Pastorale notitie
1989-05-12
Bij de naam Rijnsdorp, over wiens 'Laatste Gedachten' het in mijn vorig stukje ging, moet ik er altijd aan denken dat de wijze in deze wereld nooit een stem heeft die ver draagt. Je kunt met de grootste onbenulligheden de einden der aarde bereiken maar de wijsheid komt vaak maar een paar straten ver. Waarom ik daar nu juist bij de naam Rijnsdorp aan moet denken?- Jaargang 33
- nummer 10
Dat ga ik u vertellen.
Op de zondag na het overlijden ven Rijnsdorp, in 1982, preekte ik in één van onze grote steden. Het was niet in één van onze kerken. Ik ging kerkelijk vreemd, om zo te zeggen.
Er speelde een organist van naam, die voor de dienst zelf even het briefje met mij door kwam nemen. Ik vertelde hem dat ik in verband met het overlijden van Rijnsdorp het enige gezang in de liturgie had opgenomen dat van Rijnsdorp in het liedboek staat: Gezang 476 'Eeuwig Woord, U willen wij bezingen'. De organist keek mij verwonderd aan en vroeg: "Rijnsdorp? Wie is dat?"
Er was geen tijd om lucht te geven aan mijn ergernis. Dat was maar goed ook, want hierbij past eigenlijk geen ergernis. Er zit namelijk een aardige kant aan.
Prediker vertelt ons van een kleine belegerde stad en een arme wijze man die de stad had kunnen redden door zijn wijsheid. Maar geen mens dacht aan die arme man. Nu zou je verwachten dat Prediker hierbij weer aantekent dat ook dit ijdelheid is, maar merkwaardigerwijs zegt hij: " ...ik zag dit als wijsheid onder de zon en het maakte grote indruk op mij" (Prediker 9: 13). Prediker vond deze hele stand van zaken eigenlijk wel aardig en dat ls net ook.
Het is op zichzelf wijsheid dat de wijsheid in deze wereld meestal aanwezig is in een gestalte waar je zomaar langs loopt en die je ook zo vergeet. Een arme man.
Veronderstel dat de wijsheid .altijd een stem had als een brulboei, die je door de mist heen in wijde omtrek kunt horen. Dan zouden de grootste schreeuwers het altijd winnen.
Had die arme man in die belegerde stad zijn stem niet kunnen verheffen?
Nee, dat behoorde nu juist bij zijn wijsheid.
"Wijsheid laat zich niet uitventen", zei iemand, "stoofperen wel, meer wijsheid niet".
Zij heeft een 'stem die de stilte niet breekt'. Dat staat ergens in het liedboek, maar ik kan u het gezang niet noemen omdat ik dit zit te schrijven onder de Spaanse zon en mijn liedboek ligt thuis. Rijnsdorp zelf heeft er helemaal niet op gerekend dat zijn stem ver zou reiken of lang na zou galmen.
In 1973 al, negen jaar voor zijn dood, schreef hij "Van mensen na mijn dood verwacht ik niets; geen eer, geen dank, zelfs geen herinnering, God heeft mij vrijgemaakt".