Stroomopwaarts (Marieke Verheij-Siesling)
1987-06-12
'Stroomopwaarts' door Marieke Verheij-Siesling, ,96 blz., fI9,50, Uitgave: Intro, Nijkerk. - Jaargang 31
- nummer 23
Stroomopwaarts
Je bent jong, volgt een voortgezette opleiding, doet aan sport en bent boordevol plannen voor de toekomst. En dan - tijdens een vakantie – krijg je een stekende pijn in je voet. Een op het eerste gezicht onschuldig begin van een ernstige en bijzonder pijnlijke ziekte waar 'de medische wetenschap nog, nauwelijks een antwoord op weet: reuma. Dat is het begin van het in boekvorm opgetekende levensverhaal van Marieke Verheij-Siesling, onder de titel 'Stroomopwaarts' verschenen bij Intro in Nijkerk.
Tegen de stroom op
Wie niet in aanraking komt met mensen met reuma kan zich ook niet voorstellen hoe pijnlijk en lichamelijk en emotioneel belastend deze ziekte is. Trouwens: ook mensen die wèl van dichtbij met deze ziekte te maken krijgen zullen zich vaak nog nauwelijks realiseren hoe ernstig reuma de kwaliteit van het leven (in de betekenis van pijn en achteruitgang) kan aantasten. De titel 'Stroomopwaarts' is goed gekozen. 'Reuma' is - zo verteld het 'ten geleide' - afgeleid van het Griekse woord 'reumein', dat stromen betekent. Naast het idee dat de Grieken over de oorzaak van deze ziekte hadden, zien we in onze tijd die stroom ook op een andere wijze gekarakteriseerd: de 'tegenstroom' die door pijn en achteruitgang aan de ene kant en door gangbare opvattingen ,in de samenleving aan de andere kant wordt gesymboliseerd.
Nuchter
Ik denk dat het meest opvallende van dit boekje is dat - ondanks de aaneenschakeling van 'tegenvallers"- 'Stroomopwaarts' toch op een nuchtere wijze geschreven is. Hier is niet iemand aan het woord die erop uit is eigen verdriet te etaleren. Wel iemand die aan anderen wil doorgeven wat het voor mensen met een ernstige vorm van reuma betekent om met deze ziekte te leven, en hoeveel wilskracht er nodig is om de moed niet op te geven.
Afhankelijk
Je bent jong, je hebt veel plannen voor de toekomst... En dan moetje constateren datje niet steeds méér, maar steeds minder zelf kunt. Dat kan voor mensen die ouder worden al mogelijk zijn. Nog moeilijker is het als je als jongvolwassene al moet constateren dat plannen steeds meer bijgesteld moeten worden. Je wordt dàn al in toenemende mate afhankelijk van je omgeving. Je wordt ook afhankelijk van soms afstandelijke instanties die moeten beslissen of je in een aangepaste woning mag wonen, of je een aangepast vervoermiddel tot je beschikking mag hebben. Afhankelijk van anderen op een leeftijd waarop de meeste mensen nog aan groei denken, aan' meer, aan beter, aan hoger. Dat vraagt tijd en verwerking, steeds weer. Het vraagt ook steun uit de omgeving.
Maar steun is wat anders dan medelijden. En het is zeker wat anders dan overbescherming die feitelijk afwijzing betekent: "Jij bent zo gehandicapt, dat kun je niet, dat. mag je niet, dat moet je niet, dat is immers niet verantwoord..."
Voor wie?
Nogmaals: mevrouw Verheij wil met haar verhaal geen medelijden opwekken.
Ze schrijft alsof ze registreert, alsof ze dit boek ook over een ander had kunnen schrijven, alsof zij niet zelf het middelpunt van dit levensverhaal is. Dat vergroot de waarde van dit boek: het is vooral (ook) Voor anderen; voor mensen met reuma, en voor mensen die met reumapatiënten in aanraking komen, zeker ook in de christelijke gemeente. Het is voor instanties die beslissen over uitkeringen en voorzieningen voor mensen met reuma. Want het is eigenlijk dubbelop: vechten tegen pijn en achteruitgang en tegen instanties en helaas vaak gangbare oordelen in de samenleving.
Ontroerende momenten
Als ik schrijf dat mevrouw Verheij 'nuchter registreert' bedoel ik niet dat dit boek slechts feiten zou vermelden. Er staan ontroerende momenten in 'Stroomopwaarts' beschreven. De lezer raakt onder de indruk van die kleine praktische en waardevolle adviezen van mensen die - zonder op de voorgrond te treden - meedenken. Je raakt evenzeer onder de indruk van de creativiteit van de schrijfster. Steeds weer vindt ze nieuwe praktische oplossingen als blijkt dat ze dingen niet meer op de 'gebruikelijke wijze' zelf kan. Het meest indrukwekkend vond ik het verhaal over haar geadopteerde dochtertje.
Hoe ga je als moeder met veel lichamelijke beperkingen om met een peuter die 'nee' zegt en 'nee' doet? En dan toch ook weer die constatering dat kinderen onvoorwaardelijk kunnen accepteren! Daar kunnen volwassenen veel van leren!
Tenslotte
In 'Stroomopwaarts' wordt een levensgeschiedenis beschreven die aantoont wat strijd en doorzettingsvermogen betekenen. Dat 'berusting' niet het enig mogelijke antwoord is. Dat leven niet alleen zin heeft als menselijke .mogelijkheden toenemen, maar dat ook mensen die moeten vechten tegen een ziekte die hun mogelijkheden steeds minder doet worden toch hun eigen, plaats (méér dan) waard zijn in gezin, kerkelijke gemeente en samenleving. Een literatuurlijst en adressen en telefoonnummers van hulpverlenende instanties maken deze goedverzorgde uitgave compleet.
Ik eindig met een citaat uit 'The Chosen?, dat ook voor in 'Stroomopwaarts' werd opgenomen: (door het lezen van, dit boekje) "worden we' ons weer bewust van onze kleinheid en hoezeer we afhankelijk zijn van de Heer van het universum".