Samen spreken over corona

Wat betekent de kerk voor jou na anderhalf jaar coronamaatregelen? (Hoe) vind jij er je plek terug? Er wordt van alles geroepen over de gevolgen van corona voor de samenleving en kerk op de lange termijn. Deze kringenrubriek is allereerst bedoeld om het gesprek aan te gaan over de persoonlijke ervaringen en voornemens om zo van elkaar te leren en elkaar te bemoedigen.

De ervaringen zijn verschillend. Er was de dreiging van ziekte en dood. Er was verdriet en pijn om overlijdens, om daarin niet bij elkaar te kunnen zijn en elkaar vast te kunnen houden. Maar er was ook de ervaring van saaiheid en verveling. En, zoals Erik Stolper (bladzijde 7) zegt: ‘Het had ook voordelen, we hoefden bijvoorbeeld minder hard te werken voor de kerk.’

De gevolgen van corona zijn nog steeds merkbaar. Stolper: ‘Ondertussen zijn de verbindingen onderling wel verzwakt, waarmee de kerk in het hart geraakt is.’ Het roept vragen op, zoals Dorine van ’t Veld het verwoordt: ‘Wat doet het met de gemeente als mensen online blijven kijken? Gemeente-zijn is samenleven, fysiek. Digitale netwerken kunnen dat niet vervangen, alleen aanvullen.’

Er is de impuls om te doen alsof corona voorbij is en verder te gaan alsof er niets gebeurd is. Klaas Quist waarschuwt voor behoudzucht. Wees er niet op uit om het oude en vertrouwde te bewaren, maar graaf dieper. ‘Het gaat immers uiteindelijk niet om de vraag hoe het met de kerk is, maar om de vraag wat God, in ons dorp, in onze stad, aan het doen is’ (bladzijde 11). Volgens Tim Vreugdenhil is een kerk geroepen om ‘opener dan ooit’ te zijn om van de haar gegeven ‘zielsrijkdom’ uit te delen. Dat kan aan de hand van vijf dimensies: spiritualiteit, innovatie, inspiratie, communicatie en commitment.

Aan de slag

Overdenk en bespreek de volgende vragen:

• Wat heeft coronatijd met mij gedaan? Hoe heeft mij dat veranderd in mijn relatie tot God, anderen en de kerk? Schrijf vier woorden op als antwoord.

Ga niet gelijk het gesprek over deze vraag aan, maar geef iedereen tijd om in stilte (of met mooie muziek op de achtergrond) erover na te denken, zodat iedereen tot haar/zijn eigen antwoord kan komen.

Laat iedereen de vier woorden delen. Laat wie dat wil de woorden kort toelichten.

• Wat heb je persoonlijk, als kring en als kerk in de afgelopen tijd ontvangen en geleerd? Wat wil je daarvan meenemen? Hoe doe je dat?

Neem de tijd om God te danken en te bidden.

Kerk-zijn na corona

Na anderhalf jaar coronamaatregelen pak je niet altijd zomaar de draad weer op als kerk. Corona heeft kerk-zijn minder vanzelfsprekend gemaakt. Op internet vind je daarom tal van tips en ideeën hoe je terug kunt kijken en vandaaruit verder kunt gaan als kerk.

Kerkpunt komt met een ‘trektocht’: het gemeenteproject ‘Jezus liefde ontvangen en doorgeven’. Het is een gemeenteproject voor alle geledingen van de gemeente, waaronder ook kringenmateriaal. Een proef kun je gratis downloaden.

Alpha Nederland adviseert kerken om zich af te vragen wat een aansprekende visie is. Dat is niet de vraag ‘Hoe krijg ik m’n mensen weer in de kerkbanken?’, maar de vraag ‘Hoe help ik mensen vooruit?’. Daarbij gaan ze uit van een hybride kerk-zijn, waarbij blijvend aandacht wordt gegeven aan online activiteiten. Bij het kiezen van de manier waarop je als kerk verder wilt, suggereren ze gebruik van de stoplichtenmethode. Vraag je bij alle activiteiten af: wat gaan we niet meer doen (rood), wat geven we prioriteit (groen) en wat gaan we anders doen (oranje). Zorg ervoor dat je niet alles bij groen zet!

De Protestantse Kerk biedt gratis de flinke brochure Kerk na corona: ‘Hef op uw hoofden’ aan. Hierin denken diverse auteurs na over hoe je als kerk terug en vooruit kunt kijken en ook hoe je naar binnen of naar buiten kijkt. Voor de kring is een mooie werkvorm het maken van een tijdlijn om in gesprek te gaan over kerk-zijn of een specifiek onderdeel daarvan. Dat kunt u als volgt doen:

• Teken op een rol papier een tijdlijn, bepaal met elkaar hoe lang u wilt dat deze teruggaat en hoe ver in de toekomst deze eindigt. Verdeel de tijdlijn in: verleden, nu, toekomst. Op deze tijdlijn kunt u eventueel belangrijke feitelijke gebeurtenissen weergeven.
• Geef iedereen een blokje met post-its en laat hen gebeurtenissen, ervaringen, momenten of verwachtingen opschrijven die te maken hebben met het thema.
• Laat iedereen haar/zijn post-its bij de tijdlijn plakken. Neem daarna de tijd om elkaars briefjes te lezen.
  Ga vervolgens in gesprek over de tijdlijn, en begin bij het verleden. Iedereen kan verhelderende vragen stellen. Zoek samen naar thema’s die vaker voorkomen. Wanneer er sprake is van teleurstellingen of problemen, zoek dan samen naar de achterliggende wensen en verlangens.
• In gesprek ontdekt u thema’s die voor uw kerk van betekenis zijn en spreekt u door over hoe u daar in de toekomst mee verder wilt.’

Jos Douma schreef een drietal blogs over kerk-zijn na corona. Hij stelt hierin dat alle focus op de kerkdienst nu dat weer kan, te beperkt is. Het is belangrijk om als kerk terug te keren naar de kern. Dat kan door als kerk een leefregel vast te stellen. Een leefregel is, kort gezegd, een geheel van afspraken en gewoonten die kerkleden helpt om samen te groeien in het nieuwe leven. Douma werkt dat verder uit en daagt uit om na te denken over de vraag: hoe kunnen we elkaar in de kerk helpen om te groeien in het nieuwe leven met Christus? Hij biedt ook een lijst met allerhande leefregels.