Ex Libris
1989-12-08
Een jaar geleden verscheen bij Kok in Kampen een bundel, samengesteld door Sipke v.d. Land onder de titel: De mooiste kerstgedichten van vroeger en later. Ik heb daar toen geen melding van kunnen maken doordat ik het boek pas na Kerstmis ontving, maar ik wil er nu toch even uw aandacht op vestigen.- Jaargang 33
- nummer 25
De titel belooft erg veel, maar iedereen weet dat het begrip 'mooiste' betrekkelijk en subjectief is. Er staat veel in deze bundel dat ook in andere bloemlezingen te vinden is; vooral de oudere gedichten zijn erg bekend. Maar u vindt er ook nieuwe, minder bekende gedichten in bv. van Okke Jager, Jaap Zijlstra en J.C. van Wageningen (= J. Presser). Het gedicht 'Kerstnacht in Auschwitz', kan bezwaarlijk 'mooi' genoemd worden; het gaat je wél door merg en been!
Het boekje is keurig verzorgd, in een stevige kaft gebonden en voorzien van een mooi stofomslag.
Omvang 48 bladzijden, prijs f. 13,25.
Nel Benschop heeft weer een nieuwe bundel geschreven: Hij Die met ons is. Eigenlijk is die mededeling voldoende. De schrijfster heeft een plaats in het hart van heel veel mensen die anders niet naar gedichten zullen talen. Zij heeft op haar manier het Evangelie gebracht bij velen die op een andere manier niet aanspreekbaar waren. De toonzetting is zoals we die van Nel Benschop gewend zijn: een vast metrum en rijmpatroon. weinig boeiend spel met stijlmiddelen, slechts heel zeIden verrassend. Maar het is allemaal wel glashelder. Hier volgt een voorbeeld voor de liefhebbers:
Chanson triste
Wij hebben U niets meer te zeggen, Heer,
omdat wij alles van het kerstfeest weten;
Uw wond'ren zijn voor ons geen wond'ren meer,
Uw Bijbel is tot op de draad versleten,
Genade is voor ons niet meer dan recht,
en engelen bestaan alleen in dromen;
de grote blijdschap kennen wij maar slecht,
alsof U nooit op aarde was gekomen. "
Het 'Eer zij God' is enkel een cliché,
of slechts een vrome wens van simp'le mensen.
En 'Vrede op aard', daar vangt U ons niet mee:
wij stellen aan Uw wetten eigen grenzen.
Wij hebben voor Uw heerlijkheid geen tijd.
- door duizend dingen in beslag genomen
Als U niet Zelf een weg voor U bereidt,
zult U ons hart niet binnen kunnen komen.
Uitgeverij Kok heeft er een mooi boek van gemaakt. De illustraties verfraaien het geheel. Omvang 40 bladzijden, prijs fl. 13,50.
Omdat het ook een beetje mijn taak is u te informeren, meld ik dat Kok weer een bundel heeft uitgegeven van M. Koffeman-Zijl: Gevouwen Handen.
Er staat één kerstgedicht in:
Het Engelenlied
Wat waren ze bevoorrecht
Die herders in het veld,
Hen werd de blijde boodschap,
Het eerste toch verteld;
Voor hun verbaasde ogen
Zong,daar het Engelenkoor,
Dit lied, zo mooi en zuiver
Kwam later niet meer voor;
Ze werden door de mensen
Nu niet bepaald geëerd,
Het 'Eer zij God' der Enge!en
Heeft hen geïnspireerd;
Zij hebben niet gevraagd eerst
Is dit nu echt wel waar?
Maar gingen vol aanbidding,
En vonden Jezus daar.
De rest van de bundel is in dezelfde trant; u moet dus zelf maar bepalen, of u uw geld eraan besteden wilt.
Omvang 48 bladzijden; prijs fl. 10,25.
Tenslotte heel iets anders: Liefde is ons Getij, een vrije bewerking van het Hooglied door Jaap Zijlstra met tekeningen van Henk Werf.
Met het Hooglied heb ik nooit goed raad geweten en daarin ben ik de enige niet; ik vraag me nog af waarom het in de kanon van de Bijbel is opgenomen. Maar sommige gedeelten horen tot de top van de internationale liefdeslyriek. Het vraagt moed van een dichter als hij zich aan een bewerking daarvan waagt. Jaap Zijlstra heeft meer in zijn literaire mars dan de beide schrijfsters die hiervoor zijn genoemd, dat blijkt ook wel uit dit gedicht.
Een klein stukje als bewijs:
Neem mij mee naar het wijnhuis
en laat mij proeven,
ik zet je lippen
zo graag aan mijn mond.
De heerlijkste dronk
is de wijn van de liefde,
schenk mij die wijn
maar deel hem niet rond!
En toch! En toch ... De oude woorden van het Hooglied klinken in mijn herinnering mee. Bij Zijlstra lees ik:
Ik zie je buik
terwijl je danst
en hoe je huid als tarwe glanst.
Je navel een nap
tot de rand verzonken,
de aanblik al.
Mooi gezegd, hoor, maar het háált het niet bij Hooglied 7. Die intense erotiek doet vreemd aan in de Bijbel, maar het is prachtige beeldende taal. Misschien geniet een lezer meer van het werk van Zijlstra, als hij de Bijbeltekst niet kent? Voor mij is die kennis in elk geval aanleiding om te zeggen dat Zijlstra preutser bezig is geweest dan de schrijver van het Hooglied. De tekeningen van Henk Werf stellen teleur. Die bruid uit het Hooglied moet toch wel iets heel bijzonders zijn geweest! Dat vind ik in de tekeningen niet terug.
En zouden jonge meisjes die knul met zijn vlassige sikje als de prins van hun dromen zien? De verschillende tekeningen wekken bovendien niet de indruk dat we telkens met dezelfde jongen en hetzelfde meisje te maken hebben.
Toch is het wel een aardig boekje geworden, voor wie niet al te kritisch naar de tekeningen kijkt.
Uitgever is Kok. De omvang is 57 bladzijden, Prijs fl. 18,50.