Schaakspel

‘Luister, Israël: de HEER onze God, de HEER is de enige!’
(Deuteronomium 6:4)

Een partij schaak win je door de koning schaakmat te zetten. Schaakmat is een verbastering van het Arabische šah māt, wat zoveel betekent als ‘de koning is dood’. Je kunt in het woord ‘schaak’ nog ‘sjeik’ herkennen. Schaken heeft duidelijk Perzische en Arabische wortels. Maar die koning draagt een kruisje op zijn kroon. Dat kruisje en de koningskroon zijn verwijzingen naar de christelijke, Byzantijnse keizer. En de loper, met zijn malle sleuf, is gemodelleerd naar de helm van de kruisvaarders.

(beeld in.focus/iStock)

Zo bezien staat het schaakspel symbool voor de eeuwenoude strijd tussen christendom en islam. Ik stel me zo voor – nee, daar is geen enkel historisch bewijs voor – dat Richard I Leeuwenhart en Saladin ergens in de tweede helft van de twaalfde eeuw hun strijd niet alleen op het slagveld, maar ook achter het schaakbord uitvochten.

Kruisvaarders

Anno 2016 denken we bij strijd met de islam allereerst aan Syrië, de opkomst van IS en de aanslagen op westerse doelen. Is dat nog altijd vanwege de kruistochten? Het Westen, en de christenen in het bijzonder, worden door IS vaak kruisvaarders genoemd. Dus je zou het wel denken.

In een artikel in het online propagandablad gaf IS zes argumenten waarom het Westen moet worden bestreden. Duidelijk wordt dat twee daarvan echt zwaar wegen:

1. Christenen loochenen de eenheid van Allah.
2. Het Westen onderwerpt zich niet aan de islam.

Tegen dat tweede punt heb ik niet veel in te brengen; het klopt dat ik er niet over peins me aan de islam te onderwerpen, en dat punt zal dus tot in lengte van dagen tussen christenen en moslims blijven staan. Maar over de eenheid van de Heer, daarover wil ik graag Jezus zelf aan het woord laten.

Gebedsriemen

In Marcus 12:28-34 zoekt een Schriftgeleerde de confrontatie met Jezus. Hij vraagt in vers 28: ‘Wat is van alle geboden het belangrijkste gebod?’ Jezus antwoordt met de woorden van Deuteronomium 6:4, het gebod dat de Joden dagelijks reciteren. Het zijn de woorden die ze hun kinderen inprenten, op de deurpost schrijven, in hun gebedsriemen dragen: ‘Luister, Israël: de HEER, onze God, de HEER is de enige! Heb daarom de HEER, uw God, lief met hart en ziel en met inzet van al uw krachten.’ Wat een eenvoudig antwoord: rechtstreeks uit het eerste van de tien geboden. Wat een voor de hand liggend antwoord: dagelijks werd en wordt het door iedere vrome jood opgezegd. En wat een krachtig antwoord: de Heer vraagt eenvoudigweg volledige toewijding, aan Hem alleen. Alle andere geboden komen daaruit voort.

Goed nieuws

Dat moet toch goed nieuws zijn in landen waar de islam christenen vervolgt en doodt. Laat bij alle haat en geweld toch niet de voornaamste reden op een misverstand berusten! Luister toch naar wat Jezus, die jullie vervolgen, zelf zegt over de eenheid van God.

Het is ook goed nieuws voor ons. Er is echt niets of niemand anders die onze eerbied waard is. Ook succes, loopbaan of zelfontplooiing niet. We hebben een Reformatie en een beeldenstorm nodig gehad om af te rekenen met aanbidding die verkeerd geadresseerd was geraakt. En met een christelijke kerk die over Maria spreekt als de ‘moeder Gods’ maken we ons tot vandaag toe wel kwetsbaar voor misverstanden.

Om over na te denken

Een ander bezwaar van IS was: westerse christenen kiezen regeringen die toestaan wat hun eigen God verbiedt, en die verbiedt wat hun God van hen vraagt. Denk aan het toestaan van prostitutie, of aan het verbod aan ziekenhuizen om abortus te weigeren. Wat vind jij ervan dat geloof en regering, kerk en staat, in Nederland gescheiden zijn?