Boekbesprekingen
1987-07-10
Een teken voor onderweg is een verzameling gedichten en liederen over de doop, samengesteld door Kees van Baardewijk en geïllustreerd door Remtje Venerna. Uitgever is Buijten en Schipperheijn, de prijs is f 15,00. - Jaargang 31
- nummer 27
Het is een keurig verzorgd boekje, mooi gebonden, goed gedrukt en de tekeningen geven er een eigen cachet aan. Er komen gedichten in voor van bekende schrijvers als Revius, Barnard, Muus Jacobse en Ad den Besten; ook Hanna Lam, Llskes-Kooger en Geert Boogaard zijn vertegenwoordigd. Maar ik kom ook namen tegen die ik (misschien tot mijn schande?) absoluut niet ken.
Het samenstellen van een bloemlezing heeft altijd iets persoonlijks, maar ik vermoed dat de meeste lezers de keuze zullen waarderen. Eigenlijk heb ik maar tegen één opgenomen gedicht bezwaar omdat de kwaliteit beneden de maat is, namelijk Volwassendoop van M. Koffeman-Zijl. Voor het overige kan ik zeggen: van harte aanbevolen, een heel mooi geschenk voor ouders bij de doop van hun kind.
De avond komt, blijf ons nabij is ook een bloemlezing, samengesteld door Van Baardewijk. Het is een uitgave van Van den Berg in Kampen en het kost f 8,-. De inhoud bestaat uit "avondverzen".
Ook hier weer bekende en minder bekende namen: Revius, GezelIe, Beets, De Mérode, Jaap Zijlstra en Nel Benschop, een heel gemengd gezelschap dus en daar komen dan nog wel enkele andere bij. Ik kan de keuze van deze gedichten minder waarderen dan die in de bloemlezing, hiervóór genoemd, maar ja, smaken verschillen, en ik bèn nu eenmaal nogal kritisch wat poëzie betreft. Wie van eenvoudige gedichten houdt die met te veel inspanning vragen, kan bij deze bloemlezing aardig terecht.
Afgestaan werd geschreven door Piet Schriemer. De inhoud bestaat Uit gedachten die als "gedichten" worden gepresenteerd.
Ik neem het begin van de bundel over:
Mijn gedachten,
die nu woorden zijn
heb ik vaak
aarzelend geschreven
't was moeilijk,
Heer ze af te staan,
en zoveel prijs te geven.
Beschermen
kan ik hen niet meer
ik weet niet
waar ze zullen gaan
maar laten het dan
woorden zijn
die ieder kan verstaan.
Schrijf dat nou eens gewoon achter elkaar op: wat blijft er dan nog aan poëzie over? En waarom was het zo moeilijk die opgeschreven gedachten "af te staan" en waarom is er sprake van ze "prijs te geven"?
De wens dat de woorden voor ieder te verstaan zijn, gaat vast en zeker in vervulling want ik kan me haast met voorstellen dat iemand die deze bundel leest moeite heeft met het begrijpen. Maar poëzie is dit niet! We lezen over de vragen, de twijfels, de pijn van een mensenkind ook over zijn geloof en zijn houvast, maar nergens word ik getroffen door een verrassende vondst, een originele manier van uitdrukken. Ik kan me voorstellen dat zo'n bundeltje circuleert in de kring van familie en bekenden van de schrijver en dat het daar waardering ontmoet. Maar wie als buitenstaander dit leest, zal er vermoedelijk zelden echt door geboeid worden.
Het boekje is erg mooi uitgegeven door Vijlbrief in Haarlem.
De schrijver heeft het met onverdienstelijk zelf geïllustreerd. Prijs f.12,50.
Van de souterliedekens tot Marnix: stromingen en genres binnen de letterkunde der hervorming in de zestiende eeuw. Een knap stuk werk van dr. J. de Gier uitgegeven bij Kok in Kampen, prijs f 28,75. Het boek heeft 6 afdelingen waarin achtereenvolgens aan de orde komen: Ontstaan en ontwikkeling der Reformatie; Het grensgebied van Rome en Reformatie; Poëzie der Dopers: Het Schriftuurlijk lied der Calvinisten: Psalmberijmingen: Geuzenliederen.
Wie interesse heeft voor de ontwikkeling van het geestelijk lied, zal zeker profijt van dit boek hebben. En daarbij denk ik aan een ruim publiek.
De schrijver heeft beknopt de belangrijkste zaken uit de (kerk-)geschiedenis vermeld en daarbij heeft hij ook allerlei minder bekende zaken als martelarenboeken naar voren gehaald: Dat hij het verschil tussen Luther en Calvijn niet in vijf zinnen uit kan leggen, is hem niet kwalijk te nemen, maar hij heeft wel in een kort bestek een duidelijke schets gegeven van de ontwikkeling, de groei, van de reformatie. De lezer die voor bepaalde details ontvankelijk is; kan ook nog eens grinniken als hij leest dat in 1540 Psalm 150 gezongen werd op de melodie van: "De bruid wou niet naar bed". En we tobben al vierhonderd jaar met de vraag wat nu wel en wat niet in de kerk gezongen mag worden; in elk geval werden destijds afgewezen gezangen “dewelke in de Heilige Schrift niet worden gevonden”, maar dat hield wel in dat men zich niet tot de Psalmen hoefde te beperken. En men hield ook rekening met het feit dat niet iedereen de nieuwe ontwikkelingen zo vlot kon volgen: in 1581 werd aan de kerken van Overijssel toegestaan een boekje te maken met twaalf gemakkelijke psalmen en enkele uit het Duits vertaalde liederen "om alzo de boeren aldaar te gewennen tot gebruik der psalmen Davids". Die liederen moesten wel verdwijnen, maar men was een beetje soepel ten opzichte van de blijkbaar wat trage bevolking aan deze kant van de IJssel. Als ik zoiets lees, denk ik: Wat is geschiedenis toch een leuk vak!