De besluitvorming in Potchefstroom
1988-04-01
Het was geen aangename zaak om in Zuid Afrika opnieuw in de beklaagdenbank te zitten. Een bemoediging voor ons was het te constateren dat de vergaderde broeders ook niet bepaald gelukkig waren met het Hollands twistgeding.- Jaargang 32
- nummer 13
Vorige maal hebben we aandacht besteed aan de bezwaren die door de Kandelaargemeente en de GKV tegen onze kerken zijn ingebracht: independentisme en leervnjheid.
Uit het rapport dat ter synode werd uitgebracht bleek dat de broeders begrip hadden voor de moeiten in onze kerken na onze belevenissen met het kerkverband en de kerkorde in twee kerkscheuringen.
Overwogen werd o.a. dat de neiging tot independentisme door de vertegenwoordigers van de NGK niet werd ontkend en dat één en ander in 1985 al bekend was en dus geen nieuwe zaak.
De bewering dat onze kerken op revolutionaire wijze tot stand waren gekomen werd niet bewezen geacht.
Gememoreerd werd dat onze kerken hebben verklaard bij éénwording met de Chr. Geref. Kerken de K.O. van deze kerken te aanvaarden.
De conclusie was dat t.a.v. independentisme geen nieuw getuigenis was voorgelegd.
Wat de 'leervrijheid' betreft stelde de commissie dat tal van voorbeelden die als bewijs werden aangevoerd, betrekking hadden op gevallen van vóór 1983 - zelfs 1944 en 1953.
Voorts is overwogen dat volgens art. 17 van ons Akkoord voor kerkelijk samenleven alle ambtsdragers en proponenten de drie formulieren van enigheid moeten ondertekenen en dat aan de commissie getuigenis is gegeven dat tegen predikanten is opgetreden die dwaalleer verkondigden. Hierbij merk ik op dat dit "getuigenis" in vertrouwelijke sfeer is gegeven, waarbij is overeengekomen dat er geen namen genoemd zouden worden, in de stukken ter synode.
De commissie was er van overtuigd dat, hoewel niet alle voorkomende gevallen altijd controleerbaar zijn, de NGK nochtans geen leervrijheid in de zin van vrijzinnigheid tolereren.
Het voorstel om het bezwaarschrift af te wijzen werd met grote meerderheid aanvaard; er waren maar enkele tegenstemmers.
Vergelijking met de stemming in 1985, toen met een krappe meerderheid werd besloten correspondentie met onze kerken aan te gaan, laat zien dat het vertrouwen is gegroeid.
Dit betekent niet dat er op de synode geen vragen waren over ons Akkoord van kerkelijk samenleven. Ds Vonkeman en ik zijn over deze zaak lang en intens in gesprek geweest met een commissie, die van de synode opdracht kreeg de vragen die er waren met ons door te spreken.
In het slot-artikel hoop ik hierop terug te komen.
De aansporing en bemoediging "ons spoedig voor te beweeg na die Dordtse K.O. " zal onze landelijke vergadering van Dronten in ernstige overweging moeten nemen.
De duidelijke beslissing van de synode hield in dat aan de voorwaarde, door de GKV gesteld in de voorlopige aanbieding van correspondentie niet is voldaan.
Uit de rapporten en de diskussie bleek dat de GKSA al dertig jaar geleden correspondentie hebben aangeboden aan de GKV in de overtuiging dat men één is in de leer, dienst en tucht. In de onderhandeling bleek dat er van de kant van de GKV nogal wat bezwaren bestonden, waarvan de voornaamste waren:
1. het verzuim van de GKSA om de juistheid van de Vrijmaking te erkennen.
2. de correspondentie van de GKSA met de Geref Kerken (syn.).
3. de zg. dubbele correspondentie met de Chr. Geref Kerken in Zuid Afrika:
4. de verhouding tot de Vrije Geref Kerken in Zuid Afrika,
5. het lidmaatschap van de Geref Oec: Synode.
Verschillende bezwaren zijn vervallen, of heeft men laten vallen en nu is het grote struikelblok de correspondentie met onze kerken Over de vermeende dwaalleer in onze kerken schreven de deputaten voor oecumenische contacten aan de synode van Potchefstroom dat in het desbetreffende memorandum van de GKV te lezen staat: "Deze afwijkingen van de gereformeerde leer zijn niet te vinden in de officiële stukken van het NGK (N) kerkverband"! Ook zijn deputaten van mening dat het negende gebod eist dat een gesprek over dwaalleer in onze kerken niet zonder tegenwoordigheid van onze kerken kan plaatsvinden.
De synode besloot het gesprek met de GKV voort te zetten en de deputaten van de GKV te konfronteren met de kernvraag of zij de GKSA beschouwen als één met hen in het geloof, zoals dit blijkt uit dezelfde belijdenisgeschriften en dezelfde interpretatie daarvan.
Men wil dus weten waar men met de GKV aan toe is gezien de ervaring dat als het éne struikelblok is weggenomen er een ander voor in de plaats komt.
Laten we hopen dat de GKV lering trekken uit de ervaringen in Potchefstroom.
Bij alle waardering en respect voor deze kerken in binnen- en buitenland, is er een zekere beduchtheid voor de wijze waarop de leer gehandhaafd wordt.
Zo weten de broeders in Zuid Afrika dat in het eerste memorandum d.d. 1980 dat zij van de GKV ontvingen, niet alleen onze, maar ook de Chr. Geref. Kerken aan een pittige kritiek onderworpen worden. Ook valt hier te noemen de Acta en de rapporten van de synode van de GKV van Hoogeveen 1969170 die ter inzage zijn verstrekt.
In een vorige reeks schreef ik die Acta nooit te hebben ingezien; ze zijn me niet toegezonden en na alle belevenissen in die jaren was ik aan het eind van mijn geestelijk incasseringsvermogen. Nu zo ongeveer twintig jaar later heb ik het lijvige boekwerk opgevraagd en er kennis van genomen.
Het was nog erger dan ik dacht. In lange rapporten en dito besluiten, die de gronden moeten aangeven voor disciplinaire maatregelen tegen de hoogleraren Jager en Veenhof en vele anderen, vertient men de dille en de komijn in zijn ijver voor de waarheid. En zou men vragen; waar is de barmhartigheid, dan is het antwoord: dit is barmhartigheid! Hoe is het mogelijk!
Nu er een begingesprek op gang is gekomen, zou ik de broeders willen vragen of zij zich niet kunnen voorstellen dat men in andere gereformeerde kerken, die ook staan voor de handhaving van de binding aan de belijdenis, de schrik in de benen krijgt bij het lezen van de Acta en rapporten van Hoogeveen en andere lectuur uit vrij': gemaakte kring. Handhaving van de binding aan de belijdenis en de daarmee verbonden tucht zijn goede zaken in de kerk, maar niet op deze wijze, er leeft een terechte vrees.
Zou men dit eens in overweging willen nemen.
De deputaten van de GKSA schreven dat zij tot dusver geen reden hadden om aan te nemen dat de GKV reeds al hun bezwaren tegen de GKSA op tafel geplaatst hadden.
In een slot-artikel nog iets uit de les die onze kerken uit de gang van zaken in Potchefstroom moeten trekken.