Van Schelfzee tot Sinaï (2)
1989-07-21
Als de HERE het later bij Jeremia heeft over de tijd van uittocht en verbondssluiting, spreekt Hij van "ten dage dat lk hen bij de hand nam, om hen uit Egypte te leiden" 31:32. Je ziet bijna het vallen en opstaan van Gods volk voor je. Zo sukkelen ze van Mara via Elim naar de woestijn Sin. Het was wèl een opzettelijk op-de-proef-stellen van Israël, zegt de HERE, Deut. 8:2v. Om het volk te doen beseffen dat we van Gods eigen spreken leven. En niet bij brood als zodanig. Weer dus een opgeroepen situatie. Met als doel: onmiskenbaar weten wie de HERE is, vs 12.- Jaargang 33
- nummer 15
Het ritme van de verlossing
Elim is gauw vergeten. Nu is het de broodvoorziening die tot paniek leidt. Deze ontlaadt zich op Mozes en Aäron. Sarcastisch heet het dat ze beter bij de vleespotten van Egypte hadden kunnen omkomen (creperen) door de hand van Jahwè (!) dan hier in de woestijn. Hier zien we de waard van deze rebellie ('gemor' is te zwak). Zij schampert redding als onheil, redders als onverlaten.
Vergelijk hedendaagse kwalificaties van het doen of de wil van God. Bovendien wordt boos.
'opzet verondersteld bij Mozes en Aäron. Waren die dan de initiatiefnemers van de uittocht geweest?!
De HERE springt ertussen: Hij zal zorgen voor het nodige brood. Dat geschenk zal zo zijn dat Israël moet laten zien of het uit Gods hand wil leven. God voert hier het patroon 6 + 1 in, het getal van de sabbettan.
Merkwaardig: dus éérst in een praktijkgebeuren ingevoerd, pas later onderwijs over betekenis en zin van de sabbat! En 'invulling' daarvan. De beide leidslieden, aan wie de boze verwijten gericht waren, haasten zich, het volk in te prenten: vanavond zult u weten (beseffen) dat de HERE zelf u uit Egypte heeft geleid.
Geen avontuur van 'de leiding' maar uitdaging van God zelf. Ook jegens God persoonlijk, in Zijn majesteit die verschijnen zal, hebben ze zich te verantwoorden over hun rebelse houding.
Gods verschijning
vindt zo te zien nog eerder plaats dan verwacht. Het lijkt er tenminste op of de HERE niet meer tot de ochtend heeft willen wachten. Het verschijnen van Gods 'luister' betekent zowel dat de HERE ervaarbaar persoonlijk verscheen om Israël tot Zijn orde te roepen. Alsook dat ze ervan doordrongen moesten zijn dat Hij echt Zijn 'gewicht' in de schaal legde voor hen. In Gods instructie aan Mozes blijkt dat de rebellie (het woord komt in deze verzen 8 maal voor!!) wel degelijk G6d raakte. En dat de HERE daarzelf op afdoende . wijze op antwoorden wil. Ze zullen weten, beseffen, dat Hij Jahwè hun God is. Met Hem zèlf hebben ze te maken, niet maar met Zijn-'grondpersoneel'!
Kwartels en manna
De beide wonderen, in vs 8 in het uitzicht gesteld als bewijs van het feit dat Godzèlf de voedselvoorziening regelde, komen zonder mankeren.
Wonder betekent niet altijd dat het een bovennatuurlijk verschijnsel is, maar wèl dat blijkt dat het is 'made in heaven'. Kwartels overkomt het vaker dat ze na moeizame vlucht uitgeput neerstrijken. Niet 'als bakstenen uit de hemel vallen', maar zo uitgeput zijn dat ze met een net of de hand eenvoudig te vangen zijn. Zie ook Num. 11:31vv.
De kwartels zijn echter luxe incident.
Het manna gaat de regel aangeven en de toon zetten. Men vermoedt dat Jahwè zich bediend heeft van afscheidingsproducten van een soort boom-insecten. de doorsnee portie wordt 2,2 liter. God' zorgt ervoor dat 'pieken' naar boven en beneden worden afgevlakt. Iets wat Paulus later gebruikt als norm voor hulpverlening tussen de gemeenten, 2 Cor. 8:14v. Over scherpe toepassing gesproken!
Je richten naar de stap van God
Dat is duidelijk het doel: Israël wènnen aan de gang met Jahwè. Maar het is inderdaad wel vallen en opstaan, als van een klein kind dat alles moet 'proberen'. De vorsten van de onderscheiden familieafdelingen komen het Mozes meiden, als inderdaad op de 6e dag de 'opbrengst' eens zo groot is als gewoonlijk.
Blijkbaar durft men het nu aan, Mozes' instructie op de volgen, vs 23v. In de houdbaarheid van het door Hem gegeven voedsel is God héél dichtbij! Daarin doet Hij aIs het ware de sabbat voor, oefent de stapjes met hen. Want wie niet wordt als een kind ...
Maar het aanleren heeft nogal wat 'voeten in de aarde': er zijn er die toch op de sabbatmorgen gaan zoeken.
Onze bezorgdheid of ook onze hebzucht wint het vaak van ons geloof.
Deze keer is het de HERE zelf die aanmerking maakt op lsraëls doen. Ze krijgen n6g eens te horen wat God met dit ritme toch wel beoogt: de bevolen (afgedwongen?) rust. Hij weet wat van Zijn maaksel zij te wachten, zegt Ps. 103 oude ber.
Inderdaad, en Zijn nabijheid is zo werkelijk, dat wie niet horen wil moet voelen.
Mijn sabbatten
Het is jammer dat ook in de christelijke wereld niet zoveel is blijven hangen van de heerlijkheid van het patroon van sabbatten dat God als viering, beleving van Zijn bevrijding in het leven van alledag, in Israëls leven had ingevlochten. Een samenstel van economische, sociale en ecologische maatregelen waarin Zijn genade een 'alledaagse' vorm wil aannemen. Helaas heeft 'sabbatdag' bij veel serieuze kinderen van God een negatieve klank, meer dwangdag dat door God geleerde bevrijdingsdag. Terwijl hier juist een wereld van ontworsteld-worden aan de vloek open moest gaan. Laten we ook nog bedenken dat toen Israël deze geboden uit hebzucht of overbezorgdheid in de wind sloeg, het van kwaad tot erger verviel. Z6 zelfs dat God zei: dan zal het land zijn sabbatsjaren vergoed krijgen ... de rust die het niet gehad heeft gedurende uw sabbatsjaren, toen gij daarin woondet, Lev.26,34/5.
Gods conciliair proces is al iets ouder dan wat vandaag zo heet, is al bij Israël begonnen, - inderdaad: tot vrede en gerechtigheid en heelheid van de schepping. Een vertroostende', tegelijk onrustig makende gedachte voor Gods kinderen in een Uitgebuite wereld. En inderdaad: wie niet horen wil moet voelen. Het abc van dat alles als één van de eerste lessen van de uittocht aangeleerd en ingeprent bij de vroegste étappes in de woestijn!
Getuigenis
Het tastbaar bewijs van Gods in ons leven ingaande bemoeienis is lang in de vorm van die kruik met een gomer manna bewaard geweest bij Gods ark, Die op zich ook reeds Getuigenis genoemd werd. En dan niet maar van een groots moment in het verleden, maar van de levengevende verstrengeling, die Gods verlossing wil aangaan met het leven van Zijn volk.
Het is toch wel iets meer dan treffende beeldspraak als de HERE spreekt van 'bij-de-hand-nemen' van Zijn volk!