Denk groot, doe sterk
2011-03-04
Alex en Brett, een Amerikaanse tweeling van 18, protesteren tegen de ‘mythe van de puberteit’ die ons wijsmaakt dat tieners niet veel kunnen. Ze zijn op hun 16e een blog begonnen om een ‘rebelutie tegen lage verwachtingen’ te ontketenen (www.TheRebelution.com). Het enorme aantal volgers dat ze kregen, laat zien dat hun ideeën aanslaan. - Jaargang 55
- nummer 5
Lage verwachtingen
Het begrip ‘puberteit’ bestaat pas sinds de invoering van de leerplichtwet rond 1900. Sinds die tijd is er een periode tussen kind en volwassenheid in waarin de jongere nog geen echte verantwoordelijkheid mag dragen. We verwachten dat jongeren dat ook niet meer kúnnen, sterker nog, we verwachten dat jongeren zich vooral negatief gedragen (drugs, alcohol, etc.). Die verwachting werkt volgens Alex en Brett als een selffullfilling prophecy en daarom pleiten ze ervoor dat we ons verwachtingspatroon bijstellen en grote dingen van jongeren verwachten. Beter gezegd: dat jongeren grote dingen van zichzelf verwachten. De puberteit is ‘de duikplank voor je volwassen leven’: als je op de goede manier afzet, kom je ook goed terecht, als je verkeerd springt, val je plat op je buik.
Actiepunten
In ‘denk groot doe sterk’ (de oorspronkelijke titel: ‘do hard things’ is wat ongelukkig vertaald) werken de broers verder uit hoe je kunt leren om grote dingen te doen aan de hand van vijf punten:
1. Doe dingen waarbij je je niet op je gemak voelt. Zoals de jongen die zo gegrepen was door het feit dat er duizenden kindslaven in de wereld zijn dat hij daar actie tegen ging voeren en op grote bijeenkomsten sprak, waarbij hij zijn angststoornis overwon.
2. Doe dingen die verder gaan dan wat er gevraagd of verwacht wordt: zorg dat je bekend staat om je positieve gedrag, dat is meer dan de afwezigheid van negatief gedrag. Deze uitdaging geldt zeker voor jongeren die intelligent zijn en zich goed gedragen, hun omgeving is allang tevreden dat ze geen problemen geven, in plaats van dat ze hen stimuleert om meer uit hun talenten te halen.
3. Doe dingen die te groot zijn om in je eentje voor elkaar te krijgen; zoals het meisje dat meiden wilde stimuleren zich op een leuke manier te kleden zonder jongens in verleiding te brengen. Haar initiatief leidde tot een groot onderzoek en digitale discussies over kleding onder duizenden jongeren.
4. Doe dingen waarbij je niet direct resultaat ziet: de kleine dingen zoals discipline in je dagelijks leven, die voorwaarde scheppend zijn om de grote dingen te kunnen doen.
5. Doe dingen die tegen de heersende cultuur ingaan: zoals op school het evangelie verspreiden.
Inspirerend
Denk groot doe sterk leest als een trein. Alex en Brett geven erg veel voorbeelden uit hun eigen leven en de levens van jongeren die zich bij hun beweging hebben aangesloten. Al die verhalen maken het boek concreet en inspirerend. Inspirerend is ook dat al deze wijze raad niet is geschreven door volwassenen die jongeren willen vertellen hoe het moet, maar door jongeren die al deze dingen zelf ontdekt en uitgeprobeerd hebben, daarmee zijn ze het levende bewijs van hun eigen theorie.
Je kunt je natuurlijk afvragen of élke tiener in staat is om grote dingen te doen, maar ik denk wel dat elke tiener gevoelig is voor positieve verwachtingen. Zeker als je ‘groot’ definieert als ‘meer dan het gewone voor jou’.
Ondervragen of overvragen
Ik kom in mijn werk als hbo-docent veel jongeren tegen die gewend zijn om stukken minder te presteren dan ze eigenlijk kunnen. Nu ze eenmaal een studie hebben gevonden die ze graag willen doen, hebben ze veel last van de ‘relax’ mentaliteit die ze in hun puberteit ontwikkeld hebben. Ook in de kerk zie ik dat we alle jongeren hetzelfde programma aanbieden en daarmee de jongeren die echt potentieel hebben veel te weinig uitdagen. Tegelijkertijd zie ik ook veel studenten die zulke hoge eisen aan zichzelf stellen dat het hen vaak verlamd of dat ze er burn-out door raken. En in de kerk zie ik jongeren met overvolle agenda’s door school én sport én muziek én kerk én… We zullen dus een goed evenwicht moeten vinden tussen ‘groot denken’ en ‘jongeren niet overvragen’.
Maar dan nog blijft de boodschap van dit boek belangrijk: laten we leren om anders naar jongeren te kijken, laten we vooral jongeren stimuleren om anders naar zichzelf te kijken. Ik kan me zo voorstellen dat het voor volwassenen lastiger is om dat te doen en jongeren ook echt verantwoordelijkheid te geven, dan dat het voor de jongeren zelf is. Om die volwassenen uit te dagen, heb ik het boek aan een aantal jeugdleiders cadeau gedaan, met het verzoek het na lezing door te geven aan een jongere.
Harris, A. en B. Harris (2010), Denk groot doe sterk, tienerrebelutie tegen lage
verwachtingen, JES!, Boekencentrum Zoetermeer. 191 p. € 16,90.
Sabine van der Heijden, docent jeugdwerk aan de Academie voor Theologie van de CHE en jeugdoudste in de NGK Houten.