Navolgers van... God!
1992-09-25
Wat betekent het om christen te zijn? Een vraag die nogal eens door de belangstellende buitenstaander wordt gesteld. Waar zit het 'm in? Wat het meest in het oog valt zijn de rituelen zoals kerkgang en gebed en vooral de levensstijl. En zeker, deze dingen hebben alles met het christen-zijn te maken. In de tweede helft van zijn brief aan de Efesiërs schroomt Paulus niet om het hoe van het christelijke leven heel concreet aan te geven. Toch kun je in gesprek met de buitenwacht van die vervelende snelle conclusies tegenkomen. En oprecht meent men: ..christen-zijn is dus tweemaal per zondag naar de kerk gaan" of: ..christen-zijn is tegen samenwonen zijn". Maar dat is een even ongelukkige conclusie als: ..huisvader zijn is zorgen dat de gezinsboodschappen zaterdags in huis komen". Dat heeft er natuurlijk wel mee te maken, maar daar gáát het toch niet om. Maar hoe gemakkelijk verzanden we toch in dat soort discussies. Hoe moeilijk is het om positief aan te geven waarom het dan wèl gaat. Dank God voor een tekst als Efeze 5:1-2 ..weest navolgers van God, als geliefde kinderen". Hierin tekent Paulus ons in een paar kernachtige woorden waarom het in het christelijk leven gaat.- Jaargang 36
- nummer 20
Geheimenis
Het is om te beginnen ook niet verwonderlijk dat we het eigenlijke van het christelijke leven zo moeilijk kunnen aangeven. Het gewone aardse leven is al een geheimenis. Hoeveel te meer geldt dat dan voor het nieuwe, het eeuwige leven dat een christen is binnen gegaan. En wie de Geest niet heeft, kan deze dingen al helemaal niet verstaan.
In het gesprek met een ongelovige blijft het getuigenis daarom ook het laatste woord. Die opmerkelijke woorden van de apostel "navolgers van God" wijzen op het geheimenis, vertellen ons dat het christelijke leven niet valt onder te brengen binnen onze kaders. Het gaat in het leven van een christen om iets dat uitstijgt boven wat de wereld als goed ervaart en omschrijft. Niet zozeer dat het leven van een christen beter is, maar dat het ànders is. van een geheel eigen soort. Het gaat om God! In het gesprek met de ongelovige medemens - en niet alleen dan - zijn we geneigd om het eigene van het christelijke leven te 'vatten' in de bestaande begrippen en waarden. Spreken we erover 'alsof God niet bestaat'. Zo maken we het weliswaar beter hanteerbaar en mededeelbaar, maar sluiten we het tegelijk ook op in het bestaande en sluiten we ons àf voor het volstrekt unieke 'van het christen-zijn. Met zijn opmerkelijke woorden doorbreekt de apostel dat en opent hij een heel nieuw perspectief. Wij worden geroepen om navolgers van God te zijn. Wat is dat bevrijdend en romantisch en samenbindend.
Bevrijdend, want het doorbreekt onze wanhopige beperktheden . Romantisch, want het belooft een leven met ongekende verrassingen. Samenbindend, want'tegenover deze oproep vallen al onze onderlinge verschillen in het niet. Wat een voorrecht dat de God ons allen, hoe we er ook voorstaan, róept Hem na te volgen. God roept en in Hem is de kracht!
Om van te duizelen
Maar wat moeten wij ons bij deze oproep nu voorstellen? Een mens navolgen kennen en kunnen we. Ook in de Schrift komen wij meermalen de oproep tegen om mensen na te volgen of om als ambtsdrager een voorbeeld te zijn. De apostel Paulus heeft op dit punt bepaald geen last van valse bescheidenheid. Toch stelt hij zichzelf nooit als hèt voorbeeld, het einddoel. Vaak voegt hij eraan toe: .....gelijk ik Christus navolg". Hij wil niet meer en niet minder dan een (voorlopig) hulpstuk zijn tussen de gelovige en God. Hij laat dan ook altijd langs de menselijke voorbeelden heen op God zien. Want tot dat hoogste is elke christen geroepen: God navolgen. Maar - nogmaals - wat moeten wij ons daar nu bij voorstellen? God is God! Eeuwig, alwetend, alomtegenwoordig, almachtig, heerlijk. Hoe kan Hij ooit ons grote voorbeeld zijn? Enerzijds is ons hart te klein voor de opgetogenheid die deze roeping bij ons wakker maakt, maar anderzijds... Is Paulus hier niet het slachtoffer van zijn eigen enthousiasme?
Zonder masker
Het woord dat de apostel hier voor navolger gebruikt - mimètès - kan ons al enigszins op weg helpen. Het oud-
Griekse toneel kende twee soorten toneelspelers. De 'mimètès' en de 'hypokritès'.
De hypokritès speelde zijn rol in het toneelstuk met een herkenbaar masker voor. Door zijn masker was het voor het publiek meteen duidelijk wie hij moest voorstellen. De mimètes speelde zonder masker in een korte sketch, een mime, waarin hij op rake wijze iemand of een bepaald karakter moest 'neerzetten'. Of Paulus hier aan deze vergelijking, ontleend aan de toneelwereld, heeft gedacht, is niet te achterhalen. Maar in ieder geval is het een verhelderend beeld.
Paulus bedoelt dat wij geroepen worden om zonder masker, dus met ons eigen gezicht, met onze eigen mogelijkheden en talenten,ook binnen de grenzen van ons mens-zijn, met onszelf, God herkenbaar te maken, Paulus bedoelt pertinent niet dat wij in enig opzicht ons mens-zijn geweld zouden moeten aandoen. Dat is het kenmerk van de schijnvroomheid. Omwille van de vroomheid gaat de menselijkheid schuil achter een masker. Dat karreen ontoonbaar gelaat zijn, maar evengoed een gezicht waar de glimlach niet af te branden is. Die schijn-vroomheid kan overigens volkomen te goedertrouw zijn. Bij ons is een hypocrièt altijd iemand die de kat in het donker knijpt. Dat is echter vaak niet het geval.
Het wonder van de bijbelse vroomheid is dat een mens als mèns God mag navolgen. Dat was het wonder van het mens-zijn, want de mens is immers geschapen naar het beeld van God. Door onze goddeloosheid en onmenselijkheid hebben wij dat beeld vrijwel onherkenbaar verminkt. Maar de christen heeft de Nieuwe Mens aangedaan, geschapen in ware gerechtigheid en heiligheid. Dankzij Christus mag de christen opnieuw Gods beeld zijn en Hem navolgen. Wat een wonder van .genade! God navolgen als mèns!
Wandelen in de liefde
Paulus maakt ook duidelijk waarin wij God in ons leven herkenbaar moeten laten zien, als hij zegt: wandelt in de liefde. Dat is een leven dat helemaal door de liefde wordt overstraald en vervuld en beheerst.
Als God zich in één woord wil typeren- "zo ben Ik" - dan kiest Hij het woord liefde. God is liefde. Iets hogers, diepers, heerlijkers, machtigers is van Hem niet te zeggen dan dit: HIJ is liefde. Dat meest karakteristieke van God mogen wij ons eigen maken. Daarin worden wij geroepen Hem na te volgen. Deze liefde is de liefde met hoofdletters, de liefde van 1 Kor.13. De liefde die als het hooggebergte boven een molshoop uitrijst boven onze eigen klein-menselijke, zondige ideeën over wat liefde is.
Scherp gesteld: wij leren God niet kennen in de' liefde van mensen. Want dan zouden wij Hem naar beneden halen.
Nee, wij weten pas echt wat liefde is, als wij God hebben leren kennen. Als wij ons hebben laten verzoenen met God.
Hierin hebben wij de liefde leren kennen dat Hij zijn leven voor ons heeft ingezet, schrijft Johannes. In vs.2 wijst Paulus naar de liefde van Christus die zich voor ons heeft overgegeven. Die ware liefde, van goddelijke kwaliteit heeft Christus naar ons toegebracht. Wandelen in de liefde mogen we dan bijna ruimtelijk opvatten: door de verzoening worden we een nieuwe wereld binnengedragen - het Koninkrijk van de Zoon Zijner liefde. Daarin mogen wij opleven en gaan wandelen!
En dat is het machtige, het grootse, het glorieuze van de oproep van de apostel "wees navolgers van God", dat wiL daarmee geroepen worden op een veel hoger plan dan waarop wij ons met elkaar van nature bevinden, geroepen op de weg van 1 Kor.13die nog.veèl verder omhoogvoert. Dat is het unieke en ook bevrijdende van het christelijke leven: dat is niet alleen maar goed leven, dat is God navolgen. En dat is een wereld van verschil.
Als geliefde kinderen
Nog is het meest intieme van ons christen-zijn niét genoemd: De tekening van het christelijke leven ontplooit zich nog verder. De roeping was al heerlijk, maar de context waarbinnen die roeping gehoord mag worden, maakt het allemaal nog heerlijker. Wij mogen God navolgen niet als werknemers, knechten, onderdanen, maar als zijn geliefde kinderen! lets hogers en heerlijkers kan van een mens niet gezegd worden: Een christen is kind van God. Hij is tot zijn kind aangenomen. Van nature waren wij dat niet. Van nature zijn wij zelfs kinderen des toorns.
Maar wie tot geloof is gekomen mag weten: Ik ben door God geadopteerd. En dat is bij God niet iets van vandaag op morgen geweest. Daar is God van voor . de grondlegging der wereld al op uit geweest. In liefde heeft Hij ons tevoren bestemd als zonen van hem te worden aangenomen door de tussenkomst van Jezus Christus.
Gods kind zijn is zelfs nog meer dan geadopteerd zijn. Een christen is wedergeboren uit onvergankelijk zaad. Heeft deel gekregen aan het leven van God. Ja zelfs, schrijft Paulus, Wij zijn Gods geliefde kinderen. Een woord dat nu ik zelf vader ben geworden nog veel sterker is gaan spreken. En dan te bedenken dat onze liefde voor ons kind, ja zelfs de liefde van het meest perfecte ouderpaar nog werkelijk niets is in vergelijking met de liefde die God voor zijn kinderen koestert. Opnieuw vinden we de diepste grond daarvan in vs. 2. Christus is dè Geliefde. Door Zijn verzoening laat Hij ons nu delen in de liefde van de Vader voor Hem, worden ook wij geliefden genoemd. God houdt van ons zoveel als Hij van de Here Jezus houdt!
Wie dat vergeet of miskent, kan eigenlijk niets zinnigs meer over het christen-zijn zeggen.
Maar er is nog meer. Want juist als geliefde kinderen mogen wij onze hemelse Vader navolgen. Het is prachtig om te zien hoe een kind zijn ouders probeert na te doen. Hoe door navolging een kind zich ontwikkelt. Alles leert het door na te doen. Natuurlijk het is er allemaal al ingeschapen, maar door nadoen, door navolging komt het er ook uit en ontplooit het zich. Zo werkt het ook in de wedergeboorte. Als Gods geliefde kinderen kan het niet anders of we hebben het diepe verlàngen Om navolgers van God te zijn. Om in liefde op Hem te gaan lijken. Zoals het diepste verlangen van een kleine jongen is: ik wil op mijn vader lijken. Paulus zegt: laat dat uw verlangen zijn, laat zo het nieuwe leven in u tot volle wasdom komen. Wees navolgers van God als geliefde kinderen!
God geniet vanzijn kinderen
Als Zijn navolgers maken wij onze hemelse Vader bliJ! Wat dacht u! Hoe blij.kunnen menselijke ouders ál zijn met de vorderingen en met de liefde van hun kind. Opnieuw mogen we zeggen op grond van vs.2: alles van Christus is van ons geworden. Hij heeft door zijn offer de Vader een onuitsprekelijke vreugde verschaft - een welriekende reuk. Als Gods geliefde kinderen mogen wij nu in Christus onze Vader onuitsprekelijk blij maken!
Wat is deze wetenschap een krachtig wapen tegen onze neerslachtigheid en onze minderwaardigheidsgevoelens.
Als we wanhopen omdat we van ons nieuwe leven zo bitter weinig terecht brengen. Als we struikelen en vreselijk tekortschieten in de liefde. Laten we ons dan realiseren hoe ouders naar hun kind kijken, dat zijn eerste stapjes probeert te doen. Ze zijn blij met elk stapje, hoe onbeholpen ook. Ze zien het gekrummel van dat moment in het zekere perspectief dat hun kind eenmaal zal rennen en vliegen. Zo ziet onze hemelse Vader ook op ons neer. Hij heeft ons geroepen in Christus die alles volbracht heeft. Hij heeft ons in Hem uitverkoren, opdat wij heilig en onberispelijk zouden zijn voor Zijn aangezicht (Ef.1:4). De Vader ziet ons gestuntel nu in het licht van de volmaaktheid van Zijn Zoon. Eens zullen wij zo volwassen en volmaakt zijn als de Here Jezus. Daarom roept Hij ons om Zijn navolgers te zijn.
Wanneer wij in geloof daaraan gehoor geven en in liefde gaan wandelen op de weg van Jezus, mogen wij weten dat wij in Hem de Vader grote vreugde geven. Nu al. En dàt is ongetwijfeld het grootste wonder van ons christen-zijn: onze lieve Vader in de hemel blij maken. De vreugde des HEREN is onze kracht.