De kerk spreekt haar getuigenis altijd en overal marginaal
2011-01-07
Wat is het eigene van kerkelijke zending in Nederland – nu de kerk in het Zuiden groeit, vooral evangelisch of Pinkster is, en immigranten uit dat Zuiden in het Noorden kerken stichten? Verslag van een symposium naar aanleiding van de studie van Riens de Haan ‘Mission on the Margin’.- Jaargang 55
- nummer 1
De bijeenkomst opende met een treffende film over de Reformed Mission eNkumane. Deze illustreert dat zending, vooral het werk van de eNkumane Kliniek, juist mensen bereikt die aan de rand van de samenleving hun bestaan moeten zoeken.
Geen managementtaal
Jaap Breetvelt (PKN, arts en theoloog; zie verder: toho.nl/riensdehaan onder sprekers). stelde vervolgens dat het eigene van kerkelijk zendingswerk zoekraakt in een groeiende managementcultuur. Bij het ontstaan van de PKN speelden buitenlandse kerken geen rol en intussen is van het eigen kerkelijk zendingswerk en diaconaat weinig overgebleven. Het Hendrik Kraemer Instituut, het bezinningscentrum en opleidingsinstituut voor zendingswerkers en voor christenen uit het buitenland, is gesloten. En in de buitenlandse hulpverlening is door het samengaan van Kerk in Actie en I CCO de relatie met kerkelijke gemeenten vrijwel verdwenen. Breetvelt pleitte er voor dat de bezinning op zending zich vooral richt op het kerk-zijn in een multiculturele samenleving, op het samen kerk-zijn over nationale grenzen heen, op mensen in kwetsbare posities, en daarmee op Gods initiatieven in de verspreiding van zijn Koninkrijk.
De kerk roept op tot bekering
Ook Kees Haak, docent aan de Theologische Universiteit van de GKV, te Kampen, wees op het gevaar van het gebruik van bedrijfskundige en vage, eenzijdige uitdrukkingen en op het gevaar dat door een voortgaande professionalisering de relatie zending en plaatselijke gemeenten verloren gaat. ‘In de kerk, ook opwereldniveau, zijn we aan elkaar verbonden als broeders e zusters, niet als partners. Verder lopen we bijvoorbeeld met het gebruik van de aanduiding “missio Dei” voor zending het gevaar eenzijdig de nadruk te leggen op Gods trouw, en te vergeten dat de kerk heeft op te roepen tot bekering tot Christus.’
Na de pauze is het woord aan Bert Westerink. Hij is afkomstig uit het openbaar bestuur en is daarnaast organisatieadviseur. Hij heeft met een groep van de Tehuisgemeente van Groningen meegewerkt aan de bouw van een kerk in Vishavisha in het gebied van eNkumane. Hij stelt dat het begrip ‘zending’ bij een willekeurige voorbijganger op de Grote Markt van Groningen weinig of zelfs negatieve associaties oproept. Ook hij pleit voor herwaardering van de zending, juist vanwege de grote Zender.
De marge als eigenheid
‘Waar gaat je boek eigenlijk over?’ ‘Dan moet je het gaan lezen!’ Zo begint Riens de Haan zijn betoog. Van zijn promotor kreeg hij dit mee: ‘Wat je met je boek gaat doen? Jij gaat aan de mensen teruggeven, wat je van hen hebt geleerd.’ Wel, daarvan gaf Riens de Haan meteen een demonstratie: hij heeft in eNkumane leren zingen in het isiZulu. Liederen, zogenaamde chorussen, die gebruikt worden in de eredienst, zingt hij nu voor zijn gasten en moedigt hen aan mee te zingen, wat enthousiast gebeurt.
En het boek, waar gaat dat over? Het volgende citaat geeft de inhoud van het proefschrift van Riens de Haan treffend weer: ‘De kerk spreekt haar getuigenis altijd en overalmarginaal.’ En het eigene van zending? Riens de Haan gebruikt een beeld uit een sprookje: stukjes brood neerleggen, die aan mensen de wegwijzen naar huis, naar Jeruzalem.
Tot slot krijgt Riens de Haan bloemen van zijn moeder. Ze wil daarmee vooral zeggen, dat ze deze dag beleefd heeft met een gevoel van respect, bewondering en dankbaarheid.
Naar aanleiding van:
Haan, R. de (2010)Mission on theMargin - A Case Study on ReformedMission Prospects in eNkumane, KwaZulu-
Natal. Uitgever: Cluster Publication, Pietermaritzburg, Zuid-Afrika. ISBN 978-1-875053-86-5.