Barnabas, een goed man .....(2)
1987-07-24
Anderen erbij betrekken- Jaargang 31
- nummer 28
Barnabas is, in Handelingen 11, in Antiochië. Er is een nieuw probleem ontstaan; dat heeft te maken met de entrée van heidenen in de christelijke gemeente.
Barnabas, afgevaardigde van de "thuisgemeente" in Jeruzalem, komt op bezoek, "verheugt zich over het probleem" en wekt de gelovigen op.
Maar hij doet méér! Hij gaat naar Tarsus om Paulus op te zoeken en mee te nemen. De Jonge Kerk heeft hem nodig, Barnabas ziet dat. Dat lijkt een trek van Barnabas te zijn: zien waar de moeilijkheden van anderen liggen. (Hand. 11:25). Paulus komt mee en er gebeurt veel in de gemeente van Antiochië. Zozeer zelfs dat daar de Eerste Zendingsreis begint.
Het is, zo blijkt, niet alleen Barnabas die Paulus' aanwezigheid wenst, maar de Heilige Geest zèlf wil het! Ze moeten op reis. Dat Barnabas mensen "meeneemt" blijkt ook hier. Zijn neef Marcus gaat mee op reis. (Hand. 12:25; Kolossenzen 4:10).
Overvleugeld?
De groep zendingswerkers gaat het eerst naar Cyprus. Daar "speelt Barnabas een thuis wedstrijd". Hij kwam daar immers vandaan. De volgorde in het begin van Handelingen 13 is dan ook steeds: Barnabas en Saulus.
Maar dan, vanaf Handelingen 13 vers 13 is het vaak omgekeerd!
"Paulus en Barnabas" lezen we geregeld, in die volgorde; bijvoorbeeld in hoofdstuk 13 vers 43 en 50, en hoofdstuk 15 vers 2 en 22 (toegegeven, een paar maal lezen we ook "Barnabas en Paulus", in 15: 12 en 26). En, nadrukkelijker nog, al in hoofdstuk 13 vers 13, als net het verslag van het verblijf op Cyprus is afgerond, staat er: "Paulus en die met hem waren" (13:13). Klaarblijkelijk hoort daar ook Barnabas bij, degene die veel lànger christen is dan Paulus, die deze in het werk heeft ingeschakeld, die ...
Het lijkt erop dat Paulus. hem in feite overvleugelt! Hij is de spreker; Barnabas blijft kennelijk meer op de achtergrond.
Dat lijkt te worden bevestigd door de episode op Cyprus (Hand. 13:1-12) waar Paulus het woord voert, "vervuld met de heilige Geest". Hij is het die een indrukwekkend ingrijpen van God "bewerkstelligt", (als je dat zo mag noemen). Later, in Lystra, wordt Barnabas voor oppergod Zeus aangezien en Paulus voor god Hermes, "omdat hij het was die het woord voerde". (14:12)
Werd Barnabas overvleugeld? Hoe vatte hij het op dat zijn collega Paulus, een "laatkomer in het Koninkrijk"
het voortouw nam?
Geen "doetje"
Eén ding is duidelijk, Barnabas was geen doetje. Hij maakte mee hoe "een tovenaar, een valse profeet" op Cyprus blind werd. Hoe een man in Lystra genezen werd. Hoe Paulus werd gestenigd en op kennelijk wonderbare wijze weer tot leven kwam. Anders dan zijn neef Johannes Marcus gaf hij niet zo gauw op (Hand. 13:13). Hij bleef, omdat de Here het van hem vroeg.
Ook wordt duidelijk dat hij confrontaties niet uit de weg gaat.
Toen joodse Christenen verklaarden dat heidenen zich eerst moesten laten besnijden om bij Christus te horen, ontstond er "van de zijde van Paulus en Barnabas geen gering verzet en tegenspraak tegen hen." (Hand. 15:2).
Lukas' manier om te zeggen dat ze een enorme rei schopten! Dit was immers van zéér principiële aard.
Als ze de discussie hierover in Jeruzalem "gewonnen" hebben, en de uitslag van de beraadslaging aan de gemeenten moeten melden, ontstaat er tussen Barnabas en Paulus een verhouding .die omschreven wordt als "verbittering" (15:39), zodat ze voortaan niet meer samen op weg gaan.
Karakteristiek
Karakteristiek is dat de inzet van die "verbittering" de positie is van een mens, in dit geval van Barnabas' neef Johannes Marcus. Die heeft hen in de steek gelaten op hun eerste reis. En Paulus vindt derhalve: die komt er bij mij niet meer in - onbetrouwbaar!
Barnabas pleit kennelijk voor een nieuwe kans voor Marcus. Ze komen niet tot elkaar, meer nog, ze gaan uiteen, elk hun eigen weg.
Maar wie de verdere geschriften van het Nieuwe Testament kent moet tot de conclusie komen dat Barnabas gelijkheeft gekregen! Aan het einde van de brief aan de Kolossenzen meldt Paulus dat "Marcus, de neef van Barnabas" bij hem is (Koloss. 4:10), terwijl aan het eind van de tweede brief aan Timotheüs - wat veel geleerden Paulus laatste brief achten - van Marcus wordt gezegd "want hij is mij van veel nut voor de dienst" (2 Tim. 4: 11). Hij is de schrijver van het gelijknamige evangelie, volgens veel geleerden, het vroegste van de vier evangeliën.
Waar Paulus zich als "prediker" en "verrichter van tekenen" ontwikkelt, haalt Barnabas niet echt de publiciteit.
Hij lijkt meer een figuur op de achtergrond. Heeft hij dat moeilijk gevonden? We weten het niet. Wel weten we dat hij een scherpe blik had. Meestal tenminste. Een, uitzondering lijkt te zijn het gebeuren dat we beschreven zien in Galaten 2.
Want niet voor niets wordt hij genoemd een goed man, vol van de heilige Geest en van geloof". Voor het zien van het potentieel van anderen, èn het aanvaarden van die gaven bij anderen, die je daarmee kunt overvleugelen, heb je veel heilige Geest nodig. Want waar kan een mens het soms moeilijker mee hebben dan met zulk een acceptatie?
Samenvattend
Barnabas is een goed man, die de mogelijkheden - het verborgen potentieel - van anderen onderkent. Paulus en Marcus lijken beiden via hem in het werk te zijn gekomen. Hij heeft zonder moeite heidenen tot de gemeente toegelaten, in Handelingen 11, maar het anderzijds zelfs tot een breuk met Paulus laten komen, toen hij het echt nièt met deze eens was.