‘God heeft ingegrepen, anders lag ik nu in de goot’

Sem van Es (24) heeft zo te zien alles voor: een warm en liefdevol thuis, een goed stel hersens en andere talenten. Toch voelt hij zich op een bepaald moment als tiener zo ongelukkig dat hij drugs gaat gebruiken en steeds dieper die wereld in wordt getrokken. ‘Ik wilde mijn emoties niet voelen, door de drugs lukte dat. Inmiddels ben ik begonnen aan de lange weg terug, maar een verslaafde zal ik altijd blijven.’

Tegenover me zit een intelligent en helder kijkende jongeman, rustig en op zijn gemak. Ik roer in de thee die zijn ouders voor me hebben neergezet, waarna ze boodschappen gingen doen ‘om ons de ruimte te geven’.

Je ouders hebben vast veel met je meegemaakt?

‘Dat kun je wel zeggen!’ Sems glimlach geeft aan dat de situatie inmiddels is verbeterd, maar: ‘Ik wilde een goede zoon en een goede grote broer zijn. Maar intussen was ik voor hen een monster. Zal ik maar gewoon mijn verhaal vertellen?’

Ja graag, maar kun je eerst nog zeggen: hoe was het met je op het dieptepunt?

‘Op het dieptepunt was ik ’s morgens en ’s avonds op straat te vinden, op zoek naar drugs en geld om drugs te kopen. Ik manipuleerde mijn ouders, maakte ruzie met hen en met mijn broers en zusje. Ik spijbelde van school, kwam voor de vorm naar wat lessen, maar stak totaal niets op. Ik ben zelfs gaan dealen om mijn schulden af te lossen, maar dat werkte niet, want ik rookte de hele partij zelf op.’

Je bent er wel open over.

‘Dat moet wel, weet ik inmiddels. Ik heb nu geleerd om erover te praten, af en toe doe ik mijn verhaal om er anderen mee te helpen. Oké, daar ga ik dan. Waar het allemaal mee begon, is dat ik als kind in groep 3 een bril kreeg en daarnaast de diagnose ADHD. Die twee dingen maakten dat ik me anders voelde dan anderen. Ik moest tweemaal per dag een pilletje nemen op school, dat hoefden de anderen niet.’

Wat voor effect had dat op jou?

‘Ik werd er onzeker van. Bovendien werd ik gepest. De rest van de basisschool werd ik buitengesloten en gekleineerd. Ik was heel ongelukkig. Mijn ouders zagen dat en vroegen op mijn achtste of ik op dansles wilde. Dat werd een lichtpunt in mijn leven, ik vond het fijn en was er goed in. Ook de kerk was een lichtpunt, daar wist ik dat ik geliefd en welkom was, maar dat voelde ik niet van binnen. Eigenlijk vond ik alles in mijn leven verschrikkelijk. Ik dacht: als God bestaat, waarom laat Hij mij dit dan overkomen? Dansen was mijn enige uitlaatklep. Soms was ik huilend aan het dansen, omdat mijn emoties er dan wel uitkwamen.’

Soms was ik huilend aan het dansen

Hoe lang is het pesten doorgegaan?

‘Ik dacht dat ik op het voortgezet onderwijs een nieuwe kans kreeg. Tot mijn verrassing had ik vwo+-advies, mijn pesters zeiden altijd dat ik dom was. Maar ook daar begon het weer. Ik begreep het wel een beetje, ik wist niet zo goed – met mijn ADHD – hoe ik met mijn impulsen moest omgaan. Het ging maar door: buitensluiten, uitschelden en kleineren. Ik werd depressief, had suïcidale periodes, al deed ik mezelf gelukkig niets aan. Wel dacht ik: misschien is het beter als ik er gewoon niet meer ben. Ik dacht: hoe komt het dat mij dit overkomt? Er ging een lampje branden: het verschil zat in die ADHD. Dat is de oorzaak.’

Hoe ben je met drugs in aanraking gekomen?

‘In de herfst van 2015 ging ik met mijn familie naar een all-inclusive hotel in Turkije, waar een jongen cocktails voor mij haalde met zijn 18+-polsbandje. Ook de sigaret erbij vond ik lekker. Eerst schrok ik, het was mijn eerste ervaring met een geestveranderend middel, maar de volgende avond dronk ik weer. Na die vakantie kocht ik een pakje sigaretten en binnen twee weken rookte ik mijn eerste joint. De eerste keer dat ik echt onder invloed raakte, ging er een wereld voor me open.’

Wat was die wereld, wat ervoer je?

‘Mijn belangrijkste probleem was weg: de ADHD! Ik voelde me normaal, ik kon de onrust en drukte in mijn hoofd verdoven. Dit was mijn oplossing! Hulpverleners, gesprekken en medicijnen, ze hielpen allemaal niet. Dit blowen hielp wel. Ik deed wel voorzichtig zodat ik niet verslaafd zou worden, ik wachtte twee weken voor ik het opnieuw deed. Maar daarna steeds vaker: binnen een half jaar rookte ik elke dag een joint. In die periode ging ik ook liegen, met smoesjes geld van mijn vader vragen. Ik isoleerde me steeds meer, niet meer vanwege het pesten, maar om mijn emoties te verdoven.’

Heeft niemand het gezien of jou gewaarschuwd?