NGK: oud en nieuw

We zitten weer samen in één kerk, vrijgemaakt en nederlands gereformeerden. Ik controleer even of ik ‘nederlands’ goed gespeld heb, want de nieuwe kerk heet Nederlandse Gereformeerde Kerken. Daar zit taalkundig, en blijkbaar ook theologisch, dus verschil tussen, al zou ik niet weten welk. Na meer dan 40 jaar in Zuid-Afrika heb ik voor zulke verschillen geen gevoel meer. Het lijkt me lood om oud ijzer.  En ach, we vallen toch niet meer over één letter verschil? Letterzifterij zal niet tot de kenmerken van de nieuwe kerk behoren.

Winst en verlies

Krijgen wij als NGK een letter in onze naam erbij, de GKv verliezen een heel woord, en niet zo maar een woord: vrijgemaakt. Het verwijst naar de kerk die ontstond uit het kerkelijke conflict dat in 1944 tot uitbarsting kwam binnen de ongedeelde Gereformeerde Kerken. We werden vrijgemaakt van onschriftuurlijke leerbindingen opgelegd door de synode. Maar het woord verwijst ook naar de vrijgemaakte zuil die ontsprong in de ene ware kerk die de GKv claimde te zijn. Er ontstonden vrijgemaakte maatschappelijke organisaties van lagere scholen tot en met  een politieke partij en een reisvereniging. Ik kijk er vandaag op terug met gemengde gevoelens, met verbazing maar ook met vervreemding. Zo kunnen we niet kerk zijn, zeiden de latere NGK’ers. Gelukkig, zeggen we, het ‘warekerkdenken’ dat de vrijgemaakte zuil voortbracht is niet meer.

Het gedeelde verleden

Toch wil ik niet enkel negatief terugkijken op het vrijgemaakte verleden van de nieuwe NGK. Vergeten we niet dat beide fusiepartners hun kerkhistorische verleden meebrengen in de nieuwe kerk? Het is trouwens deels ook het verleden van de oude NGK. Laten we goede dingen in het verleden van onze partnerkerk wel goed zien en weten te waarderen.

Wat een liefde voor kerk en Koninkrijk zien we daar aan het werk. Wat een inzet vanuit de Bijbel op alle terreinen van het leven! Laten we ook het denkwerk dat hiermee gepaard ging niet onderschatten. Ik wil me niet blind staren op de vrijgemaakte zuil en daarover een bak vol kritiek uitstorten. Laten we ook bedenken dat ons hele land toen nog verzuild was, politiek, maatschappelijk en ook kerkelijk. De GKv paste gewoon in dat plaatje en voer verder op de koers door A. Kuyper uitgezet, met de kruisvlag in top. En ja, helaas met ‘warekerkgangers’ aan het roer.

In ons verleden als oude NGK is het ook niet alles goud wat er blonk. Ik had wel eens de indruk dat hoe minder kerkverband er was, hoe bijbelser we het vonden. Hoe meer we plaatselijk konden regelen, hoe vromer we dachten te zijn. Ik denk aan hoe wij organisatorisch aan zending deden: hoe plaatselijker hoe beter! Dat ons nadenken over de zending daarvan niet beter werd, is buiten kijf. Met afgunst keek ik destijds naar de zendingsorganisaties binnen de GKv zoals de Gereformeerde Missiologische Opleiding en de publicaties die daar uitgegeven werden. Binnen de nieuwe NGK functioneert stichting De Verre Naasten. Dat is een blij vooruitzicht dat mij streelt. Dus als oude/nieuwe NGK’ers moeten we oog blijven houden voor wat er goed was in onze beide kerken, terwijl we van wat er fout was willen leren.

Viering op 12 mei

Ik lees in de Nieuwsbrief van de NGK dat er op zaterdag 12 mei ’s middags en ’s avonds feest gevierd wordt in Utrecht in de Jacobikerk. Dat vind ik prachtig. Maar vooral bijbels! God loven en prijzen voor wat Hij in beide kerken bewerkt heeft sinds de scheuring in 1967. Jammer dat er  GKv-gemeenten afhaken maar we dragen hen op aan de zorg van onze hemelse Vader. Laten we deze data, 1 en 12 mei, jaarlijks in onze agenda’s noteren. Zij markeren een keerpunt in de geschiedenis van onze kerken. Als herenigde kerken kan ons licht beter schijnen in de wereld en beter als zout der aarde functioneren.