De Jezuspiet

In de asieldiscussie laten christenen zich veelal van hun beste kant zien, in navolging van hun meester. Dat zou in de zwartepietendiscussie ook zo moeten zijn.

Asielpiet

Dachten we veertig jaar geleden nog dat wij een progressief volk waren, intussen blijkt dat we eerder traditionalistisch-conservatief zijn. (beeld Michell Zappa/Creative Commons licentie).

Een paar jaar geleden schreef ik een stukje voor Opbouw over de toen al jaren durende, steeds weer oplaaiende discussie over Zwarte Piet. Sindsdien is er weinig veranderd in Nederland.

Men gooit zijn kont tegen de krib en wimpelt een rapport van de Verenigde Naties lachend weg. Sinterklaas heeft traditioneel nu eenmaal Zwarte Pieten in zijn gevolg en kinderen hebben er recht op die pieten zo zwart als roet te zien, net als hun groot- en overgrootouders. Als niet-blanke Nederlanders daar moeite mee hebben, zullen ze wel niet goed geïntegreerd zijn. En anders hebben ze pech gehad. In Nederland doen wij het nu eenmaal zo.

Tegen de achtergrond van de weerstand om asielzoekers in de samenleving op te nemen, is de zwartepietendiscussie een teken aan de wand. Ons kent ons. Wat niet van ons is, kennen we niet. En wat we niet kennen, lusten we niet.

Dachten we veertig jaar geleden nog dat wij een progressief volk waren, intussen blijkt dat we eerder traditionalistisch-conservatief zijn. Daar verandert de huidige individualistische moraal van ‘alles moet kunnen’ helemaal niets aan. Piet blijft zwart en na 5 december sturen we hem via Spanje gewoon weer terug naar Afrika, als het even kan samen met al die andere asielzoekers.

Sinterpiet

In Zuid-Afrika gingen twee studenten een paar jaar geleden naar een verkleedpartij. Ze waren blank, maar hadden zich uitgedost als de bekende tennisspeelsters Venus en Serena Williams, beiden Afro-Amerikanen. Ze hadden hun gezicht zwart geschminkt met schoenenpoets, pruiken opgezet en een racket in hun hand. Moet toch kunnen? Het zijn studenten! Misschien wat kinderachtig in onze ogen, maar in de (Afrikaner) studententraditie waar zij deel van uitmaken niets bijzonders. Toch?

Heel zwart Zuid-Afrika stortte zich als een tsunami over hen heen. Het kon dus niet. De maatschappelijke gevoeligheden rond het thema blank-zwart maken het onmogelijk om zulke fratsen uit te halen. Zwarte Zuid-Afrikanen voelden zich gegriefd. Het kwam over als bewijs van ongevoeligheid en onverschilligheid voor het leed dat miljoenen mensen in het apartheidsverleden hadden ondergaan als gevolg van hun huidskleur.

Het oude zeer van dat verleden is als een wond die nog lang niet genezen is. Dat moeten we ons kunnen voorstellen. In Nederland worden er ook geen Sam- en Moosmoppen meer getapt. Voor hij het weet, staat zo’n ongevoelige moppentapper als antisemiet voor de rechter. Na zes miljoen vergaste Joden en bij een nog altijd springlevend antisemitisme in de samenleving kan dat simpelweg niet meer.

Met Zwarte Piet zitten we in dezelfde hoek, hoezeer oer-Hollandse traditionalisten zich daar ook tegen verzetten. Ach, het is toch maar een kinderfeestje? En de scherpste kanten zijn er toch al af? Er is geen roe meer (heel progressief, want pedagogisch onverantwoord), de zak is er alleen voor de cadeautjes (heel progressief, want psychologisch verantwoord) en krompraat of clownesk gedrag laten we achterwege. Zwarte piet emancipeert!

Maar Sint blijft blank en Piet zwart. Wat te denken van een blanke Piet en een zwarte Sinterklaas? Of zou onze progressiviteit daarop stuklopen?

Jezuspiet

Als blanke mensen hebben wij nooit slavernij gekend. Wij zijn nooit vernederd geweest om onze huidskleur. We zijn nooit gediscrimineerd geweest om wie we zijn. Als blanke mensen kunnen wij eenvoudigweg niet navoelen wat veel zwarte mensen ervaren als ze zo’n olijke, oer-Hollandse pieterbaas zien rondspringen. Zwarte Piet roept oud en nieuw zeer op. Terecht wordt gevraagd: moeten we dat anderen willen aandoen?

Trouwens, Sinterklaas en Zwarte Piet doen mij denken aan oude zendingsplaatjes. Daarop zien we een blanke zendeling omringd door zijn zwarte bekeerlingen. Hij is even welwillend als de goedheilig man; zij zijn even afhankelijk en onderdanig als Zwarte Piet. Dat we dit in de kerk niet meer willen, bleek wel op een recente conferentie in Spakenburg over de NGK-zending in Zuid-Afrika. Niemand haalt het toch in zijn hoofd om de zwarte vertegenwoordigers uit Zuid-Afrika daar te associëren met Zwarte Piet? Ik hoop niet dat ze ergens zwarte pieten tegengekomen zijn tijdens hun verblijf in Nederland.

In de asieldiscussie laten christenen zich veelal van hun beste kant zien, in navolging van hun meester. Dat zou in de zwartepietendiscussie ook zo moeten zijn.

Tja, wat zou Jezus doen als hij Sinterklaas en Zwarte Piet zou tegenkomen? Het antwoord laat zich raden.