Wijs afscheid nemen

Soms gebeurt het dat je als kring afscheid moet nemen van elkaar. Omdat de kring te klein is geworden. Of omdat de kringen in je gemeente opnieuw worden ingedeeld. Het is wijs om aan zo’n afscheid tijd en aandacht te besteden en God te danken voor wat jullie hebben gekregen van elkaar en van Hem.

(beeld Bethany Laird/Unsplash)

Afscheid nemen associëren we vooral met verlies, verdriet. Het is niet iets waar we zelf voor kiezen. Maar hier gaat het om afscheid van de kring als een eigen verstandige en wijze keuze. Wijsheid vraagt om inzicht, goede beslissingen en het juiste doen. Om met Spreuken 8:12 te zeggen: ‘Ik, Wijsheid, ik woon bij Beraad, door overpeinzingen vind ik kennis.’

Je gaat nadenken over een afronding gezien de levensfase waarin de kring zich bevindt. Je kent elkaar door en door. Je hebt waardevolle ontmoetingen gehad en mooie gesprekken gevoerd, maar je merkt ook dat de motivatie wegebt. Wat is dan wijs als je je beraadt op een afscheid als kring?

Groepsdynamica

De groepsdynamica leert dat in het kringproces verschillende fasen te herkennen zijn. Eerst ben je nog een verzameling gemeenteleden (fase 1). Je besteedt goed aandacht aan een start en groei van de kring. Daarna werk je aan de groep en vorm je langzamerhand een team (fase 2 en 3). En tenslotte groei je meer en meer naar een open team (fase 4). Maar het moment van stoppen komt er vanuit het principe van groepsdynamica zeker. De kring wordt te klein of te groot. Het is tijd om afscheid te nemen van elkaar. Om dit moment te ‘vieren’, is het wijs daarvoor een ritueel te kiezen. In het online vervolg van deze rubriek vind je daarvoor verschillende werkvormen.

Persoonlijk afscheid

Binnen de kring krijg je op enig moment ook te maken met vertrek van leden. Om verschillende redenen kiezen ze ervoor om afscheid te nemen van de kring. Dat afscheidsproces (van kerk, werk, woonomgeving of door ziekte en sterven) maak je mee in de kring. Persoonlijk afscheid nemen is onderdeel van het groepsproces. Soms doet dit pijn, zeker als de redenen liggen in de kring zelf. Verwachtingen rond het functioneren van de kring zijn niet gerealiseerd. Ook hier geldt: vier het afscheid met een ritueel.

Aan de slag

Markeer de speciale gebeurtenis met een ritueel of ceremonie. Dat klinkt plechtig, maar het is vooral bedoeld om je voor te bereiden op de verandering. Rituelen helpen om afscheid te accepteren en betekenis te geven.

• Benoem wat je van elkaar hebt ontvangen als kring of kringlid
• Waardeer dit met een cadeau (persoonlijk of meer algemeen)
• Vier samen het afscheid als kring
• Geef met een aantal kernwoorden door wat je elkaar toewenst
• Loof, dank en bid God samen

Afscheid nemen roept gevoelens op van verlies. Voor de een is dat pijnlijk, gaan oude wonden open. Voor de ander is het een opluchting en biedt het nieuwe kansen. De manier van afscheid nemen is voor iedereen persoonlijk en een uniek moment.

Voor mij persoonlijk geldt dit ook voor deze bijdrage aan de kringenrubriek van OnderWeg. Ik stop met mijn werk als adviseur voor het Praktijkcentrum (nu Kerkpunt). Hierover schrijven beleef ik als een afscheidsritueel. Het afscheid is een persoonlijke keuze na zeventien jaar werken voor met name GKv-kerken. Ik mocht in mijn werk groeien in afhankelijkheid van God en kijk hier dankbaar op terug.

Afscheid in de Bijbel

Een schat aan bijbelteksten hebben we tot onze beschikking die we elkaar mee kunnen geven bij het afscheid nemen. Geef elkaar een tekst mee vanuit je geloofsverlangen voor de ander. Maar nog mooier is het om samen Johannes 15:1-17 te lezen bij een afscheid. Vers 4: ‘Blijf in mij, dan blijf ik in jullie.’ Als een zegen spreek je dat samen uit. Ondanks het komende afscheid geeft Jezus dat mee aan zijn discipelen. En zo gaan gelovigen afscheid nemen. Jezus zei dit op weg naar Hemelvaart. Wij mogen dat tegen elkaar zeggen op weg naar onze eeuwige toekomst. Een afscheid hier is niet een afscheid voor eeuwig.

Creatief

Zoek in je kring naar creatieve gaven en talenten. Een kringleider kent de kringleden goed en kan hiervan gebruik maken. Verras elkaar met creatieve gaven. Van bak- tot schilderkunst. Van natuurlijke bloemrijke producten tot geestelijke woorden. Een gebeitelde tekst in steen of een gesneden woord in hout als herinnering en afscheid. Vier het afscheid met een creatief ritueel.

Werkvormen

Afscheid nemen is gezond. Het past bij de levensfasen en de groepsdynamica van een gezonde kring. Een belangrijk moment bij het afscheid nemen van elkaar is de evaluatie. Die evaluatie kan soms aanleiding zijn om te stoppen. De doelen zijn gehaald en gevoelsmatig is het een goed moment. Vernieuwing en verandering rond kringen in de gemeente kunnen leiden tot nieuwe inzichten, wijsheden en perspectieven. Welke werkvormen kun je gebruiken rond het afscheid?

1. Mijn afscheidsverhaal

De laatste kringbijeenkomst komt eraan. De kringleider vraagt van elk kring lid om twee à drie weken de tijd te nemen voor het schrijven van een kort verhaal (kan met steekwoorden). Je kijkt in je verhaal terug op je periode in de kring. Vertel wat het je persoonlijk en voor je geloof heeft gebracht. Vraag om in het verhaal tenminste een vrolijke gebeurtenis te benoemen die je is bijgebleven.

De laatste kringbijeenkomst is daar. Lees je eigen verhaal voor en geef per verhaal kort ruimte voor vragen. Sluit per verhaal af met dank voor het delen van het afscheidsverhaal.

2. Drie woorden

De kringleden worden uitgenodigd om in drie woorden antwoord te geven op een speciale afscheidsvraag. Schrijf dit op een kaart en deel die uit. Kringleden kunnen eerst rustig nadenken over hun antwoorden. Kies een of meerdere vragen:

• Welke betekenis geef je aan je deelname aan deze kring?
• Hoe kijk je terug op de samenwerking als groep?
• Wat waardeer je in de leiding van de kring?
• Met welk gevoel neem je afscheid van deze kring?

Een variant is het doorgeven van de kaarten aan elkaar. De ander kan je antwoord voorlezen.

3. Reflectiewandeling

Het afscheidsritueel kun je vieren met samenzijn rond eten, zingen en spelen. Start als kring met een wandeling in je omgeving. Ga in tweetallen samen wandelen en blik terug op je (geloofs)ervaringen in de kring. Dank dat jullie elkaar mochten ontmoeten en leren kennen in de kring. Gebruik eventueel hiervoor één van de vragen zoals hiervoor omschreven.

4. Afscheidsfoto/film

‘Herinneringen maken’. Ik hoor deze term de laatste tijd vaak. Ook om oude herinneringen te laten vervagen. Herinneringen ophalen zijn manieren om met afscheid om te gaan. Herinneringen kun je vastleggen met een groepsfoto of een afscheidsfilm voor een kringlid.

5. Samen zingen

Muziek kan een afscheid markeren. Luister of zing samen.

Afscheidslied Sela
Wat de toekomst brengen moge
Zegenlied Opwekking 710
Hou vol Opwekking 798