Missionair drinken en vluchtelingen opvangen

In Galaten 5 schrijft Paulus tot tweemaal toe dat we vrij zijn. Hij voegt er direct aan toe dat wij onze vrijheid niet mogen misbruiken. Het lijkt erop dat hij wat hij met de ene hand geeft, met de andere hand weer terugneemt. Zijn we nu vrij of niet?

Een man zit in de gevangenis. Hoog in een toren opgesloten kijkt hij door een klein raam naar buiten. Daar ziet hij in het donker door de regen een man langs de gracht lopen. De man struikelt en glibbert het water in. Hij kan echter niet zwemmen en verdrinkt. De man in de gevangenis kan hem niet redden, want hij zit gevangen.

Een week later heeft de gevangene gratie gekregen. Hij is vrij en loopt in het donker over dezelfde weg langs dezelfde gracht. Opnieuw regent het en opnieuw ziet hij een man lopen, struikelen en te water raken. Ook deze drenkeling kan niet zwemmen. Opnieuw redt de nu ex-gevangene de drenkeling niet. Hij zegt: ‘Ik ben toch vrij. Ik kan nu doen wat ik wil.’

Bevrijd

Als wij het woord ‘vrijheid’ gebruiken, bedoelen we vaak ‘vrijblijvendheid’. In een winkel mag je vrijblijvend binnenlopen; je bent dan vrij om al dan niet iets te kopen. Je bent niet verantwoordelijk voor de omzet van de winkel. Vrijblijvendheid betekent dat je kunt doen wat je wilt.

Vrijheid is echter iets anders. Vrijheid betekent eerder, zeker in Bijbelse zin, bevrijd zijn. Je leest bijvoorbeeld nooit dat God vrij is, maar des te meer dat mensen vrij/bevrijd zijn. God bevrijdt mensen met een doel en dat doel is: liefhebben. Wij zijn (be)vrij(d) om lief te hebben. Trots, angst of egoïsme kunnen ons ervan weerhouden om de ander lief te hebben. Christus heeft ons daarvan bevrijd, opdat wij kunnen liefhebben. Hoe groter ons besef van Christus is, hoe groter onze vrijheid.

Het is niet moeilijk de lijst van zaken die ons belemmeren langer te maken. Denk aan armoede, fysieke en psychische beperkingen. Deze zaken vallen buiten het blikveld van Galaten 5. Tegelijkertijd passen ze goed in Jezus’ genezende en bevrijdende optreden. Wie genezen is, heeft fysiek meer vrijheid om lief te hebben. Het opmerkelijke is dat waar vrijblijvendheid geen verantwoordelijkheid geeft, vrijheid dat juist wel doet. De gevangene was niet verantwoordelijk voor het redden van die eerste drenkeling. Pas wie vrij is, kan verantwoordelijkheid dragen.

Levensonderhoud

Vrijheid betekent niet belemmerd worden om de ander lief te hebben. Soms kunnen ook onze rechten ons ervan weerhouden om de ander lief te hebben. Hét voorbeeld hiervan is vergeving. Vergeven is het opgeven van je recht op herstel.

Paulus geeft nog meer voorbeelden. In 1 Korintiërs 9 vertelt hij dat hij het recht had om anderen in zijn levensonderhoud te laten voorzien, maar dat hij daar vanuit missionair oogpunt van afzag, omdat hij mensen wilde winnen voor het evangelie. Rechten voelen al snel aan als verworven rechten. Ik denk daarom dat het opgeven daarvan voor veel mensen niet eenvoudig is.

Ik heb ooit gepleit voor missionair drinken: regelmatig je recht om alcohol te gebruiken opgeven vanwege de problemen die alcohol veroorzaakt. Dat viel niet bij iedereen in goede aarde. Maar wie werkelijk vrij/bevrijd is, kan ook verworven rechten opgeven om de ander lief te hebben. Dat kan van alles zijn: ouderen in de gemeente die hun rechten opgeven omdat ze jongeren liefhebben, of andersom. En wellicht betekent het in onze tijd dat wij, bevrijd van angst, een deel van onze rechten opgeven ten gunste van vluchtelingen. Ons recht op een sporthal, ons recht op pensioen- of salarisverhoging, ons recht op vrije tijd.