn, zoals de Morgensterkerk in Den Haag: ‘Er wordt weleens gezegd dat je de hele wereld nodig hebt om de hele Christus te begrijpen… Juist door met andere gelovigen uit andere culturen op te trekken, wordt onze kennis van die liefde verrijkt.’

In gesprek

Hebben de kringleden zelf ervaring met discriminatie op grond van hun huidskleur en/of afkomst in de kerk? Als je een veilige kring hebt, neem dan ruim de tijd om deze ervaringen delen. Ga niet discussiëren, maar probeer elkaar te begrijpen. Breng de pijn van deze ervaringen bij God. In een volgende bijeenkomst zou je met elkaar kunnen bespreken of wat jullie hieraan zouden moeten en kunnen doen. Of dat nuttig en nodig is, hangt af van jullie eerste gesprek en situatie.

Een andere opzet van een gesprek kan zijn om met elkaar na te denken over de rol van de kerk in de geschiedenis en wat dat voor onze tijd betekent. Bijvoorbeeld aan de hand van de volgende punten.

1. Volgens Eva Mabayoje heeft de kerk ten onrechte minder aandacht voor haar rol in het slavernijverleden dan de wereld buiten de kerk. Herken je dat? Wat zou daaraan kunnen gebeuren?

2. Klaas Spronk beschrijft hoe de Bijbel zowel racistisch als bevrijdend gelezen kan worden. Wat herken je daar zelf van? Wat helpt om de Bijbel goed te lezen?

3. In het online gedeelte van deze rubriek is meer info te vinden over een schuldbelijdenis van de kerken aan de afstammelingen van slaven en de zin of onzin daarvan. Lees daar meer over en ga met elkaar na wat je hierin als kerk zou kunnen doen.

Tips en links

In haar artikel verwijst Eva Mabayoje naar de verklaring van schuld in 2013 van de PKN. Informatie over die schuldbelijdenis en die schuldbelijdenis kun je hier vinden. In 2013 schonk De Reformatie (een van de voorlopers van OnderWeg) ook aandacht aan dit thema. Met name in het artikel ‘Gedenk de slavernij’ werd over de mogelijkheid en de zin en onzin van schuldbelijdenis verder nagedacht.

Een interessante podcast over dit onderwerp – de relevantie van Nederlands slavernijverleden voor Nederlanders van nu is De plantage van onze voorouders. De podcast werd door de jury van de Dutch Podcast Award gekozen tot de beste Nederlandse podcast van 2020. In deze podcast onderzoekt journalist Maartje Duin samen met Peggy Bouva het verleden van hun voorouders als respectievelijk mede-slaveneigenaar en slaaf gemaakten.

Over Keti Koti geeft de website van Historiek heldere achtergrondinformatie met een filmpje met een reportage van AT5 over Keti Koti 2018 in Amsterdam

Een eerste stap is bewustwording. Jaap van de Kamp noemt in het interview op pagina 20 de documentaire Wit is ook een kleur, gemaakt door Sunny Bergman in 2017. Een documentaire die geschikt is als ‘thuiswerk’ voor een kringavond.

Wil je meer lezen en leren hoe je moet omgaan met racisme en discriminatie, bij je zelf of bij anderen, kijk dan eens op www.withuiswerk.nl.

Ook het boek Hallo witte mensen bevat veel informatie over de impact van racisme en het omgaan ermee.