Gelijkdenken

In zijn afscheidsrede als professor Nieuwe Testament aan de Theologische Universiteit Kampen/Utrecht gebruikt Rob van Houwelingen de term ‘gelijkdenken’ die ons erbij bepaalt dat er bij God geen aanzien des persoons is. Alle mensen zijn voor Hem gelijk. Hij gaat dat na bij Petrus, Jacobus en Paulus. Alle drie zijn ze het daarover eens.

God overtuigt Petrus ervan in een visioen (Handelingen 10): hij kan zonder problemen samen met niet-Joden eten. Volgens Jacobus mogen we mensen niet op hun uiterlijk beoordelen. Rijk gekleed of in vodden, het mag in de gemeente geen verschil maken. Buiten de gemeente in de samenleving mag dat dus ook niet. Het is toch zinloos te zeggen dat we geloven, terwijl we er niet naar handelen? Geloof zonder daden is nutteloos (Jacobus 2:14, 20). Ja, we worden niet door  onze daden (goede werken) gered, maar ook niet zonder hen! God maakt geen onderscheid, schrijft ook Paulus: God beloont ieder naar zijn daden, Jood of heiden (Romeinen 2:9). Vrij of slaaf, rijk of arm, hoog of laag opgeleid, autochtoon of allochtoon, wit of zwart: God ziet het hart aan en beoordeelt ons op onze daden. Zo Vader, zo kind! Binnen of buiten de kerk, we behandelen iedereen gelijk. We zijn geroepen onze medemensen lief te hebben als onszelf of het nu onze buren zijn of asielzoekers. Zo volgen we Jezus als onze Heer.

Gift of the givers

In Zuid-Afrika hebben we een grote moslimgemeenschap. Een van de vijf grondbeginselen van de islam is het betonen van barmhartigheid aan mensen in nood. In hun midden is er een organisatie opgericht die als enig doel heeft om nood waar ook te lenigen: Gift of the givers (Gave van de gevers). Waar mensen aan voedsel en water gebrek hebben, waar hun gezondheid bedreigd wordt, waar kinderen geen kans op onderwijs hebben: daar treedt deze organisatie op. Ze maakt geen onderscheid tussen wit of zwart, christen of moslim, arm of rijk. Ze wil mensen in nood helpen, waar ze maar de kans krijgt in Afrika, maar ook daarbuiten (Gaza). Ze wil hoop brengen en de menselijke waardigheid herstellen van de meest kwetsbare mensen in hopeloos lijkende situaties.

Met Paulus zouden we kunnen zeggen: heidenen bewijzen door hun daden dat wat de wet eist in hun harten geschreven staat en hun geweten bevestigt dit (Romeinen 2:15). Bovendien hebben moslims door de Koran enige kennis van het Oude Testament en staan zij niet totaal vreemd tegenover de wet van God zoals daar bekend gemaakt. Natuurlijk zijn er ook christelijke barmhartigheidsorganisaties in overvloed. Ik denk aan de Stichting Bootvluchteling die al jaren werkt op de Griekse eilanden onder asielzoekers uit Afrika waar droogte en honger, behalve oorlog, al jarenlang het leven vrijwel onleefbaar maakt. God leert ons in de Bijbel wat zijn wet van ons eist. De kern ervan vat Jezus als volgt samen: Heb God lief en je medemens als jezelf (Matteüs 22:37-40). We worden niet door de werken der wet behouden maar ook niet zonder hen. Het is niet voor niets dat Jezus zegt dat hij niet gekomen is om de wet af te schaffen maar om hem te vervullen (Matteüs 5:17). Daarom geeft hij ons ook de heilige Geest zodat we Hem daarin kunnen navolgen.

Migranten

Een van de redenen waarom veel christenen in de laatste verkiezingen op de PVV van Geert Wilders hebben gestemd, is zijn migrantenbeleid. Kort samengevat wil hij migranten zoveel mogelijk buiten de deur houden, de vaderlandse deur. Aanzien des persoons speelt bij hem een grote rol. Het draait om de witte in Nederland geboren en getogen volksgenoten die op de blanke top der duinen de Nederlandse driekleur fier willen zien wapperen. Tot hiertoe en niet verder is de boodschap aan migranten. Alleen witte volksgenoten zijn hier welkom. Voor hen zijn er huizen en is er werk!

Geloven is moeilijker dan we denken

Zondags in de kerk ons geloof belijden en God prijzen maar door de week migranten het land uitwerken? Hoe nutteloos is dan ons geloof? Heidenen die Gods wet niet kennen, doen hem intussen wel: ze bewijzen barmhartigheid aan mensen in nood. De priester en de leviet lieten de mens in nood voor dood langs de weg liggen. Een Samaritaan (nog erger dan een heiden) nam zijn verantwoordelijkheid en hielp hem op weg. Moslims gaan christenen voor op de weg van Gods barmhartigheid. Wat moeten wij van deze verkiezingen leren? Dat geloven moeilijker is dan we denken!

Ter info:
Afscheidsrede van P.H.R. van Houwelingen, Geen aanzien des persoons. Petrus, Jacobus en Paulus over de impact van Gods gelijkheidsregel (2022).