Israëls geboorte-uren
1988-04-08
Begin van een geboortegolf- Jaargang 32
- nummer 14
Lea, de ondergeschoven bruidJ acob had om háár niet gevraagd (29 : 18). Lea-met-de-fletse-ogen, terwijl (zegt men) stralende heldere ogen toen furore maakten en het ideaal van "schoonheid waren. Dagelijks stak Lea af bij haar jongste zuster, die schoon van gestalte en schoon van uiterlijk" was (29: 17). Rachel staat daarmee op één lijn met Sara (12: 12, 14) en Rebecca (24: 16; 26: 7). Precies zo als Sara en Rebecca blijft zij lang onvruchtbaar: schoonheid blijkt niet doorslaggevend bij de uitvoering van Gods plan. In Jes. 55 : 8 VVo zal het later zó verwoorden: "mijn gedachten zijn niet uw gedachten, en uw wegen zijn niet mijn wegen, luidt het Woord des HEREN".
Dan komen de kinderen - met hun namen.
Jacob heeft Lea niet verstoten: vier zonen (! bepalend voor het geslachtsregister) brengt zij vooreerst ter wereld: Ruben, Simeon Levi Juda. Die namen hebben ni;t mee; dan een zekere klankovereenkomst" met wat Lea (niet Jacob) bij de geboorte zegt. Wat zij zegt, en later ook Rachel, verraadt ons "wat de moeders bij de geboorte beheerste". Wat verwacht u uit de mond van deze aramese vrouwen, die als dochters van Laban, niet de HERE zo hadden leren kennen als Abraham, Izaäk en Jacob?
Lea: geen onverdeelde vreugde
Lea's woorden zijn veelzeggend. Bij Ruben: "voorwaar, de HERE heeft mijn ellende aangezien (vgl. 16 : 11, 13), voorwaar nu zal mijn man mij liefhebben" (de voorkeur geven aan, op de eerste plaats laten komen, vgl. 29: 30). Bij Simeon: "voorwaar, de HERE heeft gehoord (het is Hem bekend) dat ik niet bemind (gehaat, achtergesteld, vgl. 29 : 30) ben, en heeft mij ook dezen geschonkeri" . Bij Levi: "Nu zal mijn man zich ditmaal aan mij hechten (zich eindelijk?, vgl. 2: 23, bij mij aansluiten, aan mij gebonden zijn), omdat ik hem drie zonen gebaard heb". En bij Juda: "Nu (voortaan) zal ik de HERE loven".
Ziet u wie en wat Lea ter sprake brengt? In de eerste plaats (vier maal) de HERE - de God van Jacob (vgl. Ps. 146: 5). Direct gevolgd (drie maal) door haar tweederangs-positie t.O.V. haar man, Jacob - maar is het een wonder dat dit haar hoog zit?
Blijkbaar legt zij verband tussen haar achterstelling bij Rachel èn het feit dat de HERE háár kinderen schenkt: eindigt zij, bij Juda, niet met een lofverheffing?
Toch zal ook zij ervaren dat háár vruchtbaarheid niet vanzelfsprekend is: "Toen hield zij op met baren" - ook haar schoot wordt nu toegesloten. Gods plan achteraf bezien, bewonderen is nog iets anders ,dan er zelf deel van uitmaken ...
Rachel: pijn zonder weeën
Dan Rachel: "toen Rachel merkte dat zij Jacob geen kinderen baarde ... " Rachel bleef onvruchtbaar en dat lag niet aan Jacobs natuurlijke vermogens noch aan gebrek aan liefde voor haar: veertien jaren had hij om haar bij Laban gediend. Daarbij: zonder het bedrog van Laban was zij de eerste geweest - Laban heeft wat op zijn geweten. Zij voelt zich gekrenkt in haar recht, dat door anderen is aangetast (naar A. Kruyswijk)door Laban, ja maar ook door haar zuster die wèl kinderen krijgt. Uitgerekend tegen Jacob ontlaadt zij haar emoties in een onredelijk verwijt.
Zij vaart tegen hem uit: geef mij kinderen - zo niet dan sterf ik. Ofwel: geen kinderen - dat is mijn dood. Misschien voelt zij zich achteruit gezet door Jacob. Maar in wezen loopt zij stuk op Gods souverein beschikken en handelen. Dàt punt roert Jacob, boos geworden, dan ook aan: neem ik de plaats in van God, die u de vrucht van de schoot heeft ontzegd? M.a.w.: het is Gods zaak - niet de mijne.
Dan neemt Rachel, bekoeld, haar toevlucht tot een volkomen wettig gebruik in die tijd (zoals bij Sara en Hagar, 16: 1 vv, en straks ook Lea en Zilpa, 30: 9 vv.). Haar huis(gezin) moge uit Bilha, háár slavin (29 : 29) gebouwd worden. Bilha is a.h.w. haar 'verlengstuk' en het 'baren op de knieën' van Rachel maakt dat aanschouwelijk.
Overigens: geen woord van afkeuring hier van de HERE evenmin als bij Lea en Sara.
Integendeel: Bilha schenkt straks het leven aan twee jongens. 'Zonen' Zonen die Rachel als háár zonen beschouwt.
Zij geeft ze dan ook namen!